Politici moeten leren op de rem te trappen bij megaprojecten
Of het nu gaat om het boren van een metro door het historische stadshart van Amsterdam, om de aanleg van de hogesnelheidslijn of de (aanstaande) bouw van een wolkenkrabber in de weilanden bij Utrecht, één ding moet je de politici die ervoor verantwoordelijk zijn ten minste nageven: ze durven te dromen. Het begin van elk megaproject is een ideaal om de wereld nieuwe dynamiek te geven en beter in te richten.
Het rapport van de enquêtecommissie Noord-Zuidlijn heeft echter op een hardhandige manier duidelijk gemaakt wat er gebeurt als politici zichzelf laten verblinden door een droom. Niet elk megaproject dat wenselijk is, is zonder meer uitvoerbaar. Nooit mag in elk geval de situatie ontstaan dat het project van start gaat omdat niemand meer durft te stoppen.
Aan die simpele wijsheid heeft het in Amsterdam ontbroken toen daar stadsbestuur en gemeenteraad in 2002 eendrachtig besloten tot de aanleg van een van de ingewikkeldste megaprojecten uit de Nederlandse geschiedenis. De enquêtecommissie heeft overtuigend bewijs geleverd dat dit besluit in 2002 te vroeg en onbezonnen is genomen. De raad haalde zich onbeheersbare kosten op de hals, het college verhulde dat de contracten met aannemers vele open einden kenden, het ambtelijk apparaat overschatte zijn eigen expertise, de organisatie van het project was een chaos, kritische rapporten van buitenstaanders kregen geen gevolg: het is een ontluisterend beeld van politieke onmacht, al betekent het nog niet dat de metro niet gebouwd had moeten worden. Daar valt nu geen antwoord meer op te geven.
De les moet wel zijn dat politici bij megaprojecten meer moed moeten hebben om op de rem te trappen. Liever een paar jaar langer nadenken dan jaren in het politieke moeras. Ook roept het rapport de vraag op waarom de markt, aan wie de overheid steeds meer taken overlaat, zo faalde. Aannemers begonnen aan projecten die ze niet overzagen en deden het geen haar beter dan de overheid vroeger.
De toenmalige wethouder Dales (VVD) zal de fouten van toen moeten erkennen, net als alle andere betrokkenen, onder wie ook burgemeester Cohen (PvdA), die geen directe politieke verantwoordelijkheid had maar wel een stad bestuurt die alsnog een metro moet afbouwen. Zij allen moeten nu duidelijk maken hoe het realisme terugkeert. Alleen dan kan de metro afgebouwd worden.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (37)
Voor dromen heb je geen lef nodig. Dromen doe je immers tijdens je slaap.
frans, haarlem op 22-12-2009, 21:00
Over de rol van een burgemeester: Hij is inderdaad leider in het proces. Maar, hij heeft ook een rol, n.l. de afweging of hij besluiten van de raad of het college ter vernietiging door de KROON moet voordragen bij de Minister Biza. In een stad als A'dam heeft hij daarvoor een "kabinet van de burgemeester". De checklisten zullen moeten worden bijgesteld, niet alleen om in strijd met de wet te kunnen toetsen maar ook meer op inhoud. Degenen die zouden willen betogen dat de burgemeester gekozen moet gaan worden, bedenke goed:zonder uitbreiding van de checklist is de gekozen burgemeester onwenselijk t.b.v. de kwaliteit van het bestuur.
Jan, Utrecht op 18-12-2009, 22:26
Plan goed. Uitvoering knudde. Maar er blijft altijd iemand voor verantwoordelijk. Het lijkt erop dat de verantwoordelijkheid is geprivatiseerd, maar dat kan natuurlijk niet het geval zijn.
We moeten investeren. Maar plan slaat nergens op. Uitvoering drama. Wat nu? Uithuilen en opnieuw beginnen of iedereen ontslaan en hopen dat er wat beters voor in de plaats komt?
Er is iets mis met projectuitvoering. In de automatisering komt dezelfde probleem ook voor. Bijna heel Nederland heeft gekozen voor dezelfde methodiek, maar wat als deze verkeerd blijkt te zijn? Wat dat betreft kan Nederland nog veel leren van het idee van biodiversiteit.
Benjamin, Amstelveen op 17-12-2009, 19:59
Dank, ernstig Frank. Misschien een buitenlands bureau voor second opinion? Ook wel droevig dat politici meer in eigen dromen geloven dan in de echte vakmensen en ingenieurs.
Dat zouden ze zich moeten aantrekken. Toch niet iedereen is corrupt mag ik hopen? Ik denk dat er teveel politieke banen zijn gecreeerd, goede bestuurders zijn schaars.
ndv, amsterdam op 17-12-2009, 14:07
@nvd; helaas geldt dat van de ingenieursbureau's in dit kikkerland ook niet meer. Zeker in de voorfase van grote projecten spelen ze vaak een dubbel of trippelrol. In Leiden bij de Rijnlandroute of in Groningen rond de Zuiderzeelijn. Men wil de "gouden bergen" betaler en grootste opdrachtgever niet voor het hoofd stoten. Men schrijft naar de gewenste uitkomst toe. Toonbeeld hoe fnuikend dit voor een werkelijk project is de "Zuiderzeelijn" geweest. Onder andere DHV aan Rijkskant 2x zwaar negatief en niet volledig onderzoek. Aan de kant van het noorden 1x positief. Dezelfde mensen?
frank, groningen op 17-12-2009, 13:00
Over 'op de rem trappen' gesproken. In Den Haag komen ze er nu (al) achter dat kinderen in moskees geslagen worden. Dat is al decennia zo. Waarom ontdekt men dit nu pas? Nog afgezien van het feit dat ook allang bekend is dat er ook in moslimgezinnen veel meer lijfstraffen (lees: kindermishandeling) toegepast worden dan elders. Misschien kunnen politici wat betreft dit maatschappelijk probleem ook eens op de rem trappen?
Sisyphus Lacht, Amsterdam op 17-12-2009, 09:09
Beetje onzin Frank. De politiek van de laatste decenia heeft zelf bewust gekozen zoveel mogelijk te privatiseren, en te besturen op afstand. Zo is veel deskundigheid bij de overheden verloren gegaan. Politici hebben zelf weinig verstand van die zaken. Als ze verstandig waren geweest hadden ze een ingenieursbureau in de arm genomen die ontwerpen kunnen beoordelen en kosten bewaken. Deed vroeger de rijksgebouwendienst dat niet?
ndv, amsterdam op 16-12-2009, 22:09
Helaas zijn deze investering wél nodig. Hier past beter het volgden credo bij: "Plan goed; uitvoering knudde". Helaas zit de grootste incompetentie niet bij de politici zelf, maar juist bij de ambtelijke beleidshoofden. Elke minister is met naam en toenaam bekend net als de wethouders in Amsterdam. Maar de betreffede ambtenaren? Waarom zijn die nooit ook door de pers grondig in de spotlights gezet? De meeste politici zijn maar 4 jaar verantwoordelijk voor een dossier. De prutsende en incompetente al de dan niet "bestuurskundige" ambtenaar meerdere grote periodes. Zijn op dat punt al mensen de wacht publiekelijk aangezegt?
frank, groningen op 16-12-2009, 21:06
Zoals meestal raakt # Jerry Mager 16-12-2009, 16:35 ook nu weer de zenuw waarom het gaat: verbijsterend dat de overheid (??) zo veel publieke taken kan verkwanselen en afschuiven. Daarmee denken slimme politici zich van hun verantwoordelijkheid, vooral hun hun verantwoordingsplicht, te kunnen ontdoen. Quod non!
Derhalve zullen ze mij niet meer in het stemhokje zien.
Al die poppenkasterij rond Wilders en die verkiezingen van miss politicus van het jaar: stopt ze in uw pijpen en rookt het.
W.P.M. Bervoets, Wassenaar op 16-12-2009, 21:06
Een onbegrijpelijk commentaar: dromen is goed, maar toch ook fout. Er is dus een andere interpretatie nodig. Van Peursen had het lang geleden al over operationalisme. Dat is een houding van: "Het geeft niet wát we doen, áls we maar iets doen!" Politici vinden dat ze zich moeten bewijzen. Zo vatten zij "verantwoordelijkheid" op. Ze moeten later kunnen aantonen dat ze iets groots hebben verricht en dat de kiezers het bij het rechte eind hadden door juist hén te kiezen. Een dwangneurose: hoe groter, hoe beter. Er is maar één juiste conclusie: er zitten verkeerde mensen in de Amsterdamse raad.
Ze missen de wijsheid om besluiten te nemen.
F.M. Vermeulen, Roosendaal op 16-12-2009, 21:04
Wat ik jammer vind is dat het commentaar over het hoofd ziet dat de bevolking wel gelijk had: In een referendum werd het hele onzalige idee van tafel geveegd.
Zo zien we toch de kracht maar weer van referenda. Zouden we vaker moeten doen, zo'n referendum. Over minaretten wellicht?
Peter, Zaandam op 16-12-2009, 21:04
Fascinerend.
Pas bij herlezen zie ik dat de schrijver zich NIET afvraagt waarom de overheid (wie dat ook moge zijn) steeds meer publieke taken naar de markt afschuift en verkwanselt; deze diepe denker verbaast zich dat de markt dan faalt. Om zijn verbazing enigszins te lenigen zouden ettelijke zware Rijkscommissies ongetwijfeld jaren studie moeten plegen ? waarna wij nog steeds niet het naadje van de kous zouden weten. Enorme troost.
Zijn filosofie achter megaprojecten, doet mij de Egyptische farao?s, alsmede andere snaakse slavendrijvers en megalomane massamoordenaars (Maya, Inca, Angkhor Vat) in een geheel nieuw licht zien. Stichtend.
Jerry Mager, Leiden op 16-12-2009, 16:35
Als de policiti enkel leren wat verantwoordelijkheid inhoudt en direct opstappen bij erkend falen, is er geen "rem" op welk handelen ook nodig.
Robert, Yerevan op 16-12-2009, 16:35
Het komt wel vaker voor dat in Nederland projecten mislukken. Dit geldt niet alleen voor grote, infrastructurele projecten. Duidelijke oorzaken zijn ook eenvoudig te vinden. Maar waarom maakt men toch nog vaak dezelfde fout?
Benjamin, Amstelveen op 16-12-2009, 16:35
Jammer dat de dromen van politici steeds vaker eindigen in nachtmerries voor de rest van de bevolking.
Thomas, Rotterdam op 16-12-2009, 16:23
Als een dergelijk ingrijpend besluit kan worden genomen terwijl er zoveel weerstand en gefundeerde kritiek bestaat dan functioneert de democratie niet goed. Eigenlijk horen deze bestuurders daar uit zichzelf voor te zorgen. Het gaat niet eens om de vraag of deze lijn moet worden aangelegd maar om de vraag of het plan dat op tafel lag moest worden aangenomen. De gemeente kan na afwijzing altijd nog voor een herkansing gaan door een beter plan te maken.
F. Kuijper, Apeldoorn op 16-12-2009, 16:23
Vroeger konden incompetente politici en andere 'autoriteiten' veel makkelijker wegkomen, vanwege het toen nog heersende 'ontzag' voor hen, dat het volk door o.a. meneer de dominee kon worden aangepraat.
Tegenwoordig werkt dat niet meer, en het gevolg is dat nu die 'autoriteiten' van hun voetstuk beginnen te vallen. Het volk begint zich steeds meer te realiseren hoe beperkt en vaak incompetent of zelfs uitgesproken slecht zij, die het besturen, eigenlijk zijn.
Rob Dam, Nederland op 16-12-2009, 16:23
Dromen? Hun geurspoor achterlaten met een immens bouwwerk betaald van andermans geld.
De megalomanie breekt ze af en toe lelijk op. Zie dat gebouw in het zuiden des landes waarvoor de bouwwerkzaamheden onlangs moesten worden gestaakt. Ook al te kostbaar. Peperdure prestigieuze architect laten overkomen; de ambtenaren kregen al jubeltenen bij de gedachte dat zij hier hun naam aan konden verbinden. Dat is niet durven dromen. Dat is heel kleinzielig andermans geld over de balk smijten omdat ze te dom en te fantasieloos zijn om zelf iets te creëren.
Anne, Amsterdam op 16-12-2009, 16:11
In het artikel staat meer dan één keer per alinea een vorm van het werkwoord "moeten". Het lijkt wel of hier de schaduwregering van Nederland aan het woord is in plaats van de hoofdredactie van Trouw.
Daarmee toont die zich zo te zien meer deel van het probleem dan wegwijzer in de richting van een oplosing.
Het probleem in kwestie doet zich ook niet alleen of zelfs uitsluitend bij megaprojecten voor.
Het heeft daar alleen veel meer ingrijpende gevolgen.
Het advies om "te leren op de rem te trappen mist volgens mij de kern: het openbaar besruur en zijn economische broertje "mennidzjment" zijn verslaafd aan neuzen die één kant opstaan.
E. Elm, Den Haag op 16-12-2009, 16:09
@J. Stas,
Zo heel vaak kom ik niet langs de Betuweroute, toch heb ik daar al meerdere treinen gezien.
Jim, Utrecht op 16-12-2009, 16:09
Eens met Peter Zwitser, Amsterdam: "Er is genoeg op de rem getrapt: referendum (uitslag: tegen de noordzuidlijn), processen, actiegroepen.
De verantwoordelijkheid ligt bij zelfzuchtige politici, megalomane idioten, die op kosten van de bewoners hun ei willen leggen, zoals o.a. de toenmalige wethouder Dales (VVD) en, in een ver verleden, toenmalig wethouder Frank de Graaf (VVD) die voor een appel en een ei het Amsterdamse kabelnet heeft verkwanselt aan het Amerikaanse UPC.
Ab, Amsterdam op 16-12-2009, 16:09
Durven politici te dromen? Ik denk eerder dat ze last hebben van narcistische megalomanie. Wat Dales betreft: die narcist zal nooit toegeven dat hij wat dan ook in zijn leven fout heeft gedaan, en wat Cohen betreft: een goede en menselijke vent wiens kernkwaliteiten liggen op het vlak van het sociale en het samenbinden van mensen, maar geen bestuurder met de technologische intuïtie die nodig was om dit debacle te voorkomen.
Jan, Amsterdam op 16-12-2009, 16:09
De belastingbetaler kan weer opdraven met geld voor de politieke speeltjes van politicie.
Het wordt tijd dat er eens mensen komen met kennis. Om alles op te sommen wat er verkeerd is gegaan door onkunde van dames en heren in de politiek is er een dik schrijfbloc nodig. Maar gelukkig wacht er voor deze mensen een dik betaalde baan als zij uit de politiek stappen.
peter, koudekerk op 16-12-2009, 16:09
?Het begin van elk megaproject is een ideaal om de wereld nieuwe dynamiek te geven en beter in te richten.?
Als u deze redenering nou ook eens toepast op het project 'CO2'.
Jan, Texel op 16-12-2009, 16:08
In slaap sukkelen en zich de kaas van het brood laten eten door graaigrage bouw ondernemers.Of zich via slinkse, vooral niet te bewijzen wegen, zijn of haar graantje meepikken van de winsten.
Ooit in de zestiger jaren moest de macht aan de verbeelding komen.Nu in bijna 2010 is de macht aan een verzameling politieke minkukels die totaal gecorrumpeerd voorthampelen. Die het belastinggeld met handen vol wegsmijten in bodemloze putten onder het mom van economische groei en werkgelegenheid.Maar ja,het beheer van de centjes was nooit een van de sterkste kanten van links in tegenstelling tot goedgelovige domheid.
pellinkhof, genneton op 16-12-2009, 15:58
Politici hebben maar een beperkte `levensduur' en willen `naam' maken. Het mooiste is om verbonden te zijn aan een groot project. Dat kan verblinden. Dat wil niet zeggen dat elk groot project zomaar erdoor komt. Vergeten wordt bijv de afgeschoten Zuiderzeelijn. Nadenken is goed, maar kan ook `fout' gaan - hoelang zijn we nu al bezig met de verlenging van de A4? Verder is niet elk te duur megaproject uiteindelijk een mislukking. Neem de Deltawerken of de Afsluitdijk. Veel grote projecten waar we nu trots op zijn, zouden niet door de strikte ballotage gekomen zijn .. Politici moeten goed begroten, nadenken, etc, maar niet vergeten ook te DOEN!
JvG, Groningen op 16-12-2009, 15:58
Politici denken bij het aannemen van een project vaak niet aan geld. En als ze daar aan denken doen ze dat pas als ze al halverwegen is. Dus zo verpesten ze een mooie stad als Amsterdam.
H de Vries, Maaskantje op 16-12-2009, 15:58
Trouw beantwoordt niet de vraag *waarom* politici op de rem zouden trappen. Voor het politiek bedrijf is moed nodig. Hoe onderscheid je als politicus moedige van overmoedige kwesties? Zonder moed en alleen op grond van rationele argumenten had heel Nederland nooit bestaan en was een zompig moeras gebleven.
Politici valt daarom niet de wens te verwijten om de Noord-Zuidlijn te bouwen. Die lijn komt er, en is nuttig en nodig. Hun valt te verwijten dat ze veel te gemakkelijk omgaan met, vooral financiële, risico's voor de burger. Om hun dat af te leren stel ik voor het salaris te halveren en een flinke bonus te koppelen aan ontstane tekorten.
Hannes Minkema, Amsterdam op 16-12-2009, 15:58
Al jaren speur ik als automobilist van en naar Amsterdam rijdend naar de eerste trein, althans die ik met eigen ogen zie,op de Betuwelijn. Over een mislukt megaprojekt gesproken. In mijn fantasie zie ik me op het Binnenhof staan met als tekst op het spanbord : De belastingbetaler op een dood spoor. Met dank aan Wim Kok en Tineke Netelenbos.Ik zou hen de vraag willen stellen : Wat gaat er in u om als u onder de Betuwelijn doorrijdt ?
J.Stas, Maarheeze op 16-12-2009, 10:07
Politici moeten groot durven denken mede om de dynamiek in de samenleving te bevorderen. Maar ze moeten tegelijk ook kritisch kunnen zijn, waardoor er geen nodeloze grote risico's worden genomen. Aan dat laatste schort het nogal. Politici die aan de macht zijn in Amsterdam moeten een sterk conformistische en weinig kritische instelling hebben om boven te kunnen komen drijven, anders worden ze afgeserveerd vanwege ondermeer een krtische houding ten aanzien van multiculturele ontwikkelingen.
J.J. van der Gulik, Andijk op 16-12-2009, 10:06
Suffe lokale politici, die hun sporen willen achterlaten, gecombineerd met listige projectontwikkelaars is een ramp voor het land.
Weet iemand overigens het laatste nieuws omtrent die wanstaltige "Belle van Zuylen"-toren? (ze draait zich om in haar graf) Ik hoop dat er genoeg mensen in protest komen om deze vernieling van ons laagland met wijds uitzicht tegen te houden.
Jan, Nederland op 16-12-2009, 10:04
Ja zo durf ik ook wel te dromen. Een ander betaalt. Dit kun je geen dromen noemen. Dit is opportunisme.
bert, Nijmegen op 16-12-2009, 10:03
Dat krijg je als elke praatjesmaker politicus kan worden. Er zit weinig deskundigheid en communiceren met het volk is al helemaal te veel gevraagd. Alleen de SP durft vaak openbaar, voor iedereen te zien het internet-debat aan met niet-politici. Jammer dat de media altijd achteraf kritisch zijn. Wees het als er nog te kiezen valt.
ndv, amsterdam op 16-12-2009, 09:44
Politici en op de rem trappen? Of het nu Srebrenica was, de aanleg van de Betuwelijn, het (toekomstige) drama van de Hi-speed lijn, de Noordzuidlijn, een vliegveld in Twente, het maakt niet uit: ze donderen met het grootste gemak het geld van de burger over de balk. Met andermans geld is het makkelijk smijten nietwaar? Wie mag nog jaren en jaren opdraaien voor het falen van de bestuurselite van Amsterdam? Juist, de burger. De tarieven en belastingen zullen fors stijgen. Onze inkomens dalen toch al flink de komende jaren, dus dat kunnen we er makkelijk bij hebben. Bestuurders bedankt!
Sisyphus Lacht, Amsterdam op 16-12-2009, 09:41
'leren op de rem te trappen'?????
Ze hebben de rem uit de auto gesloopt en vervangen door 'n tweede gaspedaal en als blinde idioten gasgegeven. Er is genoeg op de rem getrapt: referendum (uitslag: tegen de noordzuidlijn), processen, actiegroepen.
U doet het voorkomen alsof die arme zielen 'n beetje overdonderd zijn door hun ambtenaren of zo. Dat is niet zo. Mensen als Frank Köhler (die hier steeds veilig buiten schot blijft), Dales, enz. wisten wat ze deden.
Ik ben benieuwd waaróm ze het deden. Leuke vliegreisjes? Spaarbankjeboekje gekregen? Volgens mij zijn dit soort figuren gewoon corrupt, hoewel ik dat niet kan bewijzen.
Peter Zwitser, Amsterdam op 16-12-2009, 09:41
De fiasco's zijn te danken aan alle veel te duur betaalde managementgoeroe's die vooral gebakken lucht verkopen. De overbetaalde Emile Ratelbanden hebben ons altijd voorgehouden dat we altijd maar positief en optimistisch moeten zijn. Pessimisten en realisten worden steevast als spelbrekers en zeurkousen gezien. Niemand luistert naar hen. En ook deskundigen worden buiten spel gezet als ze de optimisten voor de voeten lopen. Het is de hoogste tijd dat we op allerlei gebied wat meer realistisch worden. En wat minder optimistisch.
Hans, Amsterdam op 16-12-2009, 09:39
Gemakkelijk scoren in dit commentaar. Met politici is van alles mis, maar de pers doet zeker niet voor de politici onder. Samen vormen ze een bolwerk van intellectueel onbenul. Jarenlang nadenken over projecten (zoals Trouw wel zeer naïef voorstelt om de wereld te verbeteren) is ook geen oplossing. En er wordt volledig voorbijgegaan aan het feit dat duizenden mensen jarenlang een salaris verdienen aan dit soort megaprojecten. Dit is geen weggegooid geld.
Bukowsky, Santiago op 16-12-2009, 09:39
Plaats een reactie
Stuur artikel door