Straf moet echt vervelend zijn
Het effect van strafregels kan versterkt worden door de inhoud te laten aansluiten op de overtreding. Laat daarop volgen hoe het wel moet. Laat raddraaiers ’Voortaan luister ik naar de docent en verstoor ik niet langer de les’ schrijven. „Zo prent je de leerling in wat gewenst gedrag is”, meent orthopedagoge Astrid Boon.© FOTO CHRIS KEULEN
Gerelateerde artikelen
U bekijkt nu: pagina 1 van 2.
Kinderen de klas uit sturen is nog steeds de meest voorkomende straf op middelbare scholen. Het werkt niet, maar scholen denken daar nauwelijks over na, stelt orthopedagoge Astrid Boon. Zij pleit voor strafregels.
Een jongen staat in de pauze wat met z’n klasgenoten te kletsen. Een van zijn leraressen is een ’kutwijf’, zegt hij. Maar uitgerekend die ene lerares staat vlak achter hem en hoort het hem zeggen. De jongen wordt gestraft met een schorsing van twee dagen.
Zomaar een voorval aan een middelbare school in Amsterdam. „Verschrikkelijk”, zegt orthopedagoge Astrid Boon, die een boek schreef over straffen. „Volledig buiten verhouding. Als het nou nog tijdens de les gebeurde Maar dit was buiten de les, en zo praten leerlingen nu eenmaal onder elkaar. Een schorsing is sowieso schadelijk én staat op gespannen voet met de wet – want zo’n leerling is toch leerplichtig. Waarom zegt zo’n lerares niet gewoon: ’Dat komt je op strafregels te staan. Had je maar beter moeten opletten of ik in de buurt was’?
Een ander voorbeeld. Eenleraar heeft de gewoonte om tijdens schriftelijke overhoringen de schriften van zijn leerlingen in te nemen om te controleren of ze hun werk wel netjes doen. Eén leerling is al voor de tweede keer z’n schrift vergeten. De leraar straft hem met een 1 voor die schriftelijke overhoring.
„Dat is schadelijk voor zijn schoolcarrière”, reageert Boon. „Die 1 is voor gedrag, niet voor hoe goed hij de stof kent. Als je cijfers wilt geven voor gedrag, moet je dat apart doen. Dát is fair play. Stel je voor dat deze jongen zo op een onvoldoende op z’n eindrapport komt te staan, en daardoor blijft zitten”
Er gaat veel mis met straffen op middelbare scholen, vindt Boon. Kinderen de klas uit sturen en – in zware gevallen – schorsen zijn nog steeds de meest voorkomende straffen. „Maar voor grote groepen kinderen zijn die straffen ondoeltreffend. Terwijl het zowel voor kinderen die de les verstoren als voor hun klasgenoten die daar last van hebben, ontzettend belangrijk is dat leraren straffen opleggen die helpen.”
Boon, verbonden aan vier Amsterdamse middelbare scholen, ziet het in de praktijk gebeuren. Leraren proberen de orde in hun klas te bewaren door te vragen om stilte. Ze wachten tot die stilte er is. Maar even later moeten ze weer om stilte vragen. En daarna nog eens en nóg eens. De gewone, rustige leerlingen hebben daar last van. „Voor uitleg blijven er meestal maar nul minuten over”, kreeg Boon eens van zo’n leerling te horen. Maar ook de raddraaiers begrijpen vaak niet wat er gebeurt: „Eerst deed de leraar een hele tijd niets, en toen werd ik er opeens uit gestuurd.”
In haar boek bepleit Boon een andere methode: strafregels. „Eruit sturen maakt geen indruk; een time-out betekent alleen maar dat leerlingen een tijdje op de gang staan, met hun iPod of zo. En een schorsing is vaak veel te zwaar. Je moet leerlingen treffen in wat hen raakt, door ze iets af te nemen waar ze echt aan hechten: hun vrije tijd. Dat kan door ze na schooltijd strafregels te laten schrijven. Straf moet echt vervelend zijn.”
Voor leraren zijn schrijfstraffen veel beter te hanteren dan het geijkte eruit sturen. „Leraren proberen altijd te voorkomen dat ze er iemand uit sturen. Zo’n leerling mist tenslotte een deel van de les. En je kunt er in de praktijk per les maar een paar uit sturen. Dus blíjven leraren maar waarschuwen – één keer, twee keer, vijf keer. Dat werkt niet. Voor een schrijfstraf waarschuw je één, hoogstens twee keer. Dan zeg je: ’Kom na de les maar langs voor een schrijfstraf’.”
Het effect van strafregels kan versterkt worden door de inhoud ervan te laten aansluiten op de overtreding. Laat een leerling schrijven: ’Ik mag niet kletsen onder de les, want zo verstoor ik de concentratie van mijzelf en mijn klasgenoten.” Laat daarop volgen hoe het wel moet: ’Voortaan luister ik naar de docent en verstoor ik niet langer de les.’ En dat vijftig keer. Boon: „Zo prent je de leerling in wat gewenst gedrag is.”
Het sluitstuk van Boons aanpak betreft de ouders. Want die moeten de strafregels ondertekenen voordat ze ingeleverd worden. „Ook dat versterkt de maatregel. Want leerlingen vinden het vaak heel vervelend dat hun ouders precies weten wat ze op school uithalen.”
„Nu horen ouders vaak niets van wat er op school gebeurt, of ze horen het maar van één kant – die van hun kinderen. Pas na een optelsom van overtredingen krijgen ze een brief of een telefoontje van de school met het verzoek in te grijpen. Maar wat kunnen ze doen? Door hen strafregels te laten ondertekenen, breng je ouders eerder op de hoogte. Je geeft ouders en kind de gelegenheid erover te praten, hun kind zíjn kant van het verhaal te laten vertellen, hem misschien wel te troosten.”
Voor de school, ten slotte, heeft de schrijfstraf het voordeel dat die goed te doseren is. Schorsen wordt dan bijna altijd overbodig. „Schorsingen worden meestal opgelegd door schoolleiders, vaak in een vlaag van emotie. Ze willen laten merken dat ze hun docent steunen én ermee uitdrukken hoe boos ze zijn. Maar dat kan ook door strafregels: leg iemand gewoon tien uur schrijfwerk op.”
Maar een eerste vereiste voor de methode van Boon is dat scholen gaan nadenken over hun eigen straffen. En dat gebeurt zelden. De meeste schooldirecties laten het aan afzonderlijke leraren over wat voor straffen er worden opgelegd en bemoeien zich daar liever niet mee. Dat komt de eenduidigheid van de straffen, en dus ook de effectiviteit ervan, uiteraard niet ten goede.
„Bovendien weigeren schoolleiders vaak erover na te denken, omdat ze ervan uitgaan dat straffen eigenlijk niet nodig moet zijn”, stelt Boon. „De onderliggende gedachte is vaak dat kinderen zelf hun verantwoordelijkheid wel nemen, dat ze uit zichzelf gemotiveerd zouden moeten zijn, dat er een dialoog moet ontstaan.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
- Toon heel artikel
- vorige pagina
- 1
- 2
- volgende pagina
Welke invloed hebben ouders?
Wat kunnen ouders doen als ze het echt niet eens zijn met de straf die hun kind opgelegd krijgt? Allereerst praten met de direct betrokkenen, meestal de mentor, zegt Janny Arends van ouderorganisatie VOO. „Dat lost het meest op.” Wie er niet uitkomt, kan hogerop, naar de conrector of de rector, en uiteindelijk het schoolbestuur. Lukt het dan nog niet om eruit te komen, dan kan de stap naar een onafhankelijke klachtencommissie volgen.
Veel invloed op het strafbeleid van een school hebben ouders strikt genomen niet. Dat beleid hoort vastgelegd te zijn in het leerlingstatuut, en dat hoort besproken te zijn in de medezeggenschapsraad. Maar alleen de leerlingengeleding in die raad heeft instemmingsrecht over dat statuut. Arends: „En over individuele gevallen heeft de medezeggenschapsraad sowieso niets te zeggen.”
Reacties (13)
Echter, één ding wordt over het hoofd gezien.
Waarschijnlijk zijn jullie allemaal wel bekend met het fenomeen: Stoerdoenerig gedrag ?
In mijn klas is het een letterlijk een sport om zoveel mogelijk strafregels uit een leraar te krijgen. Anderen proberen de regel te stoppen door middel van argumenten gegeven tijdens de les. Kortom, hele lessen worden verspilt met discussies en uitdagingen.
Oh en lekker creatief, strafregels. Doe dan op z'n minst leerstof, rijtjes of woordjes..
Vale!
Merel, Nederland op 11-01-2010, 20:46
Een andere reden om niet voor de klas uitsturen als straf te kiezen is dat dit een 'makkelijke' oplossing kan zijn voor leraren wie het orde houden in de klas niet altijd even goed afgaat. Zo blijven de rustige leerlingen over. En ja, het risico van boze ouders maar voor lief nemend, ouders moeten worden geïnformeerd. Niet omdat deze ook nog een keer straf moeten uitdelen, maar om in staat te worden gesteld ongewenst gedrag ook van huis uit om te buigen. Doe je dat niet, dan moet je vervolgens ook niet mopperen op het gebrek aan opvoeding door de ouders.
Lilian, OW op 14-06-2009, 23:11
De onderliggende gedachte is vaak dat kinderen zelf hun verantwoordelijkheid wel nemen, dat ze uit zichzelf gemotiveerd zouden moeten zijn, dat er een dialoog moet ontstaan. Modieuze gedachten. Maar zo wát het bij pubers helaas niet.”
Ga dit eens vertellen aan de bedenkers van CGO onderwijs. Het hele systeem is daarop gebasseerd. Voor eens zijn ze eens consequent in dat straffen in lijn is met de ideologie van het onderwijs.
miga, utrecht op 12-06-2009, 15:14
Op de website WWW.SNUGGERSTRAFFEN.NL staan ervaringen te lezen zoals M. Nieuweboer die beschrijft; dat men met de schrijfstraf op eenvoudige wijze een rumoerige klas rustig aan het werk kan krijgen; zo rustig zelfs dat het een afdelingsleider die binnenkomt, opvalt. Ook kan men daar lezen dat de schrijfstrafmethode -mits goed toegepast- maar zelden tot protesten bij ouders leidt.
maria, amsterdam op 30-05-2009, 13:46
Strafregels komen je op boze ouders te staan: "de school heeft niet te beschikken over de vrije tijd van mijn kind. Kind moet naar voetbal of muziekles en ik maak zelf wel uit wat mijn kind na drieën doet".
En wegsturen is geen straf, maar een manier om de invloed van leerling X op de atmosfeer te verminderen.
ellen, amsterdam op 30-05-2009, 00:19
Aad, aad, een leerling mag heel goed weten waarom hij/zij er uit is gestuurd, dat betekent nog niet dat we hem/haar de gelegenheid moeten ontnemen zijn/haar zegje te doen. Zo doen we dat in de rechtszaal met verstokte misdadigers immers ook niet. Juist daarom moet een leerkracht er terughoudend mee zijn en geef ik aan strafwerk de voorkeur. Itt Eva is mijn ervaring dat dat in de meeste gevallen juist wel aanzet tot gedragsverandering.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 30-05-2009, 00:18
Eva, Eva.... Het voorval bespreken..... Een leerling die de les uitgestuurd wordt weet duvels goed waarom. Dat hoeft niet nog eens besproken te worden: nog meer aandacht! Hij/zij hoort te weten waar het op staat. Praten achteraf gaat weer in de richting van "het gedrag proberen te begrijpen". als er echt iets mis is hoort een school [klasseleraar] dat al te weten. Misdragen is misdragen, de sanctie is niet onderhandelbaar. Schrijven gan ook nuttig zijn: ik ken nog stukken van het hoofdstuk geschiedenis dat ik 52 jaar geleden overgeschreven heb... ben geschiedenis zelfs leuk gaan vinden.
aad.
aad, rotterdam op 29-05-2009, 15:22
Op mijn school is eruit sturen een pretje voor de leerling, die toch al geen zin had om les te volgen. Daarom mag een leerkracht dat alleen doen als de eruit gestuurde leerling werk mee krijgt. Strafwerk heeft nog drie voordelen. Het is flexibel; begin met tien regels en vermeerder als dat niet helpt. Blijkt de leerling zich daarentegen beter te gedragen, dan kun je kwijtschelden. Luidop dicteren geeft de rest van de klas plezier; pijnlijk voor de strafwerkklant. Werkt bij mij al negen jaar uitstekend. Zelfs de simpele waarschuwing krijgt meerwaarde; de leerling weet wat er gebeurt als hij/zij niet luistert.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 29-05-2009, 11:45
Sinds de jaren `60 en de `flower-power` revolutie is er een probleem met autoriteit en straf ontstaan; het begint al in het gezin, waar ouders niet goed raad weten met het geven van discipline aan hun kinderen.
Goed gezinswaarden gericht op een Godgericht leven is de enige oplossing, want dan pas onstaat er een goede ethiek en moraal, die voor zowel ouders en kind, en leraar en leerling rechtvaardig is.
UIteraard is het geen eenvoudige kwestie - de directie dient zich meer subjektief in te stellen, i.p.v. afzijdig, want uiteindelijk dient de direkteur de verantwoording te nemen.
deJong, Vlaardingen op 29-05-2009, 11:45
Een leerling de klas uitsturen is zelden bedoeld als straf, maar is de uiting van een verstoorde relatie tussen de leerling en de docent. De straf volgt later als de leerling na de les bij de docent terugkomt om het voorval te bespreken. Dan volgt vaak een straf waarbij de leerling een deel van de vrije tijd kwijt is aan schoolwerk. Strafregels worden inderdaad niet vaak meer gegeven, maar ik heb geleerd dat strafregels juist niet aanzetten tot gedragsverandering.
Dat leerlingen nu eenmaal zo onder elkaar praten, betekent niet dat het niet erg is. Ook buien de lessituatie moeten leerlingen respect hebben voor autoriteit. Daar begint het!
Eva, Brabant op 29-05-2009, 11:41
Helemaal met je eens, Gabriel. De klas uitsturen is daarmee geen straf voor de onruststoker. Die is kennelijk toch niet geïnteresseerd in de les. Zorg dat hij/zij duidelijk vantevoren weet wat de consequenties zijn van bepaald gedrag en pas die ook consequent toe. Dat helpt. Niet kang zeuren over hoe vervelend storend gedrag is, dat weet de onruststoker echt wel! Pak ze waar het pijn doet, in de vrij tijd. Daarmoet je als docent oo wat voor over hebben.
Aad.
aad, rotterdam op 29-05-2009, 11:38
'Waarom zegt zo’n lerares niet gewoon: ’Dat komt je op strafregels te staan. Had je maar beter moeten opletten of ik in de buurt was’?'
Waarschijnlijk omdat ze vindt dat onwelvoegelijk woordgebruik altijd verkeerd is, of de betrokkene het nu toevallig hoort of niet. En ze hypocriet gedrag niet wenst te bevorderen, mevrouw de orthopedagoog!
Meopta, Nijmegen op 29-05-2009, 09:22
Het blijft merkwaardig dat het de klas uit sturen van een leerling automatisch wordt geïnterpreteerd als een bestraffing voor die leerling. In veel gevallen is het verwijderen van een leerling die de leeromgeving verstoort en niet bereid is om mee te werken veeleer een manier om rust te scheppen voor de rest van de klas - en voor zowel de klas als de leerling in kwestie is dat vaak ook volkomen duidelijk. Kom eerst eens in een klassensituatie meekijken alvorens weer tot dit soort faciele oordelen te vervallen!
Gabriel, Amsterdam op 28-05-2009, 23:51
Plaats een reactie
Stuur artikel door