Roemeens
Sylvain Ephimenco© Jorgen Caris
Moederlief in tranen aan de telefoon. Op een dergelijk moment weet ik bijna zeker dat zij, als zelfbenoemde ervaringsdeskundige in aftakelingsverschijnselen, een nieuwe fase in de ouderdom van mijn vader heeft ontdekt.
Meestal worden haar observaties en analyses door een flinke dosis overdrijving aangedikt. Dan is mijn taak die van een willige luisteraar die zijn stiltes door een instrumentarium aan relativeringsformules laat volgen. Maar nu ben ik indirect betrokken bij het incident. Gaat het hier soms niet om het jongste kerstcadeau dat ik in december voor hen beiden had meegebracht? Ik beet op mijn lip. Ik weet nog hoe ik even door twijfel werd bevangen toen ik in de winkel afrekende. Was dat nieuwe apparaat weer niet te ingewikkeld voor een tachtigjarige? Een man die keer op keer de zenderindeling van zijn tv in de war brengt? Maar een home theater leek me toen bijna noodzakelijk, gezien de staat van zijn haperende oude dvd-speler. Het geluid klonk in ieder geval prachtig. En voor de installatie hadden we zelf gezorgd. Maar ons verblijf was van korte duur en na zes weken schijnt het ding weer netjes in zijn doos te liggen: het oude wrak doet opnieuw dienst. ?Je vader heeft zijn hoofd verloren. Hij heeft moeite met al die knoppen. Soms praat Jack Bauer van de tv-serie 24 in het Roemeens. Kun je je voorstellen? In-het-Roemeens!? Dan is het menu in het Grieks of Chinees geschreven, beweert ze. Bovendien was het geluid met al die boxen ondraaglijk voor hem: ?En als hij dat zachter zette hoorde hij door zijn oordopjes niets meer.? Opvallend hoe snel ze haar tranen heeft ingeslikt om hem op steeds hardere toon terecht te wijzen. En hij hoort het allemaal aan, zoals gebruikelijk. Als een oude kapitein bij zwaar weer, die op het dek van zijn schip naar de volgende golf tuurt. Stoïcijns. Ik ken zijn geduld en zijn stiltes. Hij heeft allang in die permanente storm leren overleven. ?Ja, hij zit in zijn stoel.? Beet ze. ?Terneergeslagen en uitgeblust. Hij kan steeds minder.? Van zijn vader heeft hij het Slavische fatalisme geërfd dat als een schild fungeert. Nooit tegenspreken, altijd ondergaan totdat de storm geluwd is. Daarbij komt ook een beetje die schaamte voor zijn falen. Maar zijn expertise is gigantisch. Als geen ander weet hij in de mix van tranen, verwijten en snauwerige woorden van zijn vrouw, de angst voor haar eigen onmacht te herkennen. Want heeft ze ooit de knop van een van die moderne apparaten zelf ingedrukt? Kan ze een administratief formulier invullen? Dat van de belasting bijvoorbeeld. Rijden durft ze al een paar jaren niet meer. In feite glijden ze samen zachtjes van hun heuvel. Ze houdt zijn hand klem, uit vrees dat hij voorgoed ontsnapt. Haar alleen achterlatend. Verloren en onbekwaam in heel veel dingen. Samen moeten ze vooruit. En hij, in geen geval, alleen achteruit. Ik graai in mijn instrumentarium: ?Heb je er ooit aan gedacht om Roemeens te leren??
İ Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (13)
@ Piet, Veluwe op 09-02-2010, 15:26
"Zo te lezen wordt het de hoogste tijd voor de schrijver om terug te keren en zijn ouders blijvend te ondersteunen, i.p.v. zijn tijd te verdoen met maken van geld met hun ellende in populistische columns".
Wat bent u een zielig mens. Sommige mensen kunnen ook alles kapot proberen te maken. Ik heb zelden zo'n smerig comment gezien als het uwe.
Jarre, Den Bosch op 18-02-2010, 14:26
@ René Jacobs: Waren die doven echt doofstom? Tegenwoordig wordt er in de doveninstituten gewerkt aan formele gebarentaal náást verbale en orale taalontwikkelingen die er altijd al ingeslagen werden. Mensen die zowel doof als blind zijn, heten heten doofblinden. Nee, niet doofstomblinden.
Hoe vergaat het de calculerende dove en blinde als ze bejaard en kinderloos zijn?
@ Pietkremer, bestaat uw wereld uit rekenaars die kinderen voor de oude-dagverzekering nemen en flierefluiters die het dan wel zien? Gelukkig maar dat je voor je op de helft bent (dus ruim voor je 40ste, nog gauw kan adopteren. Dan heb je toch nog je toekomst verzekerd.
Stella, Utrecht op 14-02-2010, 21:37
Een ontroerende en prachtige column. Ik zie als thuiszorgmedewerker regelmatig dementerenden, die al verder weg zijn. Ze zien de afstandsbediening van tv. aan voor de telefoon en snappen natuurlijk niet, dat ze daarom geen kontakt kunnen krijgen met hun kinderen of andere hulptroepen.
Het is bijzonder tragisch, om je ouders/geliefden op deze manier te zien wegzakken in een leegte, die door niets op te vullen is.
Herman N., Amsterdam op 10-02-2010, 17:55
Een goed geschreven en herkenbaar stukje.
Alleen heb ik de luxe niet meer om mijn ouders te helpen met o.a. elektronica. Ze zijn beiden overleden.
Er zijn tijden dat ik het mis om ze te helpen met de moderne elektronica.
Geniet ervan zolang het kan.
Leon, vlaardingen op 10-02-2010, 12:16
Er komt een dag dat je beseft dat 'the point of no return', gepasseerd is. De aftakeling van je ouders heeft zulke grote vormen aangenomen dat je het niet meer kunt ontkennen of negeren. Dan begint het grote afscheid. Je doet wat je kunt om ze te helpen en het leven wat eenvoudiger voor ze te maken, maar je merkt al gauw dat die hulpactie gedoemd is te mislukken. Er zit niets anders op dan te aanvaarden dat ze het niet meer redden. Dat doet je verdriet en geeft een machteloos gevoel.
Sommige azijnp* hebben hun oordeel al weer klaar, maar ik wil u complimenteren met uw column waarin u fijnzinnig neerzet hoe moeilijk deze situatie is.
Coby, Sexbierum op 09-02-2010, 19:48
Mijn grootouders van moeders kant hadden negen kinderen van wie er vier emigreerden. Hadden ze er toch nog vijf over die hen op hun oude dag konden bijstaan. Wij hebben drie kinderen van wie er twee zijn geemigreerd en er dus maar een over die ons in onze krakkemikkige jaren een handje kan toesteken. Daar staat tegenover dat de stokoude Italiaanse schoonouders van mijn oudste dochter juist weer profiteren van haar hulp en bijstand. Mensen zonder kinderen moeten het helemaal op eigen kracht zien te rooien als de nood aan de man komt, maar die hebben dat bewust ingecalculeerd. Een groot gezin heeft ook zijn voordelen.
pietkremer, harmelen op 09-02-2010, 19:48
'Een langere gevechtsmissie in Afghanistan is uitgesloten', noteert Trouw vandaag uit de mond van de PvdA.
Wat gek toch: we hadden daar toch alleen een opbouwmissie?
Draaien, altijd maar draaien, anders dan ga je, holadijeeeehee!
Ria Zifkamp, Haarlem op 09-02-2010, 16:40
Lingo.
Mijn broer was lid van een biljartvereniging. De vaste speelavond was op donderdag in een bruin café met twee biljarts. Ik ging soms met hem mee voor een partijtje tien over rood. Op die avond was er ook een kaartclub van doofstommen, die net als de biljarters bij de tap eerst een praatje maakten.
De doofstomme Jens leerde mij het geluidloze spreken met het alfabet voor hand en vingers. Lingo alleen voor ogen, de oren van doofstommen.
Er waren ook doofstommen, die blind waren. Zij spraken met elkaar door met een vinger in elkaars handpalm te schrijven.
In die stille duisternis is het woord gebaar van intimiteit geworden.
René Jacobs, Amsterdam op 09-02-2010, 15:26
Zo te lezen wordt het de hoogste tijd voor de schrijver om terug te keren en zijn ouders blijvend te ondersteunen, i.p.v. zijn tijd te verdoen met maken van geld met hun ellende in populistische columns
Piet, Veluwe op 09-02-2010, 15:26
Samen moetem ze vooruit. In die zin ligt het hele drama besloten.
Marie, DC op 09-02-2010, 14:56
Nou, nou, pittige ouders hoor!
24 met Jack Bauer, dat is niet voor de poes; van mij is bekend in de familie, dat dergelijke actie-series te spannend zijn en ik voortdurend in de weer ben als de held in kwestie in penibele situaties terechtkomt.
En wat die apparatuur betreft, het is toch niet meer te volgen en niet alleen voor ouderen, maar ik ken ook een paar jongere mensen, die zich niet wagen aan digitaal tv kijken.
Niets aan de hand hoor, gewoon snel weer afreizen naar Frankrijk en de boel herstellen.
Het is toch heerlijk als je je ouders nog hebt en dat jeremiëren neem je maar op de koop toe!
Martha de Vor, Purmerend op 09-02-2010, 11:10
Ontroerend.
j.h.Bruijnjé, De Rijp op 09-02-2010, 09:42
Geweldig. Een raak stukje en ontroerende sfeertekening waar velen hun eigen situatie in zullen herkennen.
Pekinees, China op 09-02-2010, 09:42
Plaats een reactie
Stuur artikel door