Bord voor je kop!
Dossier
‘Zullen we dan maar weer een filmpje kijken?’ Hoewel sommigen dit liever uit de mond van een leeftijdsgenoot – al dan niet van hetzelfde geslacht – hadden gehoord, kijkt menig leerling uit mijn klas reikhalzend op, wanneer de leraar wanhopig als hij is reikt naar zijn laatste redmiddel. Het is allemaal de schuld van dat ding: ons smartboard.
Jawel, wij hebben tegenwoordig slimme schoolborden. Exemplaren zonder krijt en wisser, zonder stift zelfs, maar mét een pen. Een pen die niet écht kan schrijven, want als je iets op papier probeert te krijgen zul je merken dat het ding niet eens een punt heeft. Ik geloof dat dat is omdat je anders ons bord lek prikt, want dat is gemaakt van iets wat lijkt op vliegerpapier maar dan nog net iets dikker. Enfin, met de pen die geen echte pen is kun je schrijven op ons slimme schoolbord. Maar dat is niet het enige.
Op ons bord kunnen we internetten, stukken uit internetpagina’s knippen, vergroten, afdekken en weer tevoorschijn laten komen en zelfs hardop voor laten lezen met handschriftherkenning, wat erg amusant is gegeven het feit dat het ding alleen Engels kent en dus een compleet onsamenhangende tekst produceert uit Nederlandse aantekeningen. Het ding kan stukken tekst onthouden en letter voor letter afspelen, zelfs achterstevoren en in alle kleuren van de regenboog. We kunnen skypen, msn’en, youtuben en films kijken. En daar zit hem het probleem. Want als een leraar goed was geweest met computers, was hij in de ICT gegaan. Dat verdient namelijk beter.
Het begint al bij het vinden van het schoolbordprogramma. De helft van de leraren haakt hier af met een – al dan niet gegromd – ‘laat ook maar’. De andere helft begint heel hoopvol het bord vol te kalken, om er daarna achter te komen dat de functie aanstaat die elke pennenstreek in een net recht streepje verandert waardoor het geschrevene nog het meest weg heeft van een provisorisch soort morsecode.
De enkeling die het na lang oefenen wel lukt om een fatsoenlijke zin op het bord te schrijven is daarna zo onder de indruk dat hij de eerste drie minuten daarna met een triomfantelijk gezicht het resultaat gaat staan bekijken en daarna ofwel in zijn overmoed alle extra functies gaat uitproberen wat gegarandeerd op een ramp uitloopt, ofwel spontaan de hele klas de rest van het uur vrijgeeft. De leraar aardrijkskunde is er naar verluid zelfs in geslaagd het bord van de muur af te laten donderen. Op dat soort momenten spijt het me dat ik het vak heb laten vallen.
Moe van al het gestuntel met het schrijfprogramma vallen de meeste leraren terug op een van de twee dingen waar zelfs de hamster van mijn zusje toe in staat is, namelijk filmpjes klikken op youtube of het bord een dvd’tje laten afspelen. Bij Engels zijn we nu gewoon midden in het semester de een of andere Hollywoodfilm aan het bekijken. Weliswaar in het Engels, maar mét ondertiteling. Zinloos dus. Een beetje smartboard kost al snel 6500 euro, dat is best veel voor een veredelde dvd-speler.
Maar daar moet de schoolleiding zich maar druk om maken. Waar ik mee zit is dat films me van mijn werk afhouden. En de leraar eindigt zo’n les natuurlijk steevast met: ‘En de opdrachten doe je maar in je eigen tijd.’ Ik kwam al niet om in vrije tijd, maar op het moment is die twee keer zo vol gepland als haar capaciteit toeliet, dus ik baal. Als overtuigd progressieveling moet ik nu jammer genoeg toch echt op mijn strepen gaan staan. Tot hier en niet verder! Leve de achteruitgang!
Lisa Teunissen zit in 5vwo van het Pleincollege Van Maerlant in Eindhoven
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (32)
Lisa,
Je hebt een superstuk geschreven. Je taalgebruik is ook erg netjes, als je dat vergelijkt met dat van je leeftijdsgenoten (waaronder mijzelf).Echter, een smartboard kan ook voordelen hebben, zoals je zei, je kan makkelijk stukken van internet halen en deze met de klas behandelen. Begrijp wel, dat docenten ook moeite hebben met deze nieuwe vooruitgang op het gebied van vooruitstrevende technologie in het onderwijs. Niet elke docent weet na een paar lessen al hoe dat ding werkt, geef ze de tijd. En een AK leraar die hem naar beneden laat vallen, geniaal!
Maar als redmiddel films kijken omdat je het opgeeft, dat gaat te ver.
Lotte.
L. de Bitter, Veldhoven op 09-09-2009, 21:04
Beste Lisa,
Heel herkenbaar wat je beschrijft in je artikel. Het komt uiteindelijk heel simpel op neer dat een docent moet worden getraind in het gebruik van een digibord. Er zijn genoeg voordelen om met een digibord te werken. Indien jij of de docent meer informatie willen dan zou ik graag willen wijzen op de site van www.digiborden.com. Er staan daar een aantal filmpjes dat het e.e.a. duidelijk zal maken. Een aantal voordelen zal ik in de volgende reactie plaatsen (maximaal 650 tekens mogelijk).
Anthony, Den Haag op 22-05-2009, 13:07
Voordelen:
• Het digitale schoolbord verhoogt het lestempo door het gebruik van reeds voorbereide lesmaterialen. Door het voorbereide materiaal is de uitleg tijdens de instructiefase sneller.
• Instructie kan visueel en tekstueel worden ondersteund. Hierdoor kunnen leerlingen denkstappen sneller nemen.
• Bepaalde handelingen en processen kunnen virtueel worden uitgevoerd. Bijvoorbeeld het virtueel vullen van een maatbeker. Het virtueel uitvoeren is sneller dan het in werkelijkheid uitvoeren.
• De efficiëntie manier waarop instructie gegeven kan worden, stelt de docent in staat meer tijd te besteden aan interactieve activiteiten.
Anthony, Den Haag op 22-05-2009, 13:07
ik heb nog nooit van iemand van 17/18 zo'n stukje gelezen. Nou is het de vraag of dit positief is. Ik zou zeggen, gedraag je naar je leeftijd. Ga lekker kletsen in de tijd dat jou leraar bezig is met het smartboard, i.p.v gelijk in de boeken te duiken. Wees toch lekker jong. Je hebt nog genoeg tijd je volwassen te gedragen.
eric de ree, utrecht op 20-05-2009, 20:55
ik vind het een aardig artikel, omdat ik als oudere docent me herken in de achterstand in vaardigheid in het omgaan met een digitaal smartboard t.o.v mijn leerlingen; daarnaast vind ik het verdringen van het gewone schoolbord met krijt door het smartboard een achteruitgang t.b.v.de vorming van het handschrift in het primair onderwijs!
je moet je eigen bordwerkplan als docent trekken met spaarzaam en zinvol digitale franje.
henk kremer, sint annen op 20-05-2009, 12:33
42 jaar ervaring in het onderwijs, zoek nog steeds naar de ideale methode.
Mijn leerlingen denken dat gewoon menselijk contact toch eigenlijk het beste werkt..
Vera
vera tooke-ringersma, hartland devon engeland op 20-05-2009, 00:02
heb jij geen levuhhhhhhh
henk wenk, henkhoven op 18-05-2009, 21:56
@Leon,
Ik zullen ongetwijfeld situaties zijn waarbij een SB iets toevoegt. U komt met de sinus en daar vraag ik het me werkelijk bij af. Ik heb vaak sinusanimaties laten zien en kom steeds meer tot de conclusie dat de beste animatie geen aninmatie is. Alles dat wordt voorgetoverd behoeft geen denkkracht, een beetje zoals met film vergeleken met een boek. Met film kun je zoveel meer laten zien dan met een boek, bewegend en in full color. Maar toch vind ik het boek bijna altijd beter dan de verfilming. Ook leer je van de tomtom geen aardrijkskunde. De techniek vervangt allemaal denkwerk. Precies wat je bij onderwijs dus NIET wilt.
G. Verhoef, Almere op 18-05-2009, 21:56
Lisa,
Ik ben het met je eens. Veel lessen worden 'uitleggen aan de leraar hoe het smart bord werkt'-lessen en dat is erg jammer van de tijd. Gelukkig hebben wij nog wel een aantal normale schoolborden. Iets dat simpel is is soms, niet altijd, beter.
Btw.. Je schrijf stijl is geweldig!
Marianne, Rotterdam op 18-05-2009, 20:54
Helaas is het niet zo dat overal gedacht wordt aan implementatie van digiborden. "Lln naar de concurrent" is veel belangrijker!
Het kan echter ook anders!
Ook ik heb 6VWO uitgezeten met examentraining en films (zonder digibord).
Nu met een digibord kan ik echter veel meer. Films kijken lln maar thuis. Maar korte fragmenten tonen en die dan bespreken, of javaapplets en flash-animaties gebruiken om een sinusgrafiek en fysica inzichtelijk te krijgen, dat kon vroeger écht niet op een krijtbord.
Een leven lang leren, betekent niet alleen om leren gaan met de "nieuwe" leerlingen, maar ook met nieuwe producten. leerongevingen e.d.. TRAINEN dus!
Leon, Huizen op 18-05-2009, 17:22
Lisa,
Je verwoordt het precies goed. Ik zou willen zeggen: GENIAAL. Veel meer tekst hier doet daaraan af. Hulde!
Theo, Eindhoven op 18-05-2009, 16:25
Leuk ding, zo'n smartbord. Zou er naast de schoolradio, diaprojector, overheadprojector en zo nog plaats voor zijn in de kast? Dat is de eindbestemming als er weer iets nieuws komt. En echt, ook oudere leraren leren vrolijk en snel met het ding omgaan. Tot ze meteen vrolijk : "goh, kan ie dat ook" terugverlangen naar het schoolbord, dat simpel en duidelijk is [ of het whitebord, maar dan zelf wel je markers meenemen, die verdwijnen wonderlijk snel!].
Het gaat, zoals Hannes ons olijk meedeelt, niet om de techniek maar om het lesgeven. Overheadsheets nog niet weggooien dus.
aad, rotterdam op 18-05-2009, 11:17
Helaas lees ik veel negatieve reacties. Lisa, inderdaad als het digibord zo gebruikt wordt dan is het zonde van de investering.
Ze;f ben ik blij om als docent zo'n bord in mijn lokaal te hebben. Voor mijn vak, biologie, kan ik nu zoveel beter allerlei processen uitleggen en daar aanttekeningen bij maken en die ook opslaan zodat leerlingen thuis via de elektronische leeromgeving de les nog een keer kunnen volgen. Mijn lessen zijn er op vooruitgegaan!
Het digibord is een heel mooi middel. geen doel!!
saskia, winschoten op 18-05-2009, 01:03
@ frans: Ik probeerde duidelijk te maken dat de interactie tussen leraar en leerling juist wordt ondermijnd, de kwaliteit van de contacturen verslechtert. Maar in mijn 650 tekens was dat blijkbaar niet duidelijk genoeg, sorry daarvoor.
@ J.Zwarteveen-Roosenbrand: Ik snap wat u bedoeld, maar wat bijvoorbeeld zeker helpt is dat ik mijn leraren kan mailen als ik vragen heb. In een klas van 32 leerlingen is dat een groot goed, want zo heeft de man/vrouw toch nog tijd voor me. Maar de contacturen in de klas blijven inderdaad het belangrijkst, boeken en internet heb ik thuis ook. En het is verschrikkelijk jammer hoe die uren soms worden verspild.
Lisa Teunissen, Veldhoven op 17-05-2009, 16:54
@ dhr JJ Beland.
U gaat uit van de gedachte dat docenten niet in staat zouden zijn om met computers om te gaan en dat men daarom de geweldige mogelijkheden niet kan gebruiken. Ik gebruik computers dagelijks vanaf 1982, zowel als gebruiker, als als ICT ontwikkelaar. Ik heb daar ook lol in. Geloof me, ik kan zo'n ding aan de praat krijgen. Sneller en beter dan welke Einstein tiener ook. Ik vind een smartbord echter voor mijn vak minder handig dan een mooi krijtbord. Docenten zijn van DEZE tijd, maar kennelijk zit niet iedereen te wachten op een gadget als een whitebord. Vergelijkingen met de stoommachine zijn denigrerend.
G. Verhoef, Almere op 17-05-2009, 16:54
Pracht stuk: raak! In de reacties veel moois: de 'vernieuwingspolitie,' een begrip om te onthouden. In mijn lokaal kwam zo'n ding en na een paar weken wist ik dat ik een plek nodig had om aantekeningen te maken. Ik heb flink gezeurd en uiteindelijk een oud schoolbord ernaast gekregen, om daar een kijkvraag, een stelling of wat aandachtspunten op te noteren. Technisch is het apparaat niet in alles een vooruitgang. Ik heb 200 kleurendia's laten digitaliseren, maar het smartbord is niet scherp genoeg om de details te tonen.
Didactisch ligt het probleem hier: een klas is als een voetgangersgebied, maar de leraar rijdt nu in een Porsche!
Tjitte Dijkstra, Harderwijk op 16-05-2009, 22:05
Haha.., goed stuk! Mijn ervaring is ook dat men (collega`s basisonderwijs) het ding begrijpt als een grote tv. En, de investering van cursussen om het ding te kunnen bewerken, te groot vindt, want: "het lukt toch ook prima zonder..!"
Rebecca Hilhorst, groningen op 16-05-2009, 21:57
Je legt je vinger op de zere plek:onbekendheid met en onkunde van het corps leraren t.a.v. het nieuwe medium.Eigenlijk geen wonder, want het werd ze min of meer door de strot geduwd (ja, ze kregen een cursusje) en vragen zich nog steeds af wat de meerwaarde van het ding is.Hoe het zinvol in te passen in hun lespraktijk.Ze moeten zoeken naar geschikte software of die zelf maken.Maar, even eerlijk, hoeveel studenten doen thuis meer met hun compu dan msn-nen, mailen of gamen?Hoeveel ingeleverde werkstukken springen eruit door toegepaste opmaak,zoals je die b.v. in methodeboeken ziet?Veel meer dan een strak stuk tekst in Word is het meestal niet.
Jeep, Groningen op 16-05-2009, 21:34
Ik werk nu zo'n anderhalf jaar met zo'n 'bord'. Ik heb, vanwege een technische achtergrond, geen (grote) problemen met de bediening. Ik gebruik het ding elke dag. Je kunt erop schrijven maar daarbij kan veel meer mis gaan dan vroeger. Van alle extra bordfuncties word je net zo ziek als van alle extra's in Word. De zogenaamd nieuwe mogelijkheden, die ik af en toe gebruik (filmpjes en internet) voegen voor mijn vak vrijwel niets toe. De apparatuur is storingsgevoelig en mijn lokaal moet permanent verduisterd zijn want anders kan je niets lezen. Het krijtbord is beter, handiger en goedkoper. Onnodig te zeggen dat dit smartbord me is opgedrongen!
J. van Deventer, Naaldwijk op 16-05-2009, 11:05
Houten schoolbanken(waar 1200 uur per jaar op gezeten werd i.p.v. 400 uur nu), tot begin 1960 jaren in gebruik, kroontjespennen bepaalden o.m. werkhoudingen en concentratie. Beste universiteiten (waaronder geen Nederlandse) maken gebruik van schoolborden en krijtjes voor kennisoverdracht. Gelauwerde docenten wie weigeren ‘moderne media’ te gebruiken worden/zijn ontslagen. Aan hantering van verscheidenheid aan pedagogisch-didactische hulpmiddelen en werkvormen is de vakdidacticus te herkennen. Helaas hebben/houden onkundige ambtenaren/managers alle macht maar hebben geen idee. Dank Lisa Teunissen voor het delen van ophokervaringen.
Wolter, Haren(Gn) op 16-05-2009, 11:05
@Hannes,
Je hebt gelijk. Op een whiteboard kun je ook gewoon schrijven. Toch is er tov de mooie krijtborden een groot verschil. De krijtborden hebben 3 delen, zijborden die je kunt omklappen en een groot middenbord. Kan ook nog omhoog en omlaag. Veel ruimte op het bord is voor mijn vak best belangrijk. Helaas waren de whiteboards ook al te klein. Kleinere borden: symbolisch voor de onerwijsvernieuwingen? Ook Zwarteveen heeft gelijk: van een mooie sinus leer je niets. Je leert van wat je allemaal moet doen om die te kunnen tekenen. Bij een SB zijn dat 3 muisklikken. Bij een schoolbord: nulpunten en extremen vinden. Allemaal op denksnelheid.
G. Verhoef, Almere op 16-05-2009, 11:00
Wat heerlijk dat dit bij ons op school niet zo is! Ik sta voor de klas, met achter me een ouderwets bord met krijtjes. Als ik iets wil uitleggen, kalk ik dat op het bord. Geen moderne media in mijn les. En het leuke is: de leerlingen zijn heel tevreden zoals het gaat!
Marieke, Zuid-Holland op 16-05-2009, 00:17
Hoi Lisa,
Goed dat je je frustratie kenbaar maakt! En dan hoop je dat het zo meteen op de universiteit beter wordt misschien. Laat ik die hoop meteen maar een beetje temperen. Eergisteren moesten de 4de jaars Groninger geneeskundestudenten verplicht 2 populaire films kijken, die allen een (zwakke) link met geneeskunde hadden. Lijkt me een hele vooruitgang: de dokter kent zijn anatomie niet maar heeft wel '4 months, 3 weeks, 2 days' gekeken! De debilisering heeft ook hier toegeslagen.
student, Groningen op 16-05-2009, 00:16
Ook in lokalen met zo'n 'smart board' kan een goede leraar gewoon goed lesgeven.
Voor goed onderwijs *hoeft* de leraar geen webpagina's te vergroten, YouTube-filmpjes aan te klikken etc. Als het bord in de schrijfstand staat, is het een gewoon schoolbord (met als voordeel dat je het met een muisklik schoonmaakt i.p.v. met spons en emmer, zoals op mijn school).
'Smart boards' bedreigen het onderwijs zodra zwakke leraren er slechter les door gaan geven, verleidingen niet weerstaan, lui worden etc. Dat is de schuld van die zwakke leraar, niet van het board.
Daarom moeten scholen éérst investeren in goede leraren, en dan pas in 'smart boards'.
Hannes Minkema, Amsterdam op 16-05-2009, 00:16
Technologie helpt bij de verpersoonlijking van het onderwijs? Neem nou de mogelijkheid om een prachtige sinus op het smartbord te toveren. Een docent kan daarmee heel mooi allerlei symmetrieën laten zien. Maar wat heeft de leerling hieraan? Die ziet het, luistert als het goed is, maar heeft geen tijd om aantekeningen te maken, wat voor het verwerken zo belangrijk is. Voor het maken van aantekeningen (waarbij af en toe het reproduceren van wat er op het bord verschijnt behoort) gaat het alles veel te snel. Legt de leraar uit met een krijtje, dan heeft intussen de leerling alle tijd om op zijn eigen blaadje mee te doen.
Lang leve het krijtje!
J.Zwarteveen-Roosenbrand, `s-Heerenbroek op 16-05-2009, 00:16
Lisa,
blij dat ik bij je stukje ben terechtgekomen. Zelden zo hard gelachen met een column.
Ben uit het land waar ze ook Nederlands praten en schrijven. Mijn eerste bedenking bij jouw stukje: blij dat mijn kinderen nog weten wat krijt en schoolbord betekenen en dat ze het toch nog een beetje speciaal vinden om op het grote bord te mogen (leren) schrijven.
Volgens mij is de beste oplossing voor jouw probleem 2 potten zwarte bordverf en een paar doosjes wit schoolbordkrijt.
En als je wil "googlelen" pak je gewoon de encyclopedie uit de kelder.
Met vriendelijke groeten,
Jan Coosemans.
Jan Coosemans, Berg,België op 16-05-2009, 00:15
Het begrip¨interactief¨ schijnt -zoals ook in dit artikeltje- nog uitsluitend gebruikt te worden in de zin van ¨iets met de computer¨.
Echter, ¨interactief¨ betekent niet meer of minder dan: tweerichtingsverkeer, het uitwisselen van informatie.
Interactief lesgeven heeft op zich dus niets met computers of vernieuwing whatsoever van doen, dit in tegenstelling tot wat doorgeslagen onderwijs¨vernieuwers¨ ons willen opdringen.
frans, haarlem op 16-05-2009, 00:15
Hallo Lisa,
Ik kan me voorstellen dat het niet altijd leuk is om de leraren te zien stuntelen. Kleine troost, je maakt een zeer bijzondere overgang mee in de geschiedenis van het onderwijs, van "analoog" (zoals het al duizenden jaren gaat) naar digitaal.
Het is te vergelijken met de eerste PC's op de werkvloer, of de eerste stoommachnines in de fabrieken.
Vol nieuwe mogelijkheden, maar niemand weet nog precies hoe die mogelijkheden zo effectief mogelijk te gebruiken.
Toen de eerste PC's kwamen riepen verschillende mensen dat deze weinig toevoegde aan de effectiviteit van de werknemers. Vervelend maar zulke dingen kosten tijd.
Dhr J.J. Beland, Rotterdam op 16-05-2009, 00:14
Misschien kunnen jij en nog een paar leerlingen jullie leerkrachten een cursus "hoe hanteer ik een smartboard" geven? Je leert snel en 40-plussers staan daar niet bekend om als het om moderne technologie gaat. Ik kan niet eens met een mobiele telefoon overweg.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 16-05-2009, 00:13
Op mijn school hebben alle lokalen (min 3) een smartboard. En alleen de docenten die ook nog geen mail kunnen versturen kunnen er niet mee omgaan, want de schoolleiding heeft alle docenten gewoon een cursus 'smartboard' gegeven...
Elise van Es, Delft op 16-05-2009, 00:13
Bedankt voor uw reactie, natuurlijk heeft u gelijk. Ik stimuleer alle vernieuwing zolang die effectief is. Lessen moeten interactief zijn. Het is heel leuk als we een keer Pauw&Witteman kijken of op youtube een frans liedje luisteren. Waar ik mij aan erger is dat veel leraren niet met het bord om kunnen omgaan, wat het tempo van de lessen enorm vertraagt. Zelf leer ik erg snel en vind dat zonde van de tijd. Bovendien is naar mijn idee het huidige onderwijssysteem te massaal en zijn tv en internet massamedia. Ideale vernieuwing lijkt mij het verpersoonlijken van onderwijs en technologie gaat daar zeker een belangrijke bijdrage aan leveren.
Lisa Teunissen, Veldhoven op 15-05-2009, 16:03
Beste Lisa,
Je schrijft een prachtig stukje, maar volgende de onderwijsvernieuwers ben je, ondanks je jeugdige leeftijd, toch echt niet meer van deze tijd. De onderwijsvernieuwers hebben namelijk speciaal voor jou, het onderwijs zo veranderd dat samen kijken naar een youtube filmpje en knippen en plakken uit google het hoogste goed is. Kennisoverdracht, oefenen: nutteloos en ouderwets. Alle wijsheid komt tot ons via een "smart" bord.
Het (niet zo) opmerkelijke is, dat jij niet de enige bent. Veel (al?) mijn studenten denken er hetzelfde over: liefst gewoon les. Maar de vernieuwingspolitie besluit zogenaamd uit jullie naam anders.
G. Verhoef, Almere op 15-05-2009, 13:31
Plaats een reactie
Stuur artikel door