Een land van kliekjes en netwerken
-
- 1 / 4
-
Dossier
U bekijkt nu: pagina 1 van 3.
Onze informele cultuur zonder duidelijke hiërarchie zorgt ervoor dat nieuwkomers erg moeilijk een plaats vinden in de Nederlandse samenleving, vinden organisatiedeskundigen Özkan Gölpinar en Ocker van Munster. „Je moet wel over bijzondere sociale vaardigheden beschikken om te weten wat er van je verwacht wordt.”
Verwarring en gebrek aan perspectief beheersen het integratiedebat. Het idee dat we door praten en masseren uiteindelijk weer naar een nieuwe, homogene samenleving toegroeien, is langzaam aan het verdwijnen.
Ondertussen stapelt incident zich op incident: Ehsan Jami, rellen in Slotervaart, de film van Geert Wilders die ophef veroorzaakt voordat hij gemaakt is, een museum dat weigert controversiële foto’s te exposeren. Maar het debat blijft hangen, en vindt ook nauwelijks politieke vertaling. Met uitzondering van Wilders lijken de politieke partijen uitgepraat, en geneigd om heikele onderwerpen te laten liggen. Er heerst angst voor de peilingen en voor de eigen achterban. Dit gebrek aan politieke stellingname is schadelijk. Het vergroot de veelbesproken kloof tussen kiezer en politiek.
Intussen verslechtert het maatschappelijke klimaat. In het gesprek van alledag merk je dat de tegenstellingen scherper worden. Veel mensen – moslims, christenen én ongelovigen – doen er daarom liever het zwijgen toe.
Toch zullen we een uitweg uit deze impasse moeten vinden. Daarvoor is moed nodig. Moed om over de eigen schutting te kijken, en vooral: om bereid te zijn tot introspectie.
Pamperen
Een intrigerende vraag in dit verband is hoe het kan dat de discussie over islam en integratie hier zoveel heftiger lijkt te zijn dan in de landen om ons heen. Zozeer zelfs dat de buurlanden het debat met enige zorg bekijken. Zou het te maken hebben met typisch Hollandse karaktertrekken? Of loopt Nederland voorop in een onontkoombare ontwikkeling waar andere landen nog doorheen moeten?
De socioloog Ruud Koopmans heeft er jaren geleden al op gewezen dat allochtonen in landen waar niet of nauwelijks van integratiebeleid sprake is geweest, veel beter participeren in de samenleving. Juist in Nederland, waar een relatief grote inspanning is geleverd op het gebied van integratiebeleid, doen allochtonen slechter mee.
Daaraan is niet alleen de genereuze verzorgingsstaat debet die het migranten mogelijk heeft gemaakt om afgescheiden van de samenleving te leven, maar ook de Nederlandse kijk op achterstand en emancipatie.
Onze calvinistische schuldcultuur heeft geleid tot een beleid van pamperen en het wegnemen van verantwoordelijkheden. Daar hebben Angelsaksische en Latijnse culturen veel minder last van. Die beschouwen hun eigen culturele gewoonten als vanzelfsprekend, en respecteren anderen zonder zichzelf te relativeren, of zich te schamen – zoals in Nederland vaak gebeurt.
Een zelfbewuste houding biedt ’de ander’ meer ruimte. Zie de verschillende manieren waarop het hoofddoekdebat in Europa is gevoerd. Frankrijk hield het beginsel van de seculiere staat hoog. In Nederland zijn we ermee aan het schipperen gegaan. In Engeland is het vertrouwen in de Britse waarden zo groot dat andere culturen zich daarnaast kunnen ontwikkelen zonder dat dit als bedreigend wordt ervaren. Die verregaande tolerantie heeft natuurlijk wel een klap gekregen door de aanslagen in Londen, maar de Britse houding droeg bij aan de waardige wijze waarop die crisis is opgevangen.
Een andere, typisch Nederlandse karaktertrek is onze behoefte aan openheid, consistentie en eenduidigheid in het sociale verkeer. Wij zijn gewend om dóór te vragen, om tegenstellingen op te sporen, om sluiers weg te trekken, en achterkamertjes te ontruimen. Wij kunnen slecht tegen dubbelzinnigheden en tegenstellingen.
In Latijnse culturen hebben de vele gezichten van het katholicisme ervoor gezorgd dat mensen behendiger balanceren. De samenleving ritselt er van de ongerijmdheden, en mensen doen dingen zonder er voortdurend over te spreken. Wij verwijten die culturen al snel een dubbele moraal en onbetrouwbaarheid. Die culturen op hun beurt vinden ons maar bot, confronterend, en weinig gelaagd.
Die directheid levert in het sociale verkeer natuurlijk veel op: wij zijn transparant, en houden ons aan afspraken. Er is minder hypocrisie en huichelarij. Diplomatie is evenwel niet onze sterkste kant.
Soort zoekt soort
Daarbij maken onze informele cultuur en onze afkeer van hiërarchie het voor nieuwkomers erg moeilijk een plaats te vinden in de samenleving. Je weet vaak niet wat er van je wordt verwacht, en wie er de baas is. Wij hebben ingewikkelde processen ontwikkeld om dit steeds opnieuw, al vergaderend, uit te vinden. Je moet dan wél over bijzondere sociale vaardigheden beschikken, en de fijne kneepjes van taal en cultuur beheersen. Migranten zijn veelal afkomstig uit culturen die juist gekenmerkt worden door een sterke hiërarchie, waarin je weet wat je positie is en welk gedrag daarbij hoort.
In onze egalitaire cultuur ligt ongetwijfeld een deel van de verklaring voor het achterblijven van allochtonen op de arbeidsmarkt. Je moet niet alleen goed zijn in je vak, maar ook je ziel openleggen, en weten te vergaderen teneinde je plaats in de groep te bepalen. Bij sollicitatieprocedures gaat het uiteindelijk altijd om de vraag: past de zeer competent geachte kandidaat wel in de groep? Ziedaar het mechanisme dat gekwalificeerde nieuwkomers, ook van de tweede en derde generatie, buitensluit.
De verzuiling heeft van Nederland een samenleving gemaakt van ’soort zoekt soort’. We beschouwen onszelf als tolerant en open, maar dat is, ook historisch gezien, een misvatting. We zijn van oudsher sektarisch. Zie de geschiedenis van het protestantisme: zodra er meningsverschillen opduiken, komt er een splitsing, met nieuwe groepjes die zich afzonderen van de rest.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
- Toon heel artikel
- vorige pagina
- 1
- 2
- 3
- volgende pagina
Özkan Gölpinar en Ocker van Munster zijn beiden consultant bij organisatieadviesbureau Berenschot.
Kenner van het geheugen, Douwe Draaisma, stelt lastige vragen aan vooraanstaande denkers over 'vergeten', 'herinneren' en 'verdringen'. Maar wat betekenen deze zaken voor u? Schrijf het op en maak kans op een publicatie in de krant.
Reacties (15)
Eindelijk eens een artikel dat zich niet schuldig maakt aan multiculturalistisch of nationalistisch reflexdenken! Ik heb ook altijd gedacht dat samen koffiedrinken en de softe aanpak (is in feite ontzettend betuttelend) niet helpt. Het moet gewoon gaan over de regels van fatsoenlijk met elkaar samenleven, zonder dat je met spreekwoordelijke de mes op de keel nieuwkomers dwingt om zich te assimileren en zonder dat je alles maar tolereert wat in naam van religie andersdenkende mensen wordt aangedaan. Een beetje nuchterheid is nodig, en dat hebben weinig mensen in Nederland, van Ella Vogelaar en Femke Halsema tot Ehsan Jami en Geert Wilders.
Ewout, Kampen op 17-12-2007, 23:24
Vanavond zag ik op Ned.2 Profiel "Nederland als gastheer": een reeks Nieuwe en Bekende Nederlanders die hun (meestal positieve) mening gaven over de Nederlandse gastvrijheid. Afgezien van enig geklaag over het weer (ja, typisch Nederlands..)viel me op dat de hoogstgeschoolde onder hen, Abu Zaïd (hoogleraar Islam in Leiden en Utrecht), weliswaar als enige geen woord Nederlands sprak. Terwijl hij hier niet alleen vrijheid van vervolging als afvallige maar ook een normale voortzetting van zijn huwelijk heeft, maar ook een prestigieuze baan heeft gekregen, op kosten van de Ned. belastingbetaler. Niet de moeite genomen van elementaire hoffelijkhei
Ben Zot, Grathem op 17-12-2007, 09:15
Zolang er geen radicale koerswijziging komt blijven wij verzuipen in woorden gesproken door ijdeltuiten met 180.000 Euries ecl vele vergoedingen. Vanmorgen nog op Buitenhof, walgelijke nitwits nietszeggende (op)roerkraaiers. Mensen als Rutten en v Geel. Ongelooflijk dat 30 jaar wanbeleid nog steeds zaad heeft dat wil ontspruiten terwijl beter was nog een keer met veel onkruidverdelgings middelen deze kanker gewassen te bestrijden en zaaddood te maken. Oplossing? Zoals ik zei, radicale nieuwe regelgeving. Trots en Wild zullen er voor zorgen. Nee-derland zal er op stemmen,,, JA-zeker. STEM JA, Stem Trots en Wild.
dick, waalwijk op 16-12-2007, 15:56
?Onze informele cultuur zonder duidelijke hiërarchie zorgt ervoor dat nieuwkomers erg moeilijk een plaats vinden in de Nederlandse samenleving?... Enige nuancering is hier wel nodig. Sommige(!) nieuwkomers integreren zich moeilijk in onze mono-culturele(!) samenleving. Meer bepaald moslims uit Turkije en Marokko. Onder het mom van ?multiculturalisme?, een illusoir concept hen aangereikt door Links, zien we bij deze nieuwkomers vaak een de facto streven naar een vorm van apartheid. Als je na 3 generaties nog moeite hebt met bijv. Nederlands, en de Koran boven de Grondwet stelt, dan kan er niet meer gesproken worden van onkunde, maar van onwil.
LMo, Limburg op 16-12-2007, 15:51
Wanneer houdt men toch eens op met het spreken over "angst voor".Ik wordt daar spuugzat van. Marcel opperde al terecht dat het "weerzin tegen" betreft.Omdat pampering van laag opgeleide allochtonen (EIGEN WETTEN hanterend), achterstelling van eigen groepen betekent heeft en dit nog steeds doet.Bovendien is Nederland een klein land met klein taalgebied in vergelijking met Engeland,Frankrijk en Duitsland met dus het gevaar onder de voet gelopen te worden,wat wij NIET WILLEN maar waar wij wel steeds melding van proberen te maken,keer op keer en ons tegen VERZETTEN.En in diezelfde grote landen hebben niet twee politieke moorden plaats gevonde
katja, groningen op 16-12-2007, 15:45
Toen Theo van Gogh werd vermoord stonden noch de koningin van Nederland noch de premier van Nederland pal achter de Nederlandse normen en waarden. Integendeel, beiden staken vooral die mensen een hart onder de riem die religieuze verwantschap hadden met de dader. Met dergelijke vreemde signalen is het niet verbazingwekkend dat niemand meer weet waar de prioriteiten liggen in Nederland.
Hans, Amsterdam op 15-12-2007, 20:15
?We moeten beseffen dat wat gisteren achterlijk was, morgen weer modern kan zijn.? ... ? In een democratie, in het Westen dus, zal het altijd achterlijk zijn de Koran boven de Grondwet, de wetten v.d. Democratie, en de Universele Verklaring v.d. Mensenrechten te willen stellen. En omdat het mogelijk is een democratie op een democratische wijze op te heffen dienen de Westerse democratieën er op toe te zien van niet om het even wie binnen te laten. Maar diegenen binnen te laten die Europa nodig heeft, en niet langer alleen diegenen die Europa nodig hebben. Van de laatsten heeft men er al genoeg binnen gelaten.
l.karremans, heusden op 15-12-2007, 20:15
De auteurs leggen Nederland wel erg onder het vergrootglas en gaan eraan voorbij dat Islam wereldwijd een probleem is. Hoe die andere samenlevingen ook in elkaar zitten, allemaal hebben ze een probleem met (vooral radicale) Islam. De kern van het probleem is niet Nederland, maar de Islam zelf, die grote moeite heeft zich aan een snel veranderende en steeds kleiner wordende wereld aan te passen. Daarbij heeft Islam mijns inziens slechts twee keuzes: òf ze past zich aan, zodanig dat samengeleefd kan worden òf ze kiest voor de Amish-route, die door de Taliban in Afghanistan al is beproeft. Die route is tot nu toe op niets uitgelopen.
Coyette, Harlingen op 15-12-2007, 19:30
Nederland, heeft het gewoon verkeerd gedaan. Migranten werden zielig gehouden, zodat politici en welzijnswerkers goed konden doen. De man van mijn petekind komt uit Soedan en is hier gepromoveerd, maar wilde naar de VS. Hij heeft de eerste jaren in de VS als taxichaufeur gewerkt en heeft nu een goede baan op zijn niveau. De VS laat zien dat het beter kan, voor beide partijen! Ook had de overheid vast moeten houden aan Nederlandse waarden en normen. Duidelijkheid waar niet over te twisten valt. En natuurlijk bij aankomst de verplichting om de taal te leren en te werken, ook als de verblijfsvergunning er nog niet is. Desnoods vrijwilligerswerk.
A.Frumau, Noordwijk op 15-12-2007, 13:09
Welzijnreflex ! mooi woord.Helemaal blij met dit genuanceerd artikel ., mijn eerste reactie echter is overheersend aanwezig gebleven mbt oorzaak en gevolgen t/m nu toe :Was Nederland..de nederlandse volkswijken niet in de jaren 60 al te dicht bevolkt vóórdat de toestroom uit het buitenland begon ?(voor mij met startend gezin bv was geen woonruimte te krijgen toen ).Ik zou wel willen weten of we evenals nu in dezelfde pericelen zouden zitten als vanaf het begin de instroom gespreid over het hele land/ALLE milieus had kunnen plaatsvinden.Laat nu de (klussende en schoonmakende) Polen wonen ,dààr waar ze zwart werken : dus in de rijke buurten
reflexxus, zutphen op 15-12-2007, 11:50
Klieken en netwerken, dat is inderdaad de succesfactor. Als je daar NIET bijhoort, dan kan je solliciteren wat je wilt of je nu autochtone vrouw of allochtone man bent, of een combinatie van beide. Dat heeft dus veel meer met de Nederlandse cultuur te maken dan met godsdienst.(Maximna weet dat natuurlijk niet als ingetrouwde regentes) Zien we onze 'regenten' soms ziet blunderen, maar altijd is er weer een netwerk dat hen een goede baan bezorgt. Er is geen objectieve concurrerende arbeidsmarkt in Nederland omdat er geen objectieve criteria worden gehanteerd zoals bijv. rechtshandhaving op diploma's. In oa de VS kan je wel concurreren op CV.
R.v.d.Burcht, Delft op 15-12-2007, 11:48
De boodschap hiervan was allang al begrepen als er alleen maar accountants en ingenieurs naar Nederland waren gekomen. Immigratie in Nederland is nu echter voornamelijk een verkwistende vorm van ontwikkelingshulp. Het geld voor een school in Afrika wordt nu opgesouppeerd door analfabeten met een uitkering, huursubsidie, huurprijsbescherming, extra geld voor zwarte scholen, extra politie-agenten en ga zo maar door. Daarnaast geldt natuurlijk dat de Nederlandse cultuur een belangrijke reden is voor onze welvaart. Dus watbetreft de economische componenten van onze cultuur moeten immigranten zich wel aanpassen.
sander, slotervaart op 15-12-2007, 11:48
Ook de schrijvers van dit artikel, Özkan Gölpinar en Ocker van Munster, hebben het weer over "angst voor", dat vind ik van zo'n ongelooflijke benepenheid getuigen. Het is geen "angst voor" maar "weerzin tegen." Ook in andere West-Europese landen is er weerzin tegen de immigratie en de multikul, maar wordt het debat tegengehouden door de verstikkende politieke correctheid die daar nog steeds heerst, waar Nederland zich gelukkkig los van heeft gemaakt. De schrijvers hebben het over "succesvolle" diverse samenlevingen als de VS en Canada, maar daar leven bevolkingsgroepen ook volledig langs elkaar heen en hebben nauwelijks contact met elkaar. Laten we niet vergeten wat er daar met de oorspronkelijke volkeren is gebeurd.
Marcel, Amsterdam op 15-12-2007, 11:46
Heel sympathiek en goed opgeschreven maar... waarom niet ook een verstandig woordje over de kwestie of we de ketenimmigratie moeten managen en hoe dan?
wiljan, amsterdam op 15-12-2007, 01:22
"De boodschap die ze daar horen is eenvoudig, universeel, en verschaft identiteit en houvast. Je maakt er een persoonlijk statement mee, waarmee je afstand kunt nemen van een samenleving die je toch niet lijkt te accepteren." Hier wordt weer te gemakkelijk een excuus gezocht en de schuld weer bij de ander gelegd. Het probleem is eerder dat juist ZIJ de ander vanuit hun intolerante geïmporteerde islamitisiche ideologie niet willen accepteren. Wat meer tolerantie voor de ander en diversiviteit in de islamitische wereld zou wel eens een veel betere oplossing kunnen zijn dan om nog meer begrip van autochtonen te vragen.
Cogito, Amsterdam op 15-12-2007, 01:22
Plaats een reactie
Stuur artikel door