Verkiezingen: groot en klein

Verkiezingen zijn leuk. Het heeft iets spannends om te volgen wie de meeste stemmen krijgt. Die spanning wordt inmiddels dagelijks gebruikt op televisie.

Je kunt overal op stemmen, op een Popstar, een Idol, een ‘so-you-think-you-can-dancer’, of op een stiekeme kok.

Vandaag wordt er in een aantal gemeenten gestemd voor de gemeenteraad. Bijvoorbeeld in Venlo, waar de ChristenUnie voor het eerst mee doet. Landelijke kopstukken hebben zich daar de laatste dagen laten zien voor wat campagnewerk.

Er wordt ook veel gesproken over verkiezingen die binnen Europa worden gehouden. Er is een bijzonder spel gaande over de posten in Europa. Zo kon het dat we vanochtend even moesten stemmen over wat moties in verband met de verdeling van posten in de Europese Commissie. Achter al die moties ging weer een andere agenda schuil en achter elke reactie wordt gezocht naar meer. Een paar weken geleden bijvoorbeeld was er even opschudding over een uitspraak van de Bondskanselier van Duitsland. Achter de uitspraak van Angela Merkel ‘De heer Balkenende spreekt heel goed Duits’ moest absoluut gelezen moeten worden dat Duitsland Balkenende wil als president van Europa. Vandaag beweert een Duitse ambassadeur weer het tegenovergestelde. Nu zou Duitsland voor Van Rompuy gaan. Engeland daarentegen absoluut niet, maar die zouden daarmee zwaar willen inzetten op een eigen kandidaat in de Commissie.

Waar werkelijk elk signaal over Europa op een goudschaal gewogen wordt, is dat veel minder het geval met de gemeenteraadsverkiezingen in Venlo, Zuidplas, Peel en Maas, Horst aan de Maas, Oldambt en Venray. Er is geen echte confrontatie met Wilders in Venlo en dat maakt het allemaal minder interessant. Ik mis dan ook opkomstpercentages en exitpolls op televisie en radio.

Het is jammer dat het grootste nieuws van lokale verkiezingen vaak de doorrekening naar de Tweede Kamerverkiezingen is. Daarmee doe je onrecht aan het eigen karakter van lokale verkiezingen. Alleen al om die reden zou het goed zijn wanneer in een gemeente tussentijds verkiezingen mogen worden gehouden. Daarmee haal je het ‘Haagse voorrondekarakter’ van de verkiezingen voor de gemeenteraad af. Maar het is soms ook echt noodzakelijk. De politieke verhoudingen kunnen lokaal soms zo op scherp staan dat een college vormen een onmogelijke opgave is geworden. Soms is er politiek zoveel gebeurd dat het meer dan redelijk is om nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Maar die mogelijkheid hebben gemeenten nu niet. Alleen bij een herindeling kan er wettelijk toestemming gegeven worden om vervroegde verkiezingen te houden.

Volgende week wordt de begroting van Binnenlandse Zaken besproken. In het kader van de heroverwegingen zal er wel weer veel gedroomd worden over het snijden in de bestuurslagen. Iedereen wil wel iets afschaffen. Ik vraag me af of er ook ruimte is om te spreken over investeringen in het lokale bestuur. Over dat lokale bestuur moet je per definitie niet te Haags denken.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.