Internet zal Afrika via de mobiele telefoon bereiken

Digitale kloof

Mobiel bellen, zoals deze Keniaan doet, is in Afrika redelijk ingeburgerd. Internet daarentegen maakt voor de meesten op het continent nog geen deel uit van het dagelijkse bestaan.© FOTO ROBIN UTRECHT, ANP

De digitale achterstand in Afrika heeft de aandacht van politici en ontwikkelingswerkers. Nu blijkt internet letterlijk binnen handbereik.

Op het eerste gezicht is West-Afrika niet de regio waar internetondernemers voor warm zouden lopen. Hooguit een paar procent van de bevolking heeft een aansluiting en een e-mailadres is voor de mensen nog behoorlijk futuristisch.

Veel gehypte oplossingen als de goedkope ’100 dollar laptop’ slaan voorlopig nauwelijks aan. Elektriciteit is immers afwezig of onbetrouwbaar en wat mensen die niet goed kunnen schrijven met een toetsenbord moeten is ook niet duidelijk. De digitale kloof is in deze regio snoeiharde werkelijkheid.

Emmanuel MacAdjeh Mensah uit Togo wordt er soms moedeloos van. Hij is freelance webdesigner en wacht al jaren op de digitale revolutie, maar het gaat langzaam „Wat je nu eindelijk ziet is dat het niet wordt geaccepteerd als bedrijven geen homepage hebben”, zegt hij.

„Maar velen zien die nog steeds als een soort digitaal reclamebord. Een telefoonnummer en een folder, dan ben je er wel.” Veel pagina’s die hij met enthousiasme heeft ontworpen worden niet onderhouden. Ze liggen te verpieteren in de uithoeken van het web.

Toch is er hoop voor een digitale doorstart. Het geheime wapen is de mobiele telefoon, het harde bewijs dat Afrikanen wel degelijk behoefte hebben aan technologie. Tientallen miljoenen exemplaren zijn in omloop in West-Afrika, en ze zijn perfect geschikt voor veel internettoepassingen.

„Telecom en internet zijn elkaar op alle fronten aan het naderen”, zegt Mouhamet Diop. Hij is een Senegalese internetondernemer van het eerste uur, en is lid van het bestuur van de ICANN, de internationale instelling die internetdomeinen registreert. „Eigenlijk heeft half Senegal met zijn mobiele telefoon al de techniek in huis om intensief gebruik te maken van internet.”

Diop is niet alleen. Het World Wide Web Consortium W3C opende deze zomer een kantoor voor West-Afrika, in de Senegalese hoofdstad Dakar.

In deze organisatie verenigen zich honderden bedrijven en instellingen die groot zijn op het internet, van Google en Microsoft tot bibliotheken. Een van de speerpunten van het nieuwe kantoor is het mobile web initiative.

W3C wil telecomproviders aanmoedigen om laagdrempelige abonnementen aan te bieden voor internet over de telefoon. Tegelijkertijd moeten webdesigners simpele, mobiel toegankelijke webpagina’s ontwerpen.

„Het is geweldig om te zien hoe deze goedkope apparaten helpen om de digitale kloof te overbruggen”, zei Tim Berners Lee, directeur van W3C en één van de bedenkers van het World Wide Web bij de opening van het West-Afrika bureau.

Diop pleit er vooral voor om het simpel te houden. „Wat nou goedkope laptops? De meeste mensen hebben geen behoefte aan een computer. Neem de bakker op de hoek. Wat die wil is een systeem waarin klanten hem kunnen vinden en hun bestelling kunnen plaatsen. Dat kan allemaal met een mobiele telefoon. Beide partijen hoeven de server die ertussen zit nooit te zien.”

Die visie lijkt haalbaar. Telecombedrijven bieden steeds vaker mobiel internet aan, al liggen de prijzen vaak nog hoog. Webdesigner Mensah merkt ook dat zijn klanten hem niet meer weghonen als hij over mobiele internettoepassingen praat. „Het zal hier niet gauw een tweede Finland worden, maar over een jaar of drie kan het best ingeburgerd zijn.”

Als een mobiele telefoon inderdaad dit soort zoek-en-bestel-opdrachten gaat uitvoeren, is de winst niet te overzien. „Het grote probleem is de ondoorzichtigheid van de markt hier”, zegt Diop.

„Of je nu een boer bent die een goede prijs wil voor zijn producten, of je zoekt een advocaat, nooit kun je eens goed het aanbod vergelijken. Dat remt de competitie. Ondernemers weten dat ook, en ze zien de kansen die de technologie biedt. We hebben alleen bedrijven nodig die in deze service gaan voorzien.”

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.