Ga direct naar de content

Column | Drayer
16 april 2009
Elma Drayer

En zo belanden we telkens weer in het moeras

De oogst van de afgelopen maanden was weer eens van een grote treurigheid. Zo vond de ene gemeente het een uitstekend idee om een aparte vrouwenloket in de moskee te subsidiëren, faciliteerde de andere een clubje dat het bedekte dameshoofd propageert, en gaf een derde haar zegen aan een theater dat mannen en vrouwen gescheiden placeert.

Trouw Video
Om de videoreportage te bekijken, heeft u flash nodig. Klik hier om de laatste versie te downloaden.

Allemaal gevallen van religieus geïnspireerd seksisme. Maar als het gebeurt onder het mom van integratie, dan vinden lokale overheden dat blijkbaar geen enkel punt. Hoe heeft het zover kunnen komen?

Begin deze maand presenteerde de Vereniging van Nederlandse Gemeenten het ’Tweeluik religie en publiek domein’. Onder haar leden, las ik, leeft ’veel onzekerheid’ over de scheiding tussen kerk en staat. Hoog tijd, vond de vereniging, voor een brochure vol praktische ’handvatten’.

Bij het CDA waren ze naar eigen zeggen aangenaam verrast door het resultaat. En ook PvdA-minister Guusje ter Horst bleek er nogal mee ingenomen. Het werkje was volgens haar ’een zeer nuttig hulpmiddel’.

Omdat het definitief een einde maakt aan genoemde onzekerheid? Nee, juist omdat het dat niet doet. De minister prees het document omdat het ’geen wetmatigheden’ bevat „die in stenen tafelen zijn gebeiteld”. Kern van haar betoog: gemeenten moeten niet ’krampachtig’ doen over religie. Dat is volgens haar „onnodig en onwenselijk omdat de scheiding tussen kerk en staat geen waterscheiding is”.

Leuk bedacht. Maar als een scheiding geen scheiding mag zijn, wat is het dan wel?

De brochure zelf er maar eens bijgepakt. En zie, ook daarin figureert een begrip dat niet mag betekenen wat het betekent: de neutrale staat. De opstellers onderscheiden (in navolging van de gemeente Amsterdam, die het weer heeft van een Tilburgse metajurist) liefst drie soorten neutraliteit: de ’exclusieve’, de ’inclusieve’ en de ’compenserende’.

Dat klinkt als semantisch gegoochel – en dat is het ook. Waartoe dat leidt, blijkt als de brochure concrete voorbeelden behandelt. Overheidsdienaren mogen van de opstellers ’in algemene zin’ best een hoofddoek of tulband dragen. ’Instandhoudingsubsidies’ voor kerken en moskeeën ontmoeten evenmin bezwaar (’Men kan de overtuiging hebben dat de godsdienstvrijheid de overheid verplicht er zorg voor te dragen dat die vrijheid daadwerkelijk kan worden uitgeoefend’). En ook steekt er geen kwaad in subsidiëring van websites die een ’gematigde’ islam prediken. Dat heet dan ’compenserende neutraliteit’ – ofwel: ’extra steun’ voor een religie die „op achterstand staat”.

Alweer: leuk bedacht. Maar vele malen zindelijker zou natuurlijk zijn als er één soort neutraliteit zou bestaan. Als de staat zich principieel verre zou houden van de kerk – en omgekeerd.

Ik weet het, tegenstanders voeren graag aan dat de scheiding tussen kerk en staat nergens met zoveel woorden in de Grondwet te vinden is. Het is hooguit een ’beginsel’ dat voortvloeit uit andere grondwetsartikelen. Helaas, ja. Want juist daardoor is er in Nederland altijd geworsteld, geschipperd en gesjoemeld met wat wel kan en wat niet. En juist daardoor belanden we telkens weer in het moeras.

Geen misverstand: iedereen moet zijn eigen favoriete godsdienst kunnen belijden. Met of zonder hoofddoek, gescheiden of gemengd, ultraorthodox of vederlicht. Maar binnen de eigen muren alstublieft. En vooral: zonder dat er gemeenschapsgeld mee is gemoeid.

Een beetje neutrale overheid bestaat nu eenmaal niet – net zomin als een beetje zwanger bestaat. Misschien moeten we dáár eens aan vasthouden. Zo krampachtig als het maar kan.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.

Reacties (44)

Een levensbeschouwing kun je niet als jas thuislaten, netzomin als karakter. Dus moeten we elkaar ruimte laten. Wetten bieden die gelukkig, want het leven is divers. Vreemd, Drayers behoefte aan uniformiteit, terwijl bijna altijd diversiteit veerkrachtiger is. Die moeten we (kritisch!) koesteren. De instituties staat en kerk moeten gescheiden zijn, maar de beleving van religies en levensbeschouwingen is niet uit het publieke domein te bannen, aldus Tweeluik. Omdat democratie niet is: de helft plus één, moeten we leren leven met verschillen. Wie gruwt van die nuance is voornamelijk grimmig en lokt grimmigheid uit.
Tom Maas, Voorburg

Tom Maas, Voorburg op 21-04-2009, 01:56

Christine Timmerman: In beginsel ben ik het met u eens, alleen gaat het wat moeilijk samen met een 'godsdienst' die onder andere als opdracht heeft om: 'voer oorlog tot uw religie de overheersende religie in de wereld is.' (zie surah 2:193 in de koran)

Erwin, Eindhoven op 20-04-2009, 02:50

Erwin te Eindhoven: Islam of Christendom het is 1 pot nat. Toch zegt u nog iets wijs: "Echte moraliteit komt vanuit je je eigen wil". Inderdaad ook zonder godsdienst is er moraliteit. Sterker nog. Maatschappijen zonder grote invloed van godsdienst functioneren beter. Vergelijk het Christelijke VS (veel moorden,zelfmoorden, abortussen, geslachtsziekten, geweldsmisdrijven) met een relatief atheistisch land als Zweden dat weinig sociale problemen kent.

David Bakker, Enschede op 20-04-2009, 02:50

Vele bestuurders zijn net zo in de war als onze lamgelagen regeringen van de laatste 20 jaren.
Voor vele van deze politici geld de spreuk: "Ik sluit mijn ogen niet, ik kijk de andere kant uit".
Hoe gek het ook mag klinken, geef Wilders maar eens de regeringsbevoegdheid, laten we hem MP maken.
Slechter dan de afgelopen regeringen het hebben gedaan, is totaal onmogelijk.
Mevrouw Draayer slaat de spijker op de kop!

Joop koning, Kampen op 18-04-2009, 18:25

Amynta: Ja ik vind het een heel moeilijk probleem. Niet stemmen vind ik een optie die ook niet kan omdat je je dan helemaal terugtrekt. Niet dat 1 stem op zich er veel toe doet natuurlijk, maar alleen al het idee om niet gebruik te maken van een recht waar zo lang voor gestreden is... Ik heb net de site van de sgp bekeken. Hun standpunt over islam kan ik in ieder geval nog wel waarderen. Liever op hun stemmen dan niet, al kan ik me voorstellen dat u het dan met andere zaken niet eens bent... Ik aarzel nog, misschien toch voor 1 keer een heel duidelijk signaal naar Den Haag sturen...

Erwin, Eindhoven op 17-04-2009, 23:27

Hans Krommenie, ik ben het helemaal eens met uw mening over onze hedendaagse 'beschaving' en dat een terugkeer naar normen hier een goede zaak zou zijn. Toch zou ik u er op attent willen maken dat je met een keuze voor christendom danwel islam niet alleen kiest voor een terugkeer naar normen. De beide geloofssystemen geloven ten diepste heel andere zaken. Met een keuze voor islam krijgt u gratis nog heel wat andere dingen meegeleverd die u waarschijnlijk niet hebben wil. Echte moraliteit komt vanuit je je eigen wil, en niet uit het slaafs naleven van regeltjes.

Erwin, Eindhoven op 17-04-2009, 23:27

,,... iedereen moet zijn eigen favoriete godsdienst kunnen belijden. Met of zonder hoofddoek, gescheiden of gemengd, ultraorthodox of vederlicht. Maar binnen de eigen muren alstublieft. En vooral: zonder dat er gemeenschapsgeld mee is gemoeid."

Duidelijk lijkt me.

Christine Timmerman, Göttingen, Duitsland op 17-04-2009, 23:23

Als islam of christendom e.d. er aan bijdraagt iets van beschaving terug te winnen, is het mij allang best. Want ik geloof dat we onze vrijheid hebben misbruikt. Zie bv. de onvoorstelbare pornografische en geweldadige platvloersheid die de commerciële - en in angstige navolging ook de publieke omroepen- op het scherm brengen, hoe overheids- en nutsinstellingen zijn geprivatiseerd cq. gesloopt, hoe marktdenken onze samenleving verziekt, hoe machteloze en opportunistische politici inspelen op de waan van de dag en er geen enkele visie op nahouden, hoe dat wordt verkocht als westerse normen en waarden.
Dan hebben ze mijn -atheïstische- zegen.

Hans, Krommenie op 17-04-2009, 13:06

Erwin, Ik ben het met u eens dat er iets gedaan moet worden voor het te laat is en dat er maar één partij is die dat probleem serieus wil aanpakken. In die zin zou ook ik graag op die partij stemmen. Maar helaas is die partij geen democratische partij maar een beweging, waar slechts één persoon het voor het zeggen heeft. Dat vind ik griezelig. En een voorstel om terroriserende Marokkaanse jongeren desnoods door de knieën te schieten, maakt me ronduit onpasselijk. Bovendien verwacht ik van een rechtse beweging niet veel goeds voor kwetsbare mensen, alleen de ouderen hebben geloof ik niets te vrezen. Nee, dan stem ik toch liever niet.

Amynta van Maasland, Limburg op 17-04-2009, 12:58

De splinter en de balk komen weer eens langs. Wat is het vreselijk dat er geld gaat naar islamieten. De miljarden die naar christenen gingen en gaan blijven onopgemerkt.
Het antisemitisme is weer volop onder ons.

J.Willems, Arnhem op 17-04-2009, 12:48

Meinhart: U stelt dat als er iemand is die demoniseert dat dat Wilders zelf is. Ik kan het absoluut niet met u eens zijn. Neem de moeite om de koran serieus te lezen (een echte vertaling, niet die van Abdollah)en u kunt niet anders dan schrikken van de inhoud van dit boek dat zo'n 1400 jaar geleden de meest verschrikkelijke dingen over niet-moslims schreef en wat je met ze doen moet. Mensen die daarin geloven en bereid zijn ernaar te handelen horen werkelijk niet in een westerse democratie thuis. En ook Wilders weet dat lang niet elke 'moslim' op die wijze in de koran gelooft. Dat laat hij ook telkens blijken, maar niet iedereen hoort dat.

Erwin, Eindhoven op 17-04-2009, 00:25

Amynta: Ik heb in de meer dan 30 jaar dat ik stemgerechtigd ben altijd op een kleiner christelijke partij gestemd, en de laatste jaren op de CU, wier programma er 8 jaar geleden ten aanzien van islam heel anders uitzag dan nu. Naar aanleiding van hun nieuwe programma heb ik kritische maar eerlijke vragen gesteld. Tot nu toe nog geen antwoord gehad en uiteindelijk denk ik dat er maar 1 partij is die het grootste probleem dat we gaan krijgen serieus wil aanpakken nu het nog kan... nog wel... Ik ben er niet blij mee, omdat ik geen enkele partij echt wijs er mee om zie gaan, maar als ik dan toch dom moet zijn maar een keer in te ver doorschieten.

Erwin, Eindhoven op 17-04-2009, 00:25

Meinhart, Heerenveen op 16-04-2009, 18:01

"Ze dulden gewoon geen moslims, vinden ze minderwaardig vergeleken met ons superieure westerlingen en zien ze liever vandaag dan morgen massaal ons land verlaten."

Mijn indruk is eigenlijk dat dat gevoel bij moslims geheel wederzijds is. Zij moeten ook niets van de westerlingen en hun "decadente" leefwijze hebben. Moslims zien de Nederlanders het liesft vandaag nog vertrekken uit Nederland, dan kunnen ze hier hun superieure sharia invoeren dat is namelijk de plicht van elke goede moslim.

Marcel, Amsterdam op 16-04-2009, 20:27

Beste mevrouw Drayer,
Een zeer raak en juist stukje. Maar wat gaan we eraan doen? Zolang de linkse en halve linkse kwezels van cda, pvda en vvd het voor het zeggen hebben, worden we langzaam maar zeer zeker geislamiseerd. Wat gaan we ertegen DOEN, zolang de slappe hollandertjes op die partijen blijven stemmen?!

piet, utrecht op 16-04-2009, 20:26

Jo, wie houdt u nu voor de gek? Als er iemand is die demoniseert, dan is het Wilders wel en deze opportunist pur sang mag dan geen racist zijn, veel van zijn aanhangers zijn dat wel. Ze dulden gewoon geen moslims, vinden ze minderwaardig vergeleken met ons superieure westerlingen en zien ze liever vandaag dan morgen massaal ons land verlaten. Volgens de nieuwe politiek correcte orde ben ik nu een dhimmi, het zij zo.

Meinhart, Heerenveen op 16-04-2009, 18:01

Beste reaguurders, laten we de koe bij de horens vatten:
Alle niet-geassimileerde moslims het land uit. Wat zeg ik? het is aanpassen of opkrassen voor álle gelovigen met hun indoctrinerende waanbeelden. En laat ze alle theedrinkende euro-socialistische dhimmi’s meenemen. Onze Neêrlandse cultuur, van wereldvreemde smetten vrij! Eenmaal van de krakers, moslims en gristenen verlost, kunnen we eindelijk vredig en onbetutteld ons ware levensdoel bijeen consumeren.
Dag democratie, welkom Nederlandsche dictatuur van Ons Soort Mensen!

Janus, Münster op 16-04-2009, 17:57

Mag ik, als Vlaming die in Frankrijk woont, ook even mijn ei kwijt?
Reeds vele jaren is Nederland een voortrekker (wat een woord!) geweest in de multicul. Het resultaat laat zich elke dag meer en meer voelen. Maar Nederland is toch wel een beetje aan het afremmen (of vergis ik me?). België daarentegen is volop bezig met een inhaalbeweging. Dit land heeft de rampzalige toestand in Nederland nog niet ingezien. Vooral onder druk (dwang!) van het linkse profitariaat in Wallonië glijdt België steeds meer af in de afgrond naar de alles overheersende islam.

Dirk, Frankrijk op 16-04-2009, 17:57

@F.Markestein, Bussum. Uw probleem, dat stemmen geen zin heeft, deel ik met u. Om precies dezelfde redenen die u aangeeft. Ook ik wil graag mijn stem uitbrengen, voel dat ook als mijn plicht, maar weiger te kiezen voor een partij die een beleid voorstaat dat ik op minstens één zwaarwegend punt afkeur. En zo'n zwaarwegend punt tref ik bij alle partijen. Dus rest mij niets anders dan toch maar niet te stemmen. Maar u heeft gelijk: dat is ook geen oplossing. Wie helpt?

Amynta van Maasland, Limburg op 16-04-2009, 17:48

Heel goed. En als vrouwen in burka of hoofddoek willen integreren, dan doen ze dat maar ergens anders. Wij zijn recht in de leer: scheiding tussen kerk en staat. Wij hebben gelijk - en dat willen we weten ook. Basta!

Nico, Amsterdam op 16-04-2009, 17:41

Jaap en Jo. Jullie hebben helemaal gelijk, de gedegenereerde nepotistische baantjes-machinerieën v/h CDA en PvdA zijn vehikels geworden voor zelf-islamisering. Ik zie geen enkel verschil meer tussen die 2 verdorde zelfgenoegzame regenten-kastes. En waarom ik het treurig vind? Deels is dat te verklaren uit de jarenlange indoctrinatie vanuit 't onderwijs en media maar ook 't feit dat de zorg voor de biodiversiteit totaal ontbreekt bij Wilders. Ik stem liever op iemand die me betoverd, lokt met bespiegelingen en deze vervolgens uitvoert. Nu stem ik omdat de overige partijen zich onbetrouwbaar hebben getoond en de NL'rs in de kou laten staan.

Raaf, Nijmegen op 16-04-2009, 13:03

Mooi dat Elma Drayer tot dezelfde conclusie komt als ik in mijn Opiniestuk van 10 april in NRC Handelsblad heb verkondigd.
Overigens: ik was een van de atheïsten van De Vrije Gedachte, die op de VNG-conferentie protesteerden tegen het goedpraten van promiscuïteit tussen overheid en religie.


Anton van Hooff, Nijmegen

Anton van Hooff, Nijmegen op 16-04-2009, 13:02

Waarom in dit soort zaken zo'n focus op moslims? Waarom dan ook geen aandacht voor b.v. allerlei orthodox-protestantse splinters met vergelijkbare opvattingen?

Joop Moerkens, Tilburg op 16-04-2009, 13:01

In zijn open brief in Trouw van 051206 riep Ali E. moslims op burqadraagsters massaal te steunen. Hij riep hen ook op niet op Nederlandse politici te stemmen, omdat ze geen moslim zijn. De islamisering schrijdt voort, zo stelt ook Elma Drayer vast. Nu moeten we Ali's wilde haren vergeven, maar welke streken zal hij nog leveren als legerimam?

albert van der vliet, amsterdam op 16-04-2009, 13:00

Zo’n abstracte discussie over de scheiding van kerk en staat klinkt doortastend en principieel. Maar het concrete gevolg is dat organisaties die goed functioneren hun subsidie dreigen te verliezen. Ik doel bijvoorbeeld op het Leger des Heils. Ga maar eens kijken in zo’n opvanghuis. Moet dat dan verdwijnen ter wille van een principe?

Henk Luijt, Wormerveer op 16-04-2009, 12:59

T Vorstenbosch;
Israël is een staat geboren en gevormd uit het joodse geloof.Via Jakob en de twaalf stammen(zonen).Nederland heeft scheiding van kerk en staat en moet zich daar dan ook aan houden.Vrijheid van geloven is prima,en zo moet elke gelovige ook de andersdenkende respecteren maar,religieuse opvattingen moeten geen gezicht krijgen in de maatschappij,omdat de ene overtuiging een schoffering is voor de ander.De staat moet totaal neutraal blijven ten aanzien van religieuese meningen en wensen.Een islamitische staat is wat mij betreft ook prima maar geen islam regels hier toelaten op straat.het hek is zo van de dam.

Ghava, Amsterdam op 16-04-2009, 12:59

De uiterst permeabele scheiding tussen kerk en staat blijkt ook uit subsidiegedrag van diverse overheden. Utrecht subsidieert het ramadanfestival, gescheiden informatieloketten voor vrouwen en mannen in een moskee en het project Tophoofddoeken . Amsterdam subsidieert de Poldermoslima Hoofddoekenbrigade . De gemeenten Amsterdam, Amersfoort, Lelystad en Dordrecht en de ministeries van Vrom, BiZa en Defensie waren in 2008 sponsor van het ramadanfestival. De gemeenten Amsterdam, Amersfoort, Dordrecht en Almere, de ministerie’s van BuZa en VROM waren dat in 2007. Oss subsidieerde in 2007 een ramadanmaaltijd.

webmaster Nieuw Religieus Peil, Rotterdam op 16-04-2009, 12:59

Om het met een metafoor te zeggen: Als de islam een persoon zou zijn, dan zou Freud zaliger er zijn handen aan vol hebben gehad om de arme man van zijn seksuele neuroses en hysterieën te bevrijden en aldus toch nog een beetje levens kwaliteit te bezorgen, na een jeugd vol van indoctrinatie met rigide archaïsche regels, vaker wel dan niet in verband met vrouwen en seks. Anderzijds moeten we ook realistisch genoeg zijn om te beseffen dat het voor velen al te laat is. Wat niet betekent dat we dergelijke individuen moeten toelaten om hier een volgende generatie te besmetten met hun dogmatisch vastgelegde neuroses i.v.m. vrouwen en niet-moslims.

l.karremans, heusden op 16-04-2009, 12:53

Hoe reageer je op een column waar je het helemaal mee eens bent? Mevrouw Drayer, u beschrijft het probleem uitstekend maar aangezien het al heel lang speelt, en het steeds erger lijkt te worden, wordt het misschien tijd er daadwerkelijk iets tegen te doen. Maar wat? Het probleem is dat stemmen geen zin heeft, alle linkse partijen en de partijen die een religieuze basis hebben onderschrijven dit soort beleid. En rechts is ook sociaal-economisch rechts, waar mensen met gewone inkomens niets aan hebben. Daarom heb ik de laatste keer niet gestemd, maar ook dat is geen oplossing. Wat wel? En dit is geen retorische vraag maar een wanhoopskreet.

F. Markestein, Bussum op 16-04-2009, 12:46

Geachte mevrouw Drayer,

Ik meen uit uw column te kunnen afleiden dat u tegen het bijzonder onderwijs bent (of kunnen de eigen muren ook schoolmuren zijn?)of in ieder geval tegen de bekostiging daarvan vanuit de algemene middelen. Zie ik dat juist? Zo ja dan lijkt me dat voor een columnist van Trouw redelijk taboedoorbrekend.

David Bakker, Enschede op 16-04-2009, 12:42

Als iemand 4 kilometer te hard rijdt krijgt hij direct een boete, is er geen enkel pardon en is er een duidelijke waterscheiding. Maar als het om religie gaat is de wet ineens zo rekbaar als elastiek. Dan mag er probleemloos worden aangezet tot geweld en mag er probleemloos worden opgeroepen om vrouwen en homo's te discrimineren. Vaak nog gesubsidieerd ook. Dit getuigt van pure willekeur bij de overheid. Overigens, elke moslim kan de overheid vertellen dat er maar één islam bestaat en dat een zogenaamde gematige islam niet bestaat. Hoogstens bestaan er gematigde moslims, d.w.z. moslims die zich maar half aan de islam houden.

Hans, Amsterdam op 16-04-2009, 12:41

Omdat het om een pijler van het democratische systeem gaat is nationale wetgeving om de scheiding van kerk en staat te waarborgen op zijn plaats. Nu kunnen de vele gemeentes elk voor zich knabbelen aan de scheiding van kerk en staat en daarbij precedenten scheppen, waardoor er een flink stuk van de scheiding van kerk en staat kan gaan verdwijnen. Elk stukje toegeving aan de islam betekent vanwege de geringe democratische traditie binnen de islam een stukje van een totalitair model erbij in Nederland.

J.J. van der Gulik, Andijk op 16-04-2009, 12:06

Al vanaf het begin van de immigratiegolf hebben bestuurders de zaken verkeerd ingeschat. Vanaf de jaren zeventig, toen men vond dat immigranten geen Nederlands hoefden te leren, tot nu. Niets heeft men geleerd van de Fortuyn-revolte. Dat de kiezers nu weglopen naar Geert Wilders, dat ligt aan die kiezers, die het allemaal helemaal fout zien. En omdat in de meeste linkse politieke partijen islamieten inmiddels een zware stem hebben, wordt er steeds beter naar hun religieus geïnspireerde eisen geluisterd. Dat komt ook de christelijke partijen goed uit, want die hebben op dit vlak een heel eigen agenda. En Nederland glijdt steeds verder af.

F. Markestein, Bussum op 16-04-2009, 12:05

Religie en politiek moeten gescheiden worden/blijven. Dat geldt overigens ook voor Religie en onderwijs, dat vind ik ook een heel slechte conmbinatie. De gemeente moet geen uitzonderingsituaties creeëren, daar los je geen problemen mee op. De gemeente moet alle burgers op dezelfde manier behandelen en soms individuen extra helpen. Het is wel zorgelijk dat ze er allerlei onzin bijhalen om subsidies te verstrekken. Ik ben het dan ook volledig eens met bovenstaande tekst.

Geert Dirkx, Lage-Mierde op 16-04-2009, 11:55

Raaf, Nijmegen En waarom is het treurig als u op Wilders/PVV gaat stemmen? Praktisch alle andere partijen die in de regering en de Tweede Kamer zitten werken actief mee aan de islamisering van ons land en doen dit al zo'n jaar of vijftig! Of niet soms? Deze partijen zijn oorzaak en onderdeel van het probleem, niet van de oplossing. Reken maar dat ze voor de volgende verkiezingen de mond weer vol hebben met praatjes over harde aanpak, integratie enz. En zodra hun k*nten het pluche weer raken begint het pappen en nathouden opnieuw. Wilders wordt gedemoniseerd als racist zodat kiezers niet op hem stemmen. Laat u niet voor de gek houden...

Jo, Groningen op 16-04-2009, 11:55

@Raaf,Nijmegen: ik ook, bij gebrek aan beter. En vooral omdat alle drie de huidige regeringspartijen zich beroepen op achterliggende waarden: christendom en socialisme waar hun beleid op geen enkele wijze meer op geschoeid is. Dat terwijl Balkenende ooit een discussie wilde over normen en waarden. Een PvdA of CDA waar men het toestaat dat bonussen van ongehoorde bedragen worden getolereerd, dat consumptie en weelde bij rijke groeperingen wordt aangemoedigd, dat de C van Christen is verworden tot Consumptie en
Contact met agressieve heidense godsdiensten zou de oprichters van deze ideeele partijen zich in hun graf doen omkeren.

Jaap Punter, Roermond op 16-04-2009, 11:52

In een land waar aan godsdienstaanhangers de kans wordt geboden om de staat de wet voor te schrijven op grond van een religieuze overtuiging, zouden bij alle vrijheidslievende burgers de alarmbellen moeten gaan rinkelen. En zo'n land is Nederland.

Amynta van Maasland, Limburg op 16-04-2009, 11:47

Ook los van de opkomst en de groter wordende invloed van de Islam is de scheiding van kerk en staat al 'een wassen neus'.
Als de CU al zo sterk is, dat ze ambtenaren mogen oproepen, om de wet al of niet uit te voeren, al naar gelang de hobby, die ze aanhangen, dan zijn we al erg diep gezonken op weg terug naar de achterlijke middeleeuwen.
De Moslim-ambtenaren hoeven alleen maar te verwijzen, naar het reformatorische fenomeen van de weigerambtenaar, en ze zullen ook met allerlei absurde eisen en bedenkingen komen, om wetten al of niet te hoeven uitvoeren en klanten al of niet uit te sluiten, omdat ze zich op de koran kunnen beroepen.

Herman N., Amsterdam op 16-04-2009, 08:50

Mevr. Drayer, helemaal eens. Onlangs was het enige tegengeluid dat van de atheisten (De Vrije Gedachte). Verder lijkt men het of toe te juichen (PvdA, en alle christelijke partijen), of men staat er onverschillig tegenover (de rest). We zien aan Youth for Christ-jongerenwerkers wel hoe men omgaat met evangelisatie. In naam niet, maar in de praktijk natuurlijk wel. Door de week jeugdactiviteiten, op zondag een eredienst, door diezelfde jeugdwerker. In het jeugdhonk, dus met (verkapt) overheidsgeld. Hoog tijd dat burgers op hun individuele wensen en keuzen worden aangesproken, en niet als deel van een geloof. En weer worden atheisten genegeerd.

Leo, Amsterdam op 16-04-2009, 08:50

Dank voor deze prima column.
De mix van religie en staat is een hele ongelukkige, in mijn ogen met name omdat verstand en religie ook al zo slecht samengaan.

Maar wat ik niet begrijp is dat juist aan de Islam alle mogelijke concessies - dag in dag uit - gedaan worden. Hoe kan het dat we anno 2009 ruimte geven aan een geloof dat voor velen terecht de belichaming is van intolerantie en ellende?

Daniël, Den Haag op 16-04-2009, 08:50

nee,nee, en nog eens nee waar gaat nederland naar toe ?? verdraagzaamheid met andere religies dat is goed ,maar moet de nederlandse bevolking buigen voor al de islamitische nukken ? hebben we daar voor zo lang voor gevochten ,de b.h verbrand !! kom op regering zit daar niet als een slappe Balkenende maar een echte Zeeuw (zoals je opa, en ja die heb ik gekend ) en ga recht door zee. nederland is een land (of was ) van vryheid geef dit terug aan de mensen die daar willen wonen en nederlandse gewoontes aannemen en zo niet ga terug naar je land van herkomst
ik blyf in australia

metha storer, adelaide s.australia op 16-04-2009, 08:48

Inderdaad. Hoe heeft het zover kunnen komen? Hoe diep is Nederland gezakt door de multiculturele padvinderij van solidaire socialisten en liefdadige christenen? Wel, diep, heel diep. Elma verwoordt op schitterende en onnavolgbare wijze het uitzichtsloze gesjoemel en gesjagger met cultuurvreemde en zelfs cultuurvijandige moslims, socialisten en politieke christenen. Partijen op godsdienstige grondslag behoren in de nabije toekomst in de grondwet te worden verboden. Godsdienst terug in de huiskamers, in de keukens en in de slaapkamers. De straten, boulevards en dorpspleinen moeten worden schoongeveegd.Nederland moet weer vrij ademhalen.

Bukowsky, Santiago op 16-04-2009, 08:48

Toen ze de cartoonisten kwamen halen
heb ik niets gezegd
ik was geen cartoonist

Toen ze de islamcritici kwamen halen
heb ik niets gezegd
ik was geen islamcriticus

Toen ze de PVV-ers kwamen halen
heb ik niets gezegd
ik was geen PVV-er

Toen ze de bloggers kwamen halen
heb ik niets gezegd
ik was geen blogger

Toen kwamen ze mij halen
en er was niemand meer om iets te zeggen.

Vrij naar Martin Niemöller

En waarom het relevant is, mag iedereen zelf invullen.

Tarak, Amsterdam op 16-04-2009, 00:01

Politieke partijen op religieuze grondslag verbieden? U gaat wel erg ver mevrouw Drayer. Wij horen trouwens ook graag eens uw mening over de scheiding van synagoge en staat in het door u bejubelde Israël.

T. Vorstenbosch, Gennip op 16-04-2009, 00:01

En weet je wat het treurige is. Ik ga wellicht op Wilders stemmen (althans voor EU). Natuurlijk is hij niet 't panacee. Bij lange niet. Maar wat dan? Democraten die Apartheid bevorderen, mensen worden de wijken uitgedreven, ambulance personeel bedreigt, notabene mijn amigo-'n brandweerman werd onlangs in zijn nek geslagen. Het houdt simpelweg nooit op! En geen enkele partij doet iets. Al jaren niet. Eerst was er nog Marijnisse maar inmiddels is de SP 'n veredelde PvdA geworden. Net zo slap met zijn Anja M. en Harry. Alleen daarom heeft Gekker Geert al 'n functie. je kunt je woede eens kwijt, effe met 't servies smijten. Apartheidsloketten !!

Raaf, Nijmegen op 16-04-2009, 00:01

Plaats een reactie

U hebt geen naam ingevoerd.

U hebt geen woonplaats ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

U hebt geen reactie ingevoerd.

Uw reactie is te lang.

Gebruik maximaal 650 tekens. U heeft nog 650 tekens. Lees ons reglement

Stuur artikel door

Verstuur dit artikel naar

U hebt de naam van de ontvanger niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

Uw gegevens

U hebt de naam van de zender niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

counter
Opinie

Columnisten

De een is hoogleraar Nederlandse geschiedenis, de ander is televisierecensent en weer een ander is politiek journalist. Allen hebben ze één ding gemeen: columns schrijven.

Trouw Printboeken

Elma Drayer, nu gebundeld verkrijgbaar

De columns van Elma Drayer zijn gebundeld. De colums verschenen eerder in Trouw en op onze website.

Trouw Printboeken

Wim Boevink - Klein Verslag, nu gebundeld verkrijgbaar

Het populaire dagelijkse verslag van Wim Boevink is nu gebundeld. De colums verschenen eerder in Trouw en op onze website.

Weblogs

De blogs van Trouw

Vanuit diverse plekken op de wereld bloggen correspondenten over de meest uiteenlopende zaken. Maar ook op de Amsterdamse redactie worden blogs getikt.

Opinie

Brief Hoofdredacteur

De hoofdredacteur van Trouw geeft in een column wekelijks zijn visie op keuzes in de krant, wat er speelt binnen de redactie en onder de lezers.

Opinie

Polderpeil

Is de PvdA te elitair? Is naaktzwemmen aanstootgevend? Hoe zinvol zijn gruwelijke beelden in de krant? Laat uw stem horen en bekijk de uitslagen van eerdere peilingen.

Opinie

Spotprenten

Tekenaars Len Munnik, Tom Janssen en Berend Vonk geven om de beurt hun visie op de wereld, gegoten in 16 bij 12 centimeter. Hier vindt u de tekeningen van de afgelopen week.

Opinie

Commentaar

Van maandag tot en met zaterdag staat in dagblad Trouw het redactioneel commentaar. De hoofdredactie schrijft deze opiniërende analyse over onderwerpen uit de krant.

Opinie

Podium

Het woord zegt het al; 'podium' is het onderdeel van Trouw waar het vrije woord klinkt. Het gaat om opiniërende gastbijdragen van specialisten of vakdeskundigen.