Amper twee A-viertjes
© Trouw
Die stem. Een beetje hoog en dun, maar niet onvast. Hij sprak in het Engels, na elke zin volgde de Duitse vertaling van de vrouwelijke tolk die dicht naast hem zat, bijna schouder aan schouder. Ze deelden de microfoon. En ons toehoorders – rechters, advocaten, publiek – stroomde bij vlagen het ijs door de aderen.
We zijn terug in de rechtszaal in München, bij dat proces tegen Ivan Demjanjuk, volgens de aanklacht kampbewaker in het vernietigingskamp Sobibor en medeplichtig aan de moord op 27.900 joden. De man met die hoge, dunne stem is Philip Bialowitz, 85, afkomstig uit het Oost-Poolse stadje Izbica. Hij overleefde Sobibor omdat hij met zijn broer Symcha werd geselecteerd om dwangarbeid te verrichten. Samen wisten ze te ontkomen bij de opstand in oktober 1943.
Philip Bialowitz woont inmiddels in New York, waar hij na de oorlog een juwelierszaakje opbouwde. Zijn broer Symcha, 97, leeft ook nog en woont in Israël. Hij wilde ook naar München komen om te getuigen, maar zijn arts ontraadde het hem.
Daar zat Philip dus, in zijn eentje. En las, zin voor zin, zijn verklaring voor. Amper twee A-viertjes. En voor wie de literatuur kende, vertelde hij niets nieuws. Maar die stem.
Hij had het haar van de vrouwen moeten knippen. „Veel van deze vrouwen kwamen uit Nederland en ze schenen te denken dat dit een resettlement-kamp was. Ze vroegen me beleefd hun haar niet te kort te knippen. Minuten later hoorden we het gebrul van een motor, gemengd met een gruwelijk geschreeuw. Eerst luid en sterk, daarna geleidelijk afnemend tot het stil was.”
„Ik zag veel Nederlandse joden per trein aankomen, met koffers vol persoonlijke bezittingen. Ik moest ze helpen uitstappen; sommigen boden me een fooi aan voor mijn hulp. Mijn hart bloedde, want ik wist dat ze binnen een uur dood zouden zijn.”
„Op een dag arriveerde een transport met goederenwagons uit Lemberg. Maar toen ik en andere gevangenen de deuren openden, kwam ons een vreselijke stank tegemoet van ontbindende lichamen. De helft van de mensen was dood. De nog levenden half waanzinnig. We moesten de lichamen uit de trein halen. Toen ik dat bij een dode vrouw probeerde, trok ik de huid van haar af.”
De stank, de aanblik, hij kon er niet meer tegen en ging liggen op dat perron. „Wat doe je?!” riep een SS’er. „Werk door!” En stak hem een brandende sigaret in de mond. Tegen de stank.
Hij werkte door. Zag een dode moeder die haar dode baby in de armen hield. Beiden opgezwollen. De SS’er vond het een mooi gezicht. En nam er een foto van. „Tot op de dag van vandaag”, zei de hoge stem, „heb ik hier nachtmerries van.”
Nee, hij vertelde niks nieuws. Toen Philip Bialowitz was uitgesproken, was er niemand die voor deze getuige nog vragen had. Een van de Nederlandse nabestaanden snelde aangedaan naar buiten. Onze hoofden voelden vol en zwaar.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (9)
'Waar is God'. Weer die vraag, of liever gezegd, een verwijt. Want God was er blijkbaar niet. Niet bekend of God er wel of niet is, maar indien wel, Hij is niet verantwoordelijk voor hetgeen de mensen elkaar aandoen. Dat zijn we zelf.
Jantes, Utrecht op 10-03-2010, 17:00
@Paco, waar is God? In de lijdende en in de liefdevolle mens!! Het is beter te vragen: Waar is en was de mens, waar is en was zijn mededogen? Altijd maar de schuld voor het kwaad bij de a(A)nder leggen en eigen verantwoording ontlopen. De mens heeft dagelijks de keus tussen goed en kwaad. Hij zal dit echt zelf moeten doen. Vanaf het begin van de schepping leerde God de mens te kiezen tussen goed en kwaad Uiteindelijk omkleedde Hij Zichzelf met een lichaam en leerde de mens als Jezus alle aspecten van de werkelijke Goddelijke Liefde. En wat deed de mens?? Men verachtte deze Liefde en doodde Zijn lichaam.....niet God Zelf en niet de Liefde.
Herman, Zwartsluis op 08-03-2010, 12:14
@ Haddock : De maharal.blogspot geeft na Enter de melding:
"Deze blog is alleen toegankelijk voor uitnodigde lezers".
Nodigt U mij uit en hoe ?" (mijn E-mail adres is bij de redactie bekend ). En , wat is de titel van het door M.Grilack geschreven boek ?? Toda voor de antwoorden.
van de cremer, Arnhem op 03-03-2010, 20:54
Ik ben geboren in 1940 en heb vanaf ongeveer mijn negende jaar gelezen en nagedacht over de jodenvervolging, de daders, meelopers en wegkijkers. Wat zou ik hebben gedaan als een jood in 1943 bij mij aanbelde om onderdak?
ginzburg, Vlaardingen op 22-02-2010, 21:46
Vertelt u mij eens;" Wie zijn menselijker, dieren of mensen?" En waar is God in deze maatschappij waar dit nog steeds gebeurd. Afrika,Uruzgan en ga zo maar door.
paco, kleve op 19-02-2010, 09:31
@JW Verbeter de wereld, begin bij jezelf. Schandalig om het verhaal van deze man te misbruiken om Moslims te kunnen beschuldigen.
Vele Moskeeen zijn al beklad of in brand gestoken de afgelopen jaren. Moslimhaat neemt nog steeds toe.
Wees waakzaam, blijf nadenken.
Ryt, Rotterdam op 09-02-2010, 15:24
Pas op, sommigen proberen dit verhaal te misbruiken. Wij allen moeten onze xenofobe en racistische instincten onder bedwang houden, maar tolerantie voor intolerantie leidt tot intolerantie, de homo´s in Amsterdam ondervinden dat.
JW, IJmuiden op 08-02-2010, 00:59
Het is met grote ontroering en plaatsvervangende schaamte dat ik dit schrijf. Het mag NOOIT MEER gebeuren. Wij allen moeten onze xenofobe en racistische instincten koste wat kost onder bedwang houden. Zo niet ? Het is met plaatsvervangende schaamte en pijn in het hart dat ik dit schrijf !
Abdurrahman, Sleman op 06-02-2010, 20:26
Ik zou u graag bellen betreft de bekentenis van Demjanjuk tijdens zijn verblijf in de Ayalon gevangenis in Israel. Daar het toen over Treblinka ging, voelde hij zich op zeker moment vrij om tegen de gevangenishoofd, Benny Fernbuch, te verklaren "ik was soldaat te sobibor". Toen was het niet relevant, nu wel. Deze verklaring staat in het boek van M.Grilack over het Treblinka-proces uit 1994. Hij citeerd daar de journaliste uit de krant Yedioth: Yehudith Yechezkeli.(in Israel zelf wordt paradoxaal deze zaak min of meer "verzwegen", schaamte? politiek?..)
Voor afschrift van bekentenis:
maharal.blogspot.com (wel in hebrw)
mailt u mij? bedankt.
Haddock, Israel op 31-01-2010, 11:51
Plaats een reactie
Stuur artikel door