Sprekende koppen
Ik geloof dat het de schrijver Roald Dahl was die zei dat-ie niet van baarden hield omdat ze de mensen die ermee uitgerust zijn (mannen, neem ik aan) onbetrouwbaar maken. Mensen met baarden verhullen hun gezicht.
Radovan Karadzic. Ik bekijk de bekende foto’s, eerst die van de Bosnisch-Servische president uit de jaren negentig van de vorige eeuw, dan die van de wonderlijke kabouter Dr. Dabic en vervolgens die van de gevangene van het Joegoslavië-tribunaal. Ik kan me nu wel verbeelden dat ik Karadzic herkend zou hebben achter de aartsvaderlijke baard en de bril van Dr. Dabic, maar feit is dat hij zich jarenlang onherkend door Belgrado kon bewegen. Slim trouwens, in steden valt iedereen altijd minder op. En kennelijk doen de ogen, toch ’de spiegels van de ziel’ en het enige ongecorrigeerde stukje van de oude Karadzic, er toch niet zoveel toe.
Experiment, plak de ogen van Hitler in het gezicht van Gandhi en zie of je hem er nog uithaalt. Moet een fluitje van een cent zijn met de huidige computertechnieken. Ik geloof ook niet dat het kwaad van Hitler in z’n ogen zat of in z’n snorretje, al zal iemand die nu zo’n snorretje cultiveert, zich allicht moeten verantwoorden. Maar je kunt altijd nog zeggen dat je Charlie Chaplin na-aapt. Van sommige foto’s, in het journaal bijvoorbeeld, vermoed je direct, zonder bijgeleverd commentaar, dat ze bij een slechterik of juist een goed mens horen. Zo zitten onze vooroordelen nu eenmaal in elkaar. Fysionomische verwachtingen behoren tot de platste en oppervlakkigste maar ook de sterkste die ik ken. Iemand met blauwe kaken zal sneller aan een gangster doen denken dan iemand met een onschuldig babyface. Een mooie, elegante vrouw doet minder kwaad en verdriet vermoeden dan een onverzorgd type met piekharen en waterige ogen.
Ik denk dat Roald Dahls vooroordeel jegens de bebaarde man veroorzaakt werd door het feit dat hij hem in de verte aan zwervers deed denken. Beschaving betekende voor hem kennelijk ook letterlijk een be’schaafd’, dat wil zeggen geknipt en geschoren, gelaat. Gezichtsbeschaving is overigens bijzonder plaatsbepaald. In het Midden-Oosten ben je geen kerel zonder fikse snor. In streng- islamitische landen vinden ze vrouwen zonder hoofddoekje allicht zondig en hoerig, terwijl wij juist in de war raken van een boerka of een nikab.
Zelf loop ik momenteel met een groot wit pleister op mijn voorhoofd, en ga verder gekleed in blauwe plekken, genezende wondjes en een dikke lip. Ik blijf maar zo veel mogelijk thuis, merk ik, om niet geteld en gewogen te worden. Hoewel ik een heel eerbaar ongeluk heb gehad, vrees ik toch dat mensen me voor een vechtersbaas zullen houden en dan nog eentje die verloren heeft ook. Je gezicht is nu eenmaal je uithangbord, al garandeert het weinig omtrent je innerlijk.
Ik heb me trouwens ook al een week niet geschoren en zie nu dat ik zo’n witte, vlokkige baard begin te krijgen die ik altijd met eenzame oude mannetjes heb geassocieerd. Maar misschien denken de winkelende dames wel: echt een kunstenaar, zo uit zijn atelier de straat op, om even leeftocht te kopen.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (8)
Ik stel me wel eens voor hoe een baard er na het eten gaat uitzien van een onhandig persoon die er soep in morst of zijn sik in de maaltijd laat hangen. En dan hebben we het nog niet over de snor van iemand die neusverkouden is.
JW, IJmuiden op 31-01-2010, 18:33
De mannen van de Amish in Pennsylvanie stoppen met scheren zodra ze getrouwd zijn. Als vrouw hoef je dus niet meer te lonken naar een baard! De baard op zich vind ik al weerzinwekkend genoeg.
Marie , DC op 29-01-2010, 23:48
Vroeger telde ons land veel meer vertegenwoordigers langs de weg dan nu. Die bezochten voor hun werkgever winkeliers om hun waren aan te prijzen. Rond het middaguur wemelde het in wegrestaurants van de vertegenwoordigers. Het viel me daarbij op dat niemand van hen een baard of snor droeg. Navraag leerde dat werkgevers niet van besnorde of bebaarde werknemers gediend waren omdat gezichtsbeharing argwaan zou opwekken bij de klant. Er werd verondersteld dat een baard in de weg stond aan een goed contact. Misschien een ideetje voor Wilders om een belasting op baarden voor te stellen.
pietkremer, harmelen op 29-01-2010, 14:18
De ogen van de beschaafde mens zijn dus eigenlijk de scheerspiegel van de ziel van de onbeschaafde mens.
peter, groningen op 29-01-2010, 14:16
Sprekende poppen. Met slechts een kleine alfabetische ingreep zijn de koppen een wereld van maskers en marionetten binnengetreden. De gezichten, wel of niet bebaard, met of zonder hoofddeksel, zijn teruggebracht naar de poppenkast, een theater van houten koppen, die elkaar het liefst de kop inslaan.
De baard bij de mannelijke poppenkop is in die touwtrekkerij een niet te onderschatten detail. De domme booswicht heeft gegarandeerd een zwarte baard, terwijl de wijze goedzak met een witte baard op de proppen komt.
Bij het vrouwelijk personage is het de haarbedekking, die ons vertelt wie wat is. Roodkapje of de boze fee met zwarte puntmuts.
René Jacobs, Amsterdam op 29-01-2010, 11:11
Voor mij komen mannen met baarden betrouwbaar over en dat zal ongetwijfeld te maken hebben dat mijn vader een baard had. De herinneringen van mijn jeugd, en van ieders jeugd neem ik aan, zijn toch wel bepalend voor je latere zienswijze. Er woonde een neger bij ons in de straat, van afro of kleurling hadden we nog nooit gehoord, hij gooide sneeuwballen met ons, voetbalde wel eens mee op het trapveldje, een neger kon een kwaad meer bij me doen.
Beschaving heeft dan ook te maken met hoe je opgegroeid bent. Zwervers waren er toen nog niet, alleen Zwiebertje op woensdagmiddag op de TV. En dat was de laatste waar je bang voor hoefde te zijn.
Daan, Wijk bij Duurstede op 29-01-2010, 09:38
Een vriend van mij zei: mannen met alleen een snor zijn niet te vertrouwen, die hebben wat te verbergen. Hij kon het weten, hij heeft lange tijd een snor gehad.
Onder de hippies destijds was het allang bekend dat lang haar geen enkele garantie gaf over de alternatiefheid van de inhoud van het bijbehorende hoofd.
En met een baby-face kon je ook prima terecht als kamparts of kampbewaker in de mensen-verwerkende industrie, daar had je geen
Arisch kaakwerk voor nodig, vgl de foto's daarvan.
Conclusie: het uiterlijk zegt wel iets over iemand, maar algemeenheden, generalisaties in officieel jargon, slaan meestal de plank mis.
cees , assen op 29-01-2010, 09:38
Desmond Morris heeft in 'Allemaal mensen' 8 pagina's nodig om dit uit te leggen. Samengevat: baard en snor fungeren ook als geurdrager, baard versterkt agressieve dominante houding (vooruitgestoken) en toont anderzijds onderdanigheid (ingetrokken. Scheren is begonnen om vijanden geen houvast te bieden (vgl oren + staart couperen bij vechthonden) en onderscheid tussen Romeinen en Barbaren. Onder Elisabeth I v England werd belasting op baarden geheven. Kind is baardloos = onschuld = jeugd = schoon = verzorgd. Conformisme aan uw groep bepaald vervolgens of u nog baard of snor heeft, kunstenaar, militair, moslim, zeeman, hippie, pornoster.
J vd Hout, Tilburg op 29-01-2010, 09:37
Plaats een reactie
Stuur artikel door