Strijden voor humor, liefst met een grap
-
- 1 / 4
-
© ILLUSTRATIES PIETER GEENEN
Dossier
U bekijkt nu: pagina 1 van 4.
Kunnen islam en humor samengaan? Het is een vraag die na de Deense cartoonrellen van vorig jaar klemmender is dan ooit.
„Moslimhumor bestaat”, schrijft Nahed Selim. „Maar het zijn zelden de vrome gelovigen die religieuze grappen verzinnen.” De illustraties zijn van Pieter Geenen, bekend van zijn maandagse strip ’Het dagboek van Anton Dingeman’ in deze krant.
Na zijn dood komt ayatollah Khomeini in de hemel. Hij wil in het hiernamaals graag Mohammed ontmoeten, voor wie hij zich immers zijn hele leven heeft ingezet. De eerste die hij tegenkomt, is Jezus. „Zeg Jezus, waar kan ik Mohammed vinden?” Jezus vraagt: „Wil je thee?” Khomeini lust geen thee. Jezus haalt de schouders op en loopt door. De volgende die Khomeini tegenkomt, is de Boeddha. Khomeini vraagt naar Mohammed. „Wil je thee?”, is weer de wedervraag. Nee, Khomeini wil geen thee. Hun wegen scheiden. Daarna komt Khomeini Krisjna tegen, en ook hem vraagt hij naar Mohammed. Alweer vraagt Krisjna of hij thee wil. Khomeini denkt: verdorie, je krijgt hier pas antwoord als je eerst thee drinkt. Het zal wel een of andere gastvrijheidscode zijn. Vooruit dan maar.
Hij zegt tegen Krisjna: „Ja, ik wil thee.” Krisjna knipt daarop met de vingers en roept: „Mohammed, één thee!”
Deze grap over de islam doet ook in moslimlanden de ronde, maar dan natuurlijk met Krisjna of de Boeddha als kelner.
Wie nadenkt over islam en humor kan niet om de Deense spotprenten heen. Op 30 september 2005 publiceerde het Deense dagblad Jyllands-Posten een dozijn spotprenten over de Profeet Mohammed. Vertegenwoordigers van een aantal moslimorganisaties maakten daarop een rondreis door de islamitische wereld om de prenten overal te laten zien. Extreem gewelddadige betogingen waren het gevolg, tegen Denemarken en tegen het Westen. De affaire is de grootste rel tot nu toe rond satire en religie. Terecht leeft er bij velen de twijfel of er wel humor in de islam bestaat.
De Canadese moslimcomedy ’Little Mosque on the Prairie’ probeert deze twijfel weg te nemen. De serie die injanuari 2007 begon, wil Canadese moslims in het tijdperk na 11 september op humoristische wijze portretteren. Het verhaal begint met een jonge advocaat die een veelbelovende carrière in de advocatuur in Toronto opgeeft om imam te worden in Mercy, een kleine Canadees stadje. Op het vliegveld wordt hij uit de rij geplukt, nadat een ambtenaar hem toevallig een verdacht telefoontje heeft horen plegen. De toekomstige imam had het over ’een zelfmoordcarrière’. De bewakingsbeambte aarzelt geen seconde: „Nee meneertje, jij gaat niet naar het paradijs vandaag.”
De serie is geschreven door de Canadese gehoofddoekte moslima Zarqa Nawaz. Volgens de regisseur van de serie, Islander Kennedy, is het een geweldig idee op een perfect tijdstip. „We hebben een comedy nodig die over moslims gaat en in het algemeen over onze angsten voor alles wat anders is.” Volgens hem wordt in de comedy om iedereen gelachen: moslims, christenen en niet-moslims. Iedereen deelt in de pret.
Na één aflevering had de comedy bijna alleen lovende recensies geoogst. Maar kritische geluiden waren er ook. De serie zou de blanke Canadezen neerzetten als domme, bekrompen burgers, tegenover de nobele, vertrapte moslims, die zich alleen maar geaccepteerd willen voelen, terwijl ze tegelijkertijd minachting tonen voor de autochtonen en hun kafir (ongelovige) manier van leven.
Een journalist vroeg aan de schrijfster of de serie niet beledigend was voor mensen die niet konden lachen om moslims die grappen maken over terrorisme. Haar antwoord was assertief. Volgens haar zouden alleen mensen met extreme denkbeelden zonder gevoel voor humor beledigd zijn.
De vraag of je kunt lachen om moslims die grapjes maken over terrorisme, is begrijpelijk. Zelf zie ik niet in waarom iemand daarover geen geintje zou mogen maken, zolang hij duidelijk laat blijken dat hij, net als het grootste deel van de wereldbevolking, terrorisme abject vindt. Anderzijds zie ik dit nog niet gebeuren in deze Canadese comedy. Voor een orthodoxe schrijfster met een hoofddoek is het onmogelijk een moslim in moeilijkheden anders te portretteren dan als slachtoffer. In het geval van de grap over het terrorisme, wilde ze laten zien hoe een ’onschuldige’ moslim het slachtoffer werd van vooroordelen en antiterroristische maatregelen.
Een Iraakse cartoonist daarentegen maakte wel een geslaagde grap over terrorisme. Op Valentijnsdag tekende hij een dronken man die een grote bundel dynamietstaven, aan elkaar gebonden met een rode strik, in zijn armen sluit, terwijl hij er een liefdesliedje voor zingt. Op de tekening staan ook roze hartjes, een pot met een roos en handwapens. Het bijschrift is een citaat van Nathim Al-Ghazali, een populaire Iraakse zanger uit de jaren vijftig: „Ik houd van je, en van iedereen die van je houdt. Ik houd van de rode rozen die jouw wangen kleuren, jij mijn geliefde.” Bovenaan de tekening stond: ’Met excuses aan Nathim Al-Ghazali’.
Deze cartoon stond op de internetkrant sotaliraq.com, die een aparte rubriek heeft voor striptekeningen: ’De wereld van de karikatuur’. Dezelfde dag was er een andere strip te zien, naar aanleiding van een verzoek van sjiitische geestelijken om het curriculum van het seculiere onderwijs in Irak te veranderen. Op de tekening een imam die, geholpen door een andere man, een kind ondersteboven vasthoudt en hem met een stok op de voetzolen slaat, terwijl de kinderen op de grond verschrikt toekijken.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
- Toon heel artikel
- vorige pagina
- 1
- 2
- 3
- 4
- volgende pagina
Kenner van het geheugen, Douwe Draaisma, stelt lastige vragen aan vooraanstaande denkers over 'vergeten', 'herinneren' en 'verdringen'. Maar wat betekenen deze zaken voor u? Schrijf het op en maak kans op een publicatie in de krant.
Reacties (8)
Wat m.i. belangrijk is w.b. humor en overtuigingen met orthodoxe kracht (bijv. de seculiere gedachte dat een mens 100% over zijn eigen leven beschikt)is de intentie en het motief van een grap. Met een grap kan een band ontstaan, maar ook een kloof. Dat weet iedereen. Waarom wordt er lol getrapt? Grappig zijn? Een spiegel voorhouden? Iets verwerken? Net zoals het supporter zijn van een voetbalclub lijken grappen grollen verschillende gezichten te hebben. Of er wordt gereld en gesloopt of er wordt bewonderd of er wordt een kritische noot gekraakt. Het weerspiegelt in elk geval iemand innerlijke houding jegens een ander, een opvatting of een situatie. juist daarom kunnen humor en een orthodox geloof goed samengaan. Zolang het maar met oog voor de ander en diens overtuiging aangewend wordt. En dat geldt in het bijzonder voor hen die overtuigt zijn van de onwaarheid van religie. Humor is geen verplichting, maar een zegen. Als het geen zegen is, laat het dan achterwege.
Nico, Amsterdam op 14-03-2007, 12:17
Ik begin mij af te vragen waar al dit prachtige geschrijf van mevrouw Selim toe leidt. Daar bedoel ik niets negatiefs mee, integendeel! Want elke keer legt zij de vinger haarzuiver op een zere plek. Maar het is zo jammer dat zij kan schrijven wat ze wil... er zit een stelletje politiek-correctelingen in de Tweede Kamer dat blijkbaar NIET wil luisteren naar mensen aan wier ervaringsdeskundigheid niet getwijfeld mag worden,zoals mw Selim. Bagatelliseren is immers zó gemakkelijk! Kortom, mevrouw Selim is de spreekwoordelijke stem in de woestijn. Helaas...
r.h.smit, Zwolle op 11-03-2007, 19:51
Bedankt Nahed Selim voor dit artikel. Zoals mede lezer M.Nieuweboer al aan gaf, het rijtje van humorloze ideologieen, waarin de koran-islam thuishoort, is kort en hard. De bovengenoemde voorbeelden van "officieel" goedgekeurde islamgrappen zijn net zo triest als het om de hete brij draaien van de meeste Nederlandse (PC) cabaretiers.
Anton, Breda op 11-03-2007, 15:13
Het merkwaardige aan streng gelovige moslims is dat zij wel van ons verlangen dat wij hun gevoelens ontzien, maar dat zijzelf geen enkel respect hebben voor gevoelens van anders - en ongelovigen. Wie zonodig uit eigen verkiezing in een glazen huisje wil wonen, mag er niet over klagen als anderen de ruiten in gooien. Zou je zeggen, maar zo werkt het helaas niet. De pretenties van streng gelovigen wekken bij anderen irritatie, verzet en verwondering en daaruit onstaat de behoefte om de streng gelovigen op een humoristische wijze in de maling te nemen. Dat deden wij ooit met vrome katholieken bijvoorbeeld. Wie zich extreem opstelt, lokt extreme reacties uit. In de hongerwinter verbleef ik in een christelijk kinderhuis. Wij spotten op onze manier met het geloof, want op zondagschool bij de piano vervingen wij de tekst van VREDE OP AARDE door " VRETEN OP TAFEL, VRETEN OP TAFEL, IN DE PENZEN EEN WEL-WEL-BEHAGEN ". Ik wil maar zeggen dat de humor er bij christenen wel al jong inzat.
pietkremer, harmelen op 11-03-2007, 13:52
Mijn vrouw en kijken altijd naar "Little Mosque on the Prairie" met veel plezier. Dat een Moslim in moeilijkheden een slachtoffer is is nogal logisch. Iedereen die in moeilijkheden zit is in zekere zin een slachtoffer. In onze multiculturele maatschappy, die niet erg sociaal denkt, hebben mensen van iedere minderheid (er is geen ethnische meerderheid meer hier) soms moeilijkheden met weinig of geheel geen eigen schuld. Nederlandse immigranten ook.
Henk Dykman, Guelph ON Canada op 11-03-2007, 13:37
Ik weet niet, wat islamitische humor is. Ik weet ook niet, wat christelijke of atheïstische humor is. Ik weet wel, dat mijn vriendin en haar familie - de meeste moslim - heel wat af lachen. Ik weet ook, dat de moskeegangers tijdens de preek heel wat te lachen hebben. Tenslotte weet ik, dat de orthodoxe islam hier in Suriname beslist niet aan de winnende hand is. Het ligt voor de hand, dat orthodoxe moslims weinig gevoel voor humor hebben. Dat geldt ook voor rabiaat rechtse rakkers, fanatieke communisten, christelijke fundi's - en niet te vergeten nazi's. Mensen die dergelijke denkbeelden koesteren nemen zichzelf immers veel te serieus.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 10-03-2007, 21:01
Moslims en humor? Nee, helaas, dat gaat niet samen. Theo van Gogh werd vermoord om een woordspeling die hij maakte n.a.v. een citaat van een ayatollah: "wanneer de vrouw onrein is mag de man zijn toevlucht nemen tot een geit" - hier komt dus de term 'geitenneukers' vandaan als tegenhanger voor de door moslims gebezigde termen 'honden' en 'varkens' voor anders gelovigen, ongelovigen en homo's. Het wordt tijd dat m.n. moslims beseffen dat een mens niet geboren wordt als moslim. Men wordt 'religieus' door de opvoeding van ouders en religieus onderwijs. Religies (= bedenksels) worden per definitie opgelegd. Men wordt opgevoed in/tot een bepaald geloof. Door religieuze indoctrinatie worden samenlevingen over de hele wereld verziekt. Het wordt tijd voor ontmaskering. Waar blijft de boerka-bril voor moslimmannen?
Ab, Amsterdam op 10-03-2007, 15:11
Citaat:"De gedachte dat de orthodoxe islam op een of andere manier toch te combineren valt met de vrijheid van meningsuiting is een vrome, politiek-correcte utopie van mensen die hebben afgeleerd naar de werkelijkheid te kijken". Juist gezegd Mw. Selim. Liberale moslims kunnen meer relativerende humor verdragen, echter kwetsende humor (het belachelijk maken van de islam)kan een moslim nauwelijks (behalve ik dan) verdragen. Godfried Bomans zei ook dat vragen naar wat humor is, zelf al humor was. Dat moslims over de islam keurige grappen maken is geaccepteerd, maar ook moeten grappen over de islam door seculieren mogen en kunnen. Ik wacht hier met ongeduld op. Kwetsingen zetten aan tot groei totdat men ze zijn ontgroeid. Over de politieke correcte lieden: u heeft helemaal gelijk, ze zien de werkelijkheid niet! We hebben er een Kamer en de buik vol van in Nederland.
Fan Ferre, Yogyakarta op 10-03-2007, 12:03
Plaats een reactie
Stuur artikel door