Schuld bekennen zonder schaamte

Charmaine en haar man gaan altijd zo laat mogelijk op vrijdagavond naar de voedselbank, in de hoop geen collega’s tegen te komen. © FOTO KOEN SUYK, ANP

Steeds meer Nederlanders raken in de schulden, maar erover praten is een taboe. Op internet kunnen mensen anoniem over hun ervaringen vertellen in hun weblog.

Leven met schulden is voor veel mensen een bron van schaamte, ondanks dat het steeds vaker voorkomt. ’Bloggen’, je ervaringen opschrijven in een dagboek op internet, biedt uitkomst. Het is anoniem en veel mensen leven en lezen wel met je mee. Charmaine en Sophie zijn allebei een weblog begonnen nadat zij in de schulden belandden. De weblog is niet alleen een uitlaatklep, maar heeft hen allebei ook op verschillende manieren ondersteund.

Charmaine, een moeder van 39 uit Enschede met 5 opgroeiende kinderen in huis tussen de 2 en 16 jaar, zocht gelijkgestemden op internet maar vond deze niet. „Er zijn wel websites over hoe je uit de schulden kunt blijven, maar niet over het leven als je er al middenin zit.”

Charmaine begon toen haar weblog http:\\vallenenopstaan.web-log.nl „omdat”, zoals ze benadrukt, „de buitenwereld je vooral de schuld geeft van je schulden. Dat begrijp ik wel, maar op mijn weblog heb ik daar geen last van.”

In 2006 raakte haar man zijn baan kwijt. „Hij was te trots om een uitkering aan te vragen en daarna hebben we een tijd lang geen vaste lasten betaald.” De schulden stapelden zich op. „Ik verstopte me als de deurbel ging, omdat ik bang was dat het een deurwaarder was.” Twee jaar later moesten zij en haar man alsnog hun trots laten vallen en meldden zij zich aan bij de gemeente voor de regeling schuldsanering. Haar man heeft inmiddels weer een baan en het salaris wordt meteen ingeleverd bij de stadsbank van lening. Na aftrek van alle lasten krijgt Charmaine nu wekelijks 80 euro om boodschappen mee te doen.

Op vrijdagavond gaan zij en haar man naar de voedselbank, maar wel zo laat mogelijk om niet de kans te lopen om collega’s van haar man, die afdelingschef is, tegen te komen. „Ik voel me vaak gevangen. Je keuzes worden beperkt. Ik ga nu naar de Zeeman in plaats van de Didi, en niet alleen voor onderbroeken. En ik zie nu al op tegen het moment dat mijn kinderen op school moeten vertellen waar ze op vakantie zijn geweest.”

Maar Charmaine wil haar blog niet alleen gebruiken om te klagen. „Met humor kun je een heel eind komen. Als het mij gelukt is om met 80 euro de week door te komen, heb ik altijd zin om op mijn weblog te vertellen: hier moet ik het mee doen en zo doe ik dat dus!” Over een jaar hebben zij en haar man alle schulden afbetaald. „Nee, ik schaam me niet meer. Ik heb veel geleerd. Ik weet nu in ieder geval, en excuses voor mijn woordgebruik, hoe je van een heleboel stront toch nog chocola kunt maken.”

Ook Sophie (39) uit Groningen heeft gemerkt dat nood creatief maakt. Zij en haar man moesten vanaf 2006 een schuld van bijna een ton (inclusief een oude zakelijke schuld) afbetalen. De gezamenlijke zelfstandige onderneming, een salon met medisch afslankapparatuur, werd opgeheven. Twee jaar lang betaalden zij het incassobureau 1100 euro per maand. „Er is toch een taboe, ik vertelde het alleen aan hechte vrienden en familie.” Met een smoes werd het lidmaatschap van de jaarclub afgezegd en uitjes konden ook niet meer.

Op haar weblog http://bijnarijkenberoemd.web-log.nl/ kon ze haar verhaal kwijt. Ze heeft meer dan 200 ’volgers’ die haar verhalen lezen. „Als ik blog hoef ik me geen zorgen te maken dat ik een stempel krijg over dit mag niet en dat mag niet.” Door haar problemen op internet te delen was de drempel lager geworden om dit ook in het dagelijks leven te kunnen doen. „Toen ik het taboe voor mezelf doorbrak, merkte ik dat er ook menswaardiger vormen van hulp bleken te zijn, er is niet alleen de schuldsaneringsregeling. Een vriend betaalde bijvoorbeeld een keer een maaltijd voor me, of een vriendin wilde wel delen in de kosten voor een uitje naar Terschelling.”

Inmiddels heeft ze een regeling kunnen treffen met geleend geld van een rijke vriendin. In 2012 is zij van haar schuld verlost. Zij en haar man blijven in loondienst werken. „Ik ben nog altijd zelf verantwoordelijk voor mijn schulden en ik ben blij dat ik het ook zelf heb kunnen oplossen, zonder instanties.”

Sophie heeft ook gemerkt dat ze met veel minder geld toe kan, ook al vindt ze dat de les wat korter had mogen duren. „Ik ben niet mijn schuld of mijn inkomen. Ik dacht altijd vanuit een tekort, vanuit dat wat ik niet was. Nu richt ik me op wat ik wel ben en geniet ik van de dingen die ik doe. Ik had dit vroeger al twintig keer gehoord, maar het kwartje is nu eindelijk gevallen.”

Omdat beide vrouwen anoniem willen blijven is voor Charmaine haar weblognaam gebruikt en is de naam Sophie gefingeerd.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.