Balkenende ergert zich aan grimmigheid

Premier Balkenende spreekt zijn achterban toe.© ANP

Premier Jan Peter Balkenende hekelt het grimmiger klimaat in Nederland. „De politiek wordt overmoedig, ongenuanceerd en met groot gemak worden grote woorden gebruikt", zei de CDA-leider zaterdag tijdens een congres van de christendemocraten in Utrecht.

Het is volgens hem niet alleen een kwestie van toon en toonhoogte. „Het is onderdeel van een grimmiger klimaat, verbetener, met meer polarisatie. Een klimaat waarin het vanzelfsprekend lijkt om weg te lopen uit een democratisch debat", zei Balkenende. Daarmee maakte hij een sneer naar Geert Wilders die vorig jaar met zijn PVV-fractie de Tweede Kamer uitliep tijdens een debat over kabinetsplannen.

Verder sprak Balkenende van „een klimaat, waarin karikaturen de toon en de publiciteit bepalen”. Daarbij ziet hij dat de stemming van het ene uiterste in het andere uiterste kan schieten. De premier maakt zich zorgen dat „hele bevolkingsgroepen worden weggezet”, over „een klimaat waarin niks meer goed lijkt en het je afzetten tegen anderen aan de orde is om er zelf beter van te worden”.

De partijleider hield zijn achterban voor dat de hoofdstromingen in de politiek „die ons land na de oorlog hebben opgebouwd”, zoals het CDA, nu moeten bewijzen dat ze nog steeds antwoorden hebben op de problemen van nu. Volgens hem moet de kern van de CDA-campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen dan ook gaan over zekerheid bieden, stabiliteit en een duurzaam Nederland.

Wel of geen kandidaat

Het gespeculeer dat premier Balkenende mogelijk de eerste president van de Europese Unie ooit wordt, ging op het congres onverminderd door. De CDA-leider zei nog eens dat hij geen kandidaat is en wilde niet ingaan op vragen daarover. „Laten we onze energie steken in zaken waar het nu echt om gaat”, aldus Balkenende.

Hij wees op de diepe economische crisis waar Nederland doormaakt en de ingrijpende hervormingen die daardoor nodig zijn. Zo werd tijdens het congres duidelijk dat de CDA-achterban achter het kabinetsplan staat om de AOW-leeftijd te verhogen van 65 naar 67 jaar. Wel toonden veel leden van de grootste regeringspartij zich kritisch over het AOW-plan. Tijdens een apart beraad met de christendemocratische top werden zorgen geuit over de zwakke positie van ouderen op de arbeidsmarkt. Ook wezen CDA-leden erop dat de hogere pensioenleeftijd niet in het verkiezingsprogramma heeft gestaan. Minister Piet Hein Donner van Sociale Zaken en fractieleider Pieter van Geel in de Tweede Kamer zeiden dat de economische crisis ook niet in het programma stond.

Betaalbaarheid van voorzieningen onder druk

Volgens Donner moeten mensen bovendien langer aan de slag om straks met de vergrijzing genoeg werkenden te hebben voor voorzieningen, zoals de zorg, onderwijs en uitkeringen. Hij erkende dat het CDA in het verleden heeft gezegd dat eerst mensen zoveel mogelijk tot hun 65e aan het werk geholpen en gehouden moeten worden. Maar de crisis zet volgens hem nu de betaalbaarheid van voorzieningen extra onder druk. „Je kunt het onvoorstelbare niet plannen”, aldus Donner.

Bovendien worden volgens Donner de komende tien jaar gebruikt om ervoor te zorgen dat werkgevers meer investeren in hun werknemers, zodat ze op een gezonde manier tot hun pensioen inzetbaar blijven. Zo moeten zware beroepen lichter worden gemaakt. Ook moeten mensen met belastende functies geholpen worden om tijdig ander werk te gaan doen, bijvoorbeeld met scholing.

De minister nodigde ook de FNV- en CNV-vakbonden, die voor de deur protesteerden tegen de kabinetsplannen, uit om de komende tijd mee te denken over de invoering van het plan. Het kabinet wil in 2020 de AOW-leeftijd naar 66 jaar verhogen en in 2025 naar 67 jaar.

Looneisen

Balkenende en fractievoorzitter Van Geel deden ook een dringend beroep op de vakbonden om hun looneisen te matigen in de komende cao-onderhandelingen. Loonmatiging is volgens het CDA hard nodig om Nederland sterker uit de economische crisis te helpen. Daarbij hield Van Geel een algeheel pleidooi voor matigheid. „Er mag best wel matiging zijn in onze soms grenzenloze samenleving. Een beetje minder lenen”, aldus Van Geel. Hij oogstte luid applaus bij de achterban, die ruim was opgekomen voor het congres.

Volgens campagnestrateeg Michael Sijbom van het CDA was door de komende gemeenteraadsverkiezingen in maart volgend jaar de opkomst zo groot. De partij heeft leden moeten teleurstellen, omdat de zaal te klein werd. Partijvoorzitter Peter van Heeswijk sprak van belangrijkste verkiezingen voor de christendemocraten, die traditioneel op lokaal niveau ook zeer actief zijn.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.