CDA maakt lokaal een flinke ruk naar rechts

Partij spreekt uitkomst onderzoek tegen

Verkiezingsaffiche in Venlo.© Werry Crone

Lokale afdelingen van het CDA zijn veel rechtser dan de landelijke partij, zo wijzen het Kieskompas en de Stemwijzer uit.

Het CDA is lokaal behoorlijk naar rechts opgeschoven. In de vier grote steden staat de partij met haar standpunten soms naast de PVV en gaat ze voorbij de VVD. Dat blijkt uit onderzoek van het Kieskompas en de Stemwijzer, waarbij lokale partijen dertig stellingen moesten beantwoorden.

André Krouwel, directeur van het Kieskompas en politicoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, vindt de veranderde opstelling van de christen-democraten helemaal niet vreemd. De partij gaat in op wat er in de samenleving speelt, zegt hij. „En het CDA heeft diepe wortels in die samenleving en kan dus ook uitstekend inspelen op de gevoelens in de maatschappij.”

Binnen het CDA is de oude, sociale vakbondsvleugel komen te vervallen. „Vroeger balanceerde de partij vooral op het maatschappelijke middenveld, maar die tijd is voorbij. Wat overblijft is rechts en conservatief”, verklaart Krouwel de uitkomst. Vooral over thema’s als koopzondagen, coffeeshops en de multiculturele samenleving spreekt de partij zich nadrukkelijker uit.

Die verschuiving naar rechts vindt Krouwel logisch. In Europa worden de christen-democraten steeds conservatiever en populistischer. „De band met het sociale gedachtengoed wordt minder.”

Volgens Michael Sijbom, campagneleider van het CDA, is zijn partij lokaal gezien helemaal niet rechtser dan de landelijke afdeling. Het is juist andersom, meent hij. „Neem nou de VVD. Die stelt zich in de lokale verkiezingsprogramma’s veel linkser op dan ik gewend ben.”

In die redenatie gelooft Krouwel niet. „Er is absoluut niet sprake van een beweging naar links bij die andere partijen. Iedereen trekt juist meer naar rechts in de politiek. En het CDA trekt heel hard die kant op.”

Waarom is het landelijke CDA dan niet opgeschoven naar rechts, zoals de lokale partijen? Dat ligt niet aan verschillen in het gedachtengoed, denkt de onderzoeker. Maar lokale politici kunnen zich makkelijker en sneller aanpassen dan de ’landelijke elite’. „In gemeenteraden kan het CDA veel makkelijker haar eigen plan trekken. Landelijk heeft de partij weinig keus en moet ze eigenlijk wel regeren met de ’sociale partijen’. Dat vertraagt de sprong naar rechts.”

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.