De Koude oorlog en de islam
Een bekentenis: ik mis de Koude Oorlog. Ik weet dat ik niet de enige ben. Hetzelfde gevoel van verlies leeft ook onder veel Ossies, die terugverlangen naar het Oost-Duitsland van voor de val van de muur. Zelfs in Nederlandse kranten merk je af en toe heimwee naar die tijd. Zo vreemd is dat niet. De huidige onzekerheid over de Nederlandse identiteit heeft deels te maken met het verlies van identiteit na het einde van de Koude Oorlog.
Midden jaren tachtig studeerde ik internationale betrekkingen aan de School of Foreign Service van de Amerikaanse Georgetown Universiteit. De helft van de tijd volgden wij colleges die te maken hadden met de Sovjet-Unie of het communisme.
Zo werden wij opgeleid voor een wereld waarin wij zouden strijden tegen onze eeuwige rivaal, waarin wij de belangen van de vrije wereld en Amerika zouden behartigen en verdedigen tegenover het communisme. Maar na mijn afstuderen viel de Muur; niet veel later gevolgd door het roemloze einde van de Sovjet-Unie.
Als sneeuw voor de zon smolt het geopolitieke denken weg. Dat merkte ik al in april 1989, ruim een half jaar voor de val van de Muur, toen ik bij een Navo-congres in Rome merkte hoe de Europese vertegenwoordigers met weemoed spraken over het naderende einde van de Koude Oorlog. Geroerd zeiden enkele participanten dat ze de Amerikaanse aanwezigheid zouden gaan missen nu er een einde leek te komen aan de verwantschap tussen beide continenten.
Dat was een onheilspellend voorteken, want de Navo heeft inderdaad sinds 1989 moeilijke tijden gekend. Dat de Navo überhaupt een belangrijke rol heeft gespeeld in de Balkan, in het Midden-Oosten en in Afghanistan mag worden gezien als een succes. Maar feitelijk verkeert de Navo sinds 1989 in een diepe identiteitscrisis. Wat is haar bestaansrecht? Wat bindt de Noord-Atlantische landen nog?
Ook in Nederland heeft de val van de Muur een identiteitscrisis teweeggebracht. Nederland was een zelfverzekerd land aan het einde van de Koude Oorlog, toen het nog pretendeerde een gidsland te zijn. Nederland wilde trouw blijven aan de Navo, maar durfde ook rebels te zijn en hief de vermanende vinger waar dat nodig was. Zo kon Nederland zich profileren als een verlichte staat binnen de ’vrije wereld’.
Na 1989 werd dat moeilijker. Volgens de Brits-Nederlandse schrijver Ian Buruma was de val van de Muur funest voor de sociaal-democratie, omdat socialisten niet meer wisten in welke heilsstaat zij konden geloven. Dat de PvdA binnen een decennium na het einde van de Koude Oorlog besloot om haar ideologische veren af te schudden, is hiervan bij uitstek de illustratie. Ook het CDA, dat altijd een anticommunistische partij was geweest, leek na 1989 in verwarring te zijn en moest het grootste verlies in haar partijgeschiedenis incasseren bij de daaropvolgende verkiezingen, een teruggang van twintig zetels.
Nederland leek na de Koude Oorlog opgezogen te worden in een gigantisch Europa. De grenzen vielen weg en de toenemende globalisering gaf mensen het gevoel dat zij de greep op hun bestaan verloren.
Even leek Nederland in de zorgeloze jaren negentig terecht te zijn gekomen in een wereld van vrijheid en blijheid, waarin het Nederlandse poldermodel ten voorbeeld strekte voor de wereld. Die opleving is was van korte duur geweest. De gevoelens van ongemak over globalisering en de multiculturele samenleving die al in de jaren negentig aanwezig waren, namen het afgelopen decennium sterk toe.
De polarisatie die de opkomst van de islam in Nederland teweeg heeft gebracht lijkt zo gezien een welkome nieuwe tweedeling. Met de islam is opnieuw een macht gekomen om je tegen af te zetten en je eigen identiteit tegenover te stellen. Dat gebeurde ook in Amerika, vooral onder president Bush.
De nieuwe vijand is wel minder grijpbaar en afgebakend dan de Sovjet-Unie en het communisme in de tijd van de Koude Oorlog. Nederlanders kunnen niet zo helder positie kiezen in dit nieuwe spanningsveld en dat moeten ze ook niet doen. De wereld is diffuser geworden en een scherpe tweedeling is niet zo gemakkelijk te maken als toen. Verlangen naar de Koude Oorlog is prima, maar voor de toekomst biedt het geen perspectief.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (32)
Koude oorlog te missen? Ook de slachthoffers van toen, wat later en van nu?!
Dat kan alleen een iemand die geen idee heeft wat deze heeft betekend en wat de poggingen zijn geweest om die oorlog dichter bij de vrede binnen Europa (en de wereld!!) verandert te hebben gekregen.
Typich Nederlands zo een ignorant? Al ik gevraagd ben om te beantwoorden? Ja, wel.
Bojana K. Grabar, 's-Gravenhage op 12-11-2009, 18:32
Een interessante visie (zoals altijd),maar slechts gedeeltelijk juist. Wie tijdens de Koude Oorlog regelmatig oostbloklanden bezocht, keerde daarvan altijd met een unheimlich gevoel terug en maakte zich na de overweldiging van Hongarije en Tsjechoslowakije terecht grote zorgen. Maar iedereen had wel een aardige communistische oom of neef in de familie... Achteraf is het gemakkelijk praten over onnodige angsten.
Onder de bevolking van de oude wijken was al lang voor 1989 een erosie van identiteit voelbaar tgv de massa-immigratie, maar die werd veroordeeld door de spraakmakende media. En er is geen aardige moslim oom meer in de familie...
Ben Zot, Zottegem op 08-11-2009, 17:42
@Karin
De Franse TV (TV2) plande onlangs een dicussieprogramma over 911. Er waren vier tegenstanders van het officiele verhaal. Op het laatste moment besloot men het programma niet te doen. Reden: er was niemand die het officiele verhaal wilde verdedigen. Ook: Japan trekt zich nu geheel terug uit de "wereld oorlog tegen de terreur", omdat het parlement over 911 gediscussieerd heeft en het verhaal niet langer gelooft. Je moet je eigen link eens bekijken. Wat een onzinnige amateuristische productie. OK, je hebt geen oprechte belangstelling. Dan zou ik we je motief willen weten om in je vrije tijd(?)desinfomatie te verspreiden? Geloof?
Maria, Amsterdam op 08-11-2009, 17:39
Maria,
David Ray Griffin is een leugenaar die ieder serieus debat ontwijkt, sinds hij door Ryan Mackey van NASA te kijk is gezet:
http://screwloosechange.blogspot.com/2009/03/ryan-mackey-on-hardfire-part-ii.html
Karin, Haarlem op 08-11-2009, 14:08
J.J. van der Gulik, Andijk
Geachte heer van der Gulik,
Ik heb mijn informatie uit eerste hand: namelijk van één van de 250 gijzelaars. Bovendien heb ik Dick Cheney persoonlijk ontmoet voordat hij vice president werd onder Bush. Ik weet waarover ik praat! Overigens kunt u waarschijnlijk de krantenberichten over de gijzelaars en Mohamed Ali via google terugvinden. Succes!
Wederom is uw reactie weer een staaltje van Nederlandse betweterigheid tegenover gefundeerd onderzoek. Een collega van mij noemt Nederland dan ook: "het land van roddel & achterklap". De nieuwe Hollandse ziekte?
Theo, G.T. op 08-11-2009, 11:03
Alleen die mensen hebben last van een identiteitscrisis die hun identiteit koppelen aan hun nationaliteit - de gemiddelde Wilderiaan zeg maar. Als ik mijn Nederlands paspoort inruil voor een Surinaams exemplaar verandert mijn identiteit heus niet. De huidige ellende, die natuurlijk bepaald niet groot is, is een hardnekkige nawee van dat 19e eeuwse gedrocht nationalisme genaamd.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 08-11-2009, 11:03
@Karin
Fijn dat je oprechte belangstelling hebt voor de waarheid achter 911. De informatie daarover is gratis te verkrijgen op de websites: 911truth.org, waarheid911.nl, en google de site van de Rock Creek Free Press, en de letter of Charly Sheen to Obama.
Natuurlijk hebben Amerikanen in het verleden geprobeerd een rechtzaak te starten over 911. Zie California. Maar rechters hebben geoordeeld dat alleen het Congress en de Senate een juridische procedure mogen starten. Daarom heeft Griffin het boek geschreven "911 Contradictions, An Open Letter to the Congress and Press." Vreemd he, dat na 8 jaar nog niemand terecht heeft gestaan voor 911!?!
Maria, Amsterdam op 08-11-2009, 11:02
Waar twee partijen blijvend strijden, zit een derde verborgen groep die achter de schermen de boel blijft voeden. Eerst was het Communisme een gecreëerd ding, en nu dat zogenaamd overwonnen is, is mijns inziens de Islam de nieuwe bliksemafleider geworden. Als je alleen al de feiten uit het boek met de titel "Regeren vanuit het duister", De ware macht van vrijmetselarij, de Priorij van Sion, Illuminatie, Skull and Bones onthuld, van Jim Marrs leest, dan vallen veeel puzzelstukjes op zijn plaats. De Trilaterale Commissie/ Counsil on Foreign Relations/ De Bilderbergers? De Rockefellers/ De Morgans/ De Rothschilds en nog veel meer komen aan bod !
Theo Stam, Amsterdam op 08-11-2009, 11:01
Om deze nieuwe vijand, Islam, effectief te kunnen bestrijden, moeten we om te beginnen de mensenrechten voorlopig vergeten omdat deze een belemming vormen om de moslims terug te dringen naar de woestijnen in plaats van het leven in de westerse samenleving te verzieken. De oorlogen in Irak en Afghanistan zijn op juiste gronden gestart en duren helaas te lang omdat het westen veel te ethisch te werk gaat. Oorlog is oorlog en geen sociaal werk.
Bukowsky, Amsterdam op 08-11-2009, 10:57
1998 AlQaida verklaard oorlog aan VS en het Westen:
http://archives.cnn.com/2002/US/08/19/terror.tape.main/index.html
Bin Laden Fatwa:
http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html
Dat de VS Afghanistan binnenviel om Al Qaida op te ruimen vind ik volkomen terecht, zij vielen uiteindelijk de VS aan op 911 en Al Qaida was een grote bedreiging voor westerse wereld.
Karin, Haarlem op 08-11-2009, 10:54
J.J. van der Gulik,
Na een slapeloze nacht moet ik u om vergeving vragen: u hebt gelijk! Ik ben in 1995 door één van de gijzelaars aan Dick Cheney voorgesteld. Toen kwam ter sprake dat hij toentertijd de volledig verantwoordelijkheid droeg voor de aanwezige Amerikanen in Irak. In 2003 heb ik de weduwe van de bovengenoemde gijzelaar in Brownsville Texas geïnterviewd. Ze had een theses over de gijzeling geschreven en zou daarop promoveren (nov. 2002 goedgekeurd). Vlak voor de de ceremonie maart 2003 viel Bush jr. echter Irak binnen. De theses verdween in de prullenbak. De vrouw, eerst Bush stemmer en bewonderaar van Cheney, gingen de ogen open!
Theo, G.T. op 08-11-2009, 10:54
re Theo G.T.
Volgens wikipedia was Cheney niet in 1992 in dienst bij Halliburton maar vanaf 1995. Volgens mij was hij in 1992 minister van defensie. Toen Cheney vicepresident werd tijdens Bush Jr. 1 kreeg Halliburton wel opvallend veel grote overheidsopdrachten van Amerika in Irak. Overigens kreeg Saddam op grond van zijn gesprek met de Amerikaanse ambassadrice Avril de indruk dat Amerika niet zou ingrijpen bij een inval in Koeweit. Later stelde ze dat ze een fout had gemaakt. Dergelijke fouten plegen echter niet te worden gemaakt. Amerika was eeder ook zo vriendelijk om Saddam een blauwdruk voor een aanval op Iran te verstrekken.
J.J. van der Gulik, Andijk op 07-11-2009, 22:46
"De wereld is diffuser geworden en een scherpe tweedeling is niet zo gemakkelijk te maken als toen.?
Soms is die tweedeling misschien iets te duidelijk?
Lees maar eens:
Our Brain Dead Country
http://newsrealblog.com/2009/11/06/our-brain-dead-country/
Jan, Texel op 07-11-2009, 22:46
"De polarisatie die de opkomst van de islam in Nederland teweeg heeft gebracht lijkt zo gezien een welkome nieuwe tweedeling. Met de islam is opnieuw een macht gekomen om je tegen af te zetten en je eigen identiteit tegenover te stellen."
Deze tweedeling wordt opgeroepen en vergroot door lieden als Wilders. Natuurlijk kennen we allen de problemen vanhet samenleven met andere culturen. Helaas heeft Nederland een bijzonder grote groep moslims binnengehaald (en niet "gekomen"). Het geeft geen pas deze groep te verketeren op valse gronden. Dat maakt de kloof alleen maar groter. Een actief integratiebeleid nodig is, en erkenning van de leugens.
Maria, Amsterdam op 07-11-2009, 20:00
Kennedy probeert amechtig de theorie overeind te houden dat de maatschappelijke onvrede (tegenwoordig systeemhaat genoemd) in de voormalige West-Europese verzorgingsstaten verband houdt met angst en onzekerheid wegens de als een natuurverschijnsel gepresenteerde globalisering en Europese politieke integratie. Hij probeert jan-met-de-pet wijs te maken dat hij zijn identiteit eigenlijk ontleent aan een (fictief) vijandbeeld. Heer Kennedy, Nederlanders maakten zich over veel dingen zorgen tijdens de Koude Oorlog, maar niet over de Russen. In die tijd was er echter wél een machtsbalans tussen politiek en publiek in Eur., die is nu verdwenen.
J. School, Heesch op 07-11-2009, 19:56
Als ik Maria was zou ik ook denken dat de watersnoodramp van 1953 eeen complot van de grote aannemers was. Bij alle dingen die er misgaan worden complottheorieën bedacht: AIDS, varkensgriep .....
Lou, Rijswijk op 07-11-2009, 19:56
Maria,
Hoeveel moet ik voor het laatste boek van David Ray Griffin over 9/11 betalen om de waarheid te mogen lezen?;)
Het is nu alleen nog even wachten tot het moment is aangebroken dat David Ray Griffin met zijn onweerlegbare bewijzen naar de rechter stapt.;)
Karin, Haarlem op 07-11-2009, 19:56
Nadat de VS Koeweit hadden bevrijd (1992), wilde Bush eigenlijk doorstoten naar Irak: duizenden Shiiten in het zuiden en duizenden Koerden in het noorden stonden klaar om de VS te helpen. Dick Cheney toen president directeur van Halliburton, had echter één fatale blunder begaan: hij had niet alle werknemers uit Irak weggehaald. Saddam zag zijn kans en nam 250 Amerikanen in gijzeling. Bush moest kiezen!
De gijzelaars werden door Mohamed Ali opgehaald nadat het leger van de VS zich uit het MO had teruggetrokken. Vanaf dát moment werkten de republikeinen aan een nieuw plan, hetgeen Bush jr in '03 heeft uitgevoerd met als nieuwe vijand de islam!
Theo, G.T. op 07-11-2009, 19:56
Voor vrede moet je met 2 vrede willen. De geschiedenis toont dat als een van die 2 de islam is je vrede kan vergeten, omdat de islamitische ideologie voorschrijft dat de islam over heel de wereld moet worden gevestigd. De enige periodes in de geschiedenis zonder conflict tussen de islam en omringende culturen, was als er er geldgebrek was in de moslim wereld. Begin jaren 80 begonnen de oliedollars het Midden Oosten binnen te stromen, en zagen we ook het onstaan van Al Qaida en de verspreiding van het Saoedische Wahhabisme. Wij maken in het Westen dus geen nieuwe Koude Oorlog, die (Koude) Oorlog is er al sinds het ontstaan van de islam.
l.karremans, heusden op 07-11-2009, 16:24
@MO
Het is treurig maar waar. De kranten en de andere media vertellen ons niet de waarheid over 911. Ik heb Trouw vaak verzocht dit te veranderen. Maar helaas. Indien u echt geinteresseerd bent in de waarheid van 911 lees " The Mysterious Collapse of World Trade Center 7, Why the Final Official Report about 911 is Unscientific and False" van David Ray Griffin. Een goedkope en eenvoudige manier om de inhoud te leren kennen is naar AMAZON te gaan. Type naam van auteur en een woord van deze boektitel en lees de reviews (de sterren). Doe hetzelfde bij de andere titels. En ook google Nils Harrit. Hoe treurig de waarheid ook is; kom tot bezinning.
Maria, Amsterdam op 07-11-2009, 16:24
Alsa ik zou moeten kiezen, dan heb ik liever een Russische soldaat in mijn voortuin dan een islamitische minaret in mijn achtertuin!
arthur, amsterdam op 07-11-2009, 14:43
Kennedy zegt dat er sinds de val van de muur geen geopolitiek is maar feitelijk is er door de Amerikaans-Israëlische geopolitiek gericht op een Amerikaans imperium dat sterk rekening houdt met de belangen van Israël meer geopolitiek en werd de NAVO daarvoor buiten zijn eigen territoir misbruikt. Over die geopolitiek is weinig bericht hoewel er voldoende bekend was en zo ook over de ideeën die werden aangestuurd door de Neocons met daarbinnen een forse hoeveelheid joodse Neocons met ongezond sterke bsnden met Israël. Kennedy met zijn Georgetown achtergrond moet dat allemaal bekend zijn. Hoewel niet geheim werd het steeds vrijwel doodgezwegen.
J.J. van der gulik, Andijk op 07-11-2009, 12:08
Er is in mensen helaas een diepe behoefte aan een vijand.De geschiedenis leert dat.Hitler kon zolang zijn misdadige gang gaan omdat hij naar men hoopte de S.U. zou aan pakken.Daarvoor was er het vijandbeeld van de Duitsers ten opzichte van Fransen.In de geschiedenis wordt de schaal voortdurend kleiner, maar met EEN constante "de vijand behoefte"
Maar, laten we bovenal niet vergeten dat die genen die Jouw tot vijand uitroept even later ook je daadwerkelijke vijand is.Zo werkt dat individueel maar ook collectief.
pellinkhof, genneton op 07-11-2009, 12:08
Behalve een macht om je tegen af te zetten moet er ook altijd een Duivel in Hoogst Eigen Persoon zijn, iemand die alles in zich verenigt wat dom, slecht en gemeen is, die alles wat ons heilig is in gevaar brengt en die je de schuld kan geven van alles wat verkeerd gaat. Kortom, een Wilders.
JW, IJmuiden op 07-11-2009, 11:47
@ongerust: Door haast verkeerde titel gegeven. Het moet zijn: 'MULTIculturalism, the Revenge of Marxism.'
ongerust, amsterdam op 07-11-2009, 11:47
Een 'nieuwe tweedeling welkom'? Wat een onzin. Nederlanders hebben helemaal geen zin in 'een nieuwe vijand'. Nederlanders willen gewoon veilig hun eigen dingetje doen. De communisten zaten nog ver weg, achter het ijzeren gordijn. Probleem is dat 'de islam' bij ons op de stoep is gaan zitten, hun moskeeën om de hoek bouwt, en nogal luidruchtig haar aanwezigheid laat blijken. Daarbij komt een elite die de andere kant op kijkt. De eigen bevolking niet wil horen, maar niet vies van haar centen is. Want ohohoh wat wordt erop los gegraaid. Nederlanders zouden nog véél bozer moeten worden!
boris, Haarlem op 07-11-2009, 11:43
@ Maria, Amsterdam, 07:43
Vliegtuigen met onschuldige passagiers in tegen wolkenkrabbers te pletter vliegen met het doel zoveel mogelijke onschuldige mensen te doden, zoals de in Talibanistan opgeleide Arabische terroristen deden, is voor jouw dus geen oorlogsmisdaad waarop gereageerd mag worden? Vreemd toch dat de Linkse Kerk voor onze eigen cultuur altijd een heel andere maatstaf gebruikt dan voor de islamitische. Tijdens de Koude Oorlog heulden ze al met de Sovjets, en nu met de Islamisten. Je zou haast denken dat Links iets tegen onze cultuur heeft, en hoopt dat ze zo vlug mogelijk verdwijnt.
MO, Limburg op 07-11-2009, 11:38
Is het niet dat moslims zich willen identificeren met de vervolgde joden als slachtoffers(overigens zeer onterecht),komt er nu weer een vergelijk met de koude oorlog en het communisme.Allemaal zo verschrikkelijk opgeblazen.De islam is een ideologie die zich beroept op het Goddelijke,en daarmee meent de hoogste autoriteit in handen te hebben waar ze hun gelijk aan ophangen.Dat is het gevaarlijke van de islam.Het communisme was aards,menselijk en beriep zich niet op iets hogers.De enige gelijkenis is de wreedheid die optreed bij mensen met een beperkte visie,gehersenspoelde mensen zien maar één waarheid.De andersdenkende zijn slachtoffer.
C Nahes, Leiden op 07-11-2009, 11:38
Met de val van de Muur en de ineenstorting van de SU is de wil tot globale macht van de commies nog steeds niet verdwenen. Eigenlijk is de Koude Oorlog ook nog steed gaande, alleen op een minder herkenbare wijze. Massaimmigratie, multiculturalisme, politieke correctheid: het zijn de intrumenten waarmee het Marxisme alsnog probeert grip te krijgen op de 'Vrije Wereld'. De EU begint ook al de contouren van een totalitaire politiestaat te krijgen. Het gaat succesievelijk, maar ... 'Culturalism, The Revenge of Marxism' en 'The Frankfurt School: Conspiracy to Corrupt'. Lezenswaardige artikelen te vinden via Google.
ongerust, amsterdam op 07-11-2009, 09:17
Wat een flauwekul! Er is geen sprake van een Nederlandse identiteitscrisis. Wat Nederlanders ergert is dat we onszelf niet meer mogen zijn. Dat heeft geen snars te maken met dat we ons graag tegen een ander afzetten om daar onze identiteit aan te ontlenen. Onzin. De issue is dat wij onszelf niet meer kunnen zijn omdat dit voor ons prompt een levensbedreigende situatie oplevert door intolerante en agressieve immigranten. Talrijke Nederlanders hebben nu intolerante buren, die aan onze kop zeiken en ons bedreigen om wie wij zijn. Met ons identiteitsgevoel heeft dat geen zier te maken: onze veiligheid is in gevaar. Vals stukje journalistiek.
Anne, Amsterdam op 07-11-2009, 09:17
Nederland gidsland? Identiteit? Nieuwe vijand? Zelf heb ik Karl Marx met zijn communisme nooit als vijand gezien tegenover wie ik me bij voorbaat zou moeten profileren of teweerstellen, en hetzelfde geldt voor Mohammed met zijn Islam. Iets anders is het gedrag van machthebbers en volgelingen die zich op Marx of Mohammed zeggen te baseren. Helaas vergeten marxisten en moslims maar al te vaak dat de menselijke beschaving behalve hun eigen profeet nog talloze andere interessante woordvoerders kent. Tweedelingen? Daar begint de ellende al en de zelfoverschatting! De enige tweedeling die echt telt is die tussen vrijheid en onvrijheid.
evert van kuijk, amsterdam op 07-11-2009, 08:13
Of het westen een nieuwe vijand nodig had na de koude oorlog blijft te bezien. Feit is dat de oorlog in Irak, evenals die in Afganistan op valse gronden werd gestart. Dat heten oorlogsmisdaden. Ook worden zonder redelijke gronden honderden onschuldige mensen in Pakistan gedood. Meer oorlogsmisdaden. Voorts werd er gemarteld. Alweer oorlogsmisdaden. Inwoners die zich verweren tegen bezetting mogen zonder proces worden gedood. Meer oorlgsmisdaden. Om dit alles te rechtvaardigen hebben we inderdaad een vijand nodig. De islam. Deze nieuwe strijd wordt steeds onduidelijker. Doel is nu oorlogsmisdaden te rechtvaardigen. Met meer oorlogsmisdaden.
Maria, Amsterdam op 07-11-2009, 07:43
Plaats een reactie
Stuur artikel door