De sport van het spoeddebat
Kamerleden melden zich bij Kamervoorzitter Verbeet voor overleg tijdens een spoeddebat over het rookverbod. © FOTO ROBERT VOS, ANP
Morgen is het vierde spoedoverleg sinds de zomer dat alleen mogelijk is doordat de SP en de PVV samen optrekken. Gevestigde partijen maken zich zorgen. ’Debatten verworden tot statement; het draagt niet bij aan serieus te nemen politiek’.
’Bekijk hier het spoeddebat’, stond donderdagavond met rode letters op de website van regionale krant De Stentor. Een muisklik leidde naar een verhit spoeddebat in de Tweede Kamer over behoud van de IJsselmeerziekenhuizen. Wie vanuit die Kamer omhoogkeek, zag een paar rijen toehoorders in lange witte jassen op de publieke tribune. Vol vragen over wat er met hun ziekenhuis staat te gebeuren.
Morgenavond zullen medewerkers in de thuiszorg afreizen naar diezelfde tribune in Den Haag. Anderen zullen het debat op internet volgen. Allemaal om te horen wat de politiek gaat doen nu veel thuiszorgorganisaties niet meer meedoen bij de aanbestedingen voor huishoudelijke hulp.
Debatten over bezuinigingen, grote wijzigingen en bedreigingen in de zorg kunnen steevast op publiek rekenen. Er staat veel op het spel en de ideologische verschillen tussen de partijen zijn groot. Waar is plek voor de markt, waar voor de overheid? In hoeverre zijn mensen zelf verantwoordelijk? En waar willen mensen zelf over beslissen?
Maar het zijn niet meer alleen ideologische en inhoudelijke verschillen die het politieke debat leiden. Met enige regelmaat speelt in het debat zelf de vraag of het spoeddebat wel zin heeft, omdat een bewindspersoon alleen zal zeggen dat er een onderzoek gaande is of dat hij er niet over gaat.
Morgen is alweer het vierde spoedoverleg (drie spoeddebatten en een spoedoverleg) sinds de zomer dat alleen mogelijk is omdat SP en PVV samen optrekken. Een spoeddebat komt er als minimaal dertig leden het steunen. Die hebben de partijen samen. „Vroeger was het een wedstrijd tussen de SP en de PvdA wie het eerste iets aan de kaak stelde in de zorg”, zegt Edith Schippers van de VVD-fractie. „Maar de PvdA hield het nog bij mondelinge vragen. Het is veel erger geworden nu het is overgeslagen naar spoeddebatten.”
Toen PVV en SP in september alarm sloegen over grote tekorten aan verpleegkundigen in verpleeghuizen gedurende weekenden, debatteerden PvdA en CDA uit protest niet mee. De anders zo rustige Jan de Vries (CDA) stond wel opgewonden aan de interruptiemicrofoon toen Fleur Agema van de PVV schande sprak. Volgens hem waren de problemen afgelopen zomer allang besproken, „toch vindt mevrouw Agema het nodig om op basis van een ad-hoc-spoeddebatje opnieuw allerlei dingen te berde te brengen.”
Afgelopen donderdag gingen de gevestigde fracties een stap verder. In het debat over de IJsselmeerziekenhuizen, verweten VVD, CDA en PvdA hun collega’s opportunisme. Volgens Schippers ging het slechts om „het imago van de SP en de PVV. Wie is de echte zorgpartij in de Kamer?” Gevaarlijk voor de geloofwaardigheid, zegt Schippers achteraf. „Debatten verworden tot statements. Dit gaat ergens spaak lopen, zeg ik als politicoloog. Want ze kunnen de verwachtingen niet waar maken. Het draagt niet bij aan serieus te nemen politiek.”
Toch wordt de SP in de zorgwereld erg serieus genomen. Bij de vorige verkiezingen had de partij veel aanhang onder artsen en verpleegkundigen.
Die andere partijen zijn gewoon niet geneigd de urgentie te zien, reageert Agema op de aantijgingen. „Zij wachten op een rapport. Maar ondertussen staan de kranten er bol van. Het gaat ook om inlevingsvermogen. In de Kamer zitten allemaal gezonde mensen die praten over zieken.”
Het voornaamste doel van de debatten is voor Agema het verschaffen van inzicht. „Als andere fracties er bewust dwars voor gaan liggen, hoop ik dat ze op een gegeven moment toch om gaan.” Dát de spoeddebatten zo weinig uitrichten en moties vrijwel nooit worden aangenomen, ligt volgens Agema aan de andere fracties.
Zo ziet Agnes Kant het ook. Ze bestrijdt dat haar SP-fractie vaak voortijdig reageert. „Elke kwestie staat op zich en we maken altijd een goede afweging. Af en toe is er een golf met wat meer debatten. Maar dat komt omdat er dan veel aan de hand is. Ik heb vaak gemerkt dat de Kamer te laat is. ”
Dat de SP vaak de PVV aan haar zijde heeft, komt volgens Kant door de „terechte verontwaardiging” die ze delen. Overigens krijgt de SP achteraf erg vaak gelijk, meent de fractievoorzitter. „Toen ik erop wees dat er grove fouten waren gemaakt bij het omhoog gaan van de AWBZ-bijdrage, kreeg ik veel kritiek: ’Moet Kant weer een spoeddebat?’ Achteraf hebben we gelijk gekregen.”
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Over de IJsselmeerziekenhuizen, 22 oktober
Mevrouw Schippers (VVD): Bij de aanvraag van dit debat hebben wij gevraagd of het niet een week later zou kunnen (...) omdat er over een week informatie komt van de minister (...). Dat kon niet. (...) Conclusie: het gaat niet over de IJsselmeerziekenhuizen, niet over patiënten of personeel, het gaat over het imago van deze partijen. Wie is de echte zorgpartij? Ik vind dit opportunisme ten top, over de rug van de onzekerheid van mensen die denken dat er vanavond een oplossing kan komen. (...)
De heer Van der Veen (PvdA): Ik begrijp niet dat, zes dagen voordat het rapport verschijnt, hier een spoeddebat wordt gevoerd. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat bepaalde partijen deze moeilijke en emotionele situatie gebruiken om zichzelf te profileren. (...)
Mevrouw Kant (SP): Dit debat zou te vroeg zijn. Ik heb heel wat debatten gevoerd over het behoud van kleine ziekenhuizen. Ik doe dat hier al veertien jaar. Ik kan u vertellen: heel vaak was de Kamer te laat. Dat wil ik niet nog een keer laten gebeuren. 28 oktober komt dat plan, maar dan is het geld van het ziekenhuis ook op. Als dit geen acute situatie is, dan weet ik het niet meer. Ik wil de minister de boodschap meegeven dat de uitkomst moet zijn dat de ziekenhuizen overeind blijven en niet failliet gaan.”
Over zorg in het weekeinde, 4 september
De heer De Vries (CDA): Het verbaast mij zo dat mevrouw Agema blijkbaar pas wakker wordt als zij ’s morgens om half zes de krant leest bij de benzinepomp, want zij brengt hier allerlei dingen naar voren die wij regelmatig met de staatssecretaris bespreken. (...)
Mevrouw Agema (PVV): In ieder geval lag u nog in uw bed toen ik bij de pomp stond. (...) Als u dit debat niet wilt voeren, kunt u misschien beter een andere dienstbetrekking zoeken, want de komende jaren zullen wij het hier voortdurend hebben over de personeelstekorten in de verzorgingstehuizen en de verpleeghuizen. Als u daar geen zin in heeft, sorry, maar dan moet u echt iets anders gaan doen.
De heer De Vries (CDA): Mevrouw Agema heeft de illusie, of in ieder geval wekt zij de verwachting, dat zij met haar spoeddebatjes de problematiek van vandaag morgen opgelost zal hebben. (...) De sector is aan het werk om die verbeteringen aan te brengen. Met uw spoeddebatten, mevrouw Agema, en met uw retoriek belemmert u alleen maar die ontwikkelingen.
Mevrouw Agema (PVV): Dat is beslist een verkeerde veronderstelling van u. Het gaat helemaal niet goed en er zijn heel veel dingen die wij kunnen doen.
Dit zijn sterk verkorte transcripties.
Kamer niet te temmen met spoeddebatten
De teller staat dit jaar op 55 spoeddebatten. Met nog twee drukkere vergadermaanden te gaan, staat hij morgen alweer op 56. Een nieuw record. Vorig jaar kwam de Kamer ’slechts’ tot 43 spoeddebatten, tien meer dan in 2006.
De ontwikkeling illustreert dat parlementariërs steeds gretiger gebruik maken van dit middel sinds de Kamer in 2004 bepaalde de bepaling invoerde dat niet meer 75, maar 30 leden voldoende zijn om een spoeddebat af te dwingen.
Ook vroeger waren het vooral oppositiepartijen die het een minister lastig wilden maken door hem met spoed naar de Kamer te halen voor een urgent maatschappelijk probleem. Uit parlementaire beleefdheid werden verzoeken tot spoeddebatten doorgaans gehonoreerd. De oppositie die zo’n debat meestal aanvroeg, was afhankelijk van de meerderheid (lees: de zittende coalitie). Het werd een beetje als een gunst gezien.
Dat het sinds 2004 een stevig verankerd recht van een Kamerminderheid is geworden, pakt niet volgens iedereen goed uit. De nestor van de Kamer, SGP-fractievoorzitter Van der Vlies, sprak in juni dit jaar in deze krant van ’een hype’, die een geweldig beslag begint te leggen op de Kameragenda.
Volgens VVD-Kamerlid Van Beek gaat het inmiddels allang niet meer om de kwaliteit van het spoeddebat, maar telt alleen de vraag of het lukt om 30 leden bij elkaar te krijgen. Dat aantal mag van hem omhoog. CDA-Kamerlid Schinkelshoek opperde in juni om de Kamermeerderheid te laten oordelen over de urgentie van een kwestie. Het voorstel heeft iets weg van de oude regel, toen een Kamermeerderheid grootmoedig uitmaakte of een spoeddebat mocht worden gehouden of niet.
Maar Kamervoorzitter Verbeet, gesteund door de Kamercommissie die zich bezighoudt met de werkwijze van de Kamer, voelt niets voor het terugdraaien van de 30-ledenregel. Wel hoopt ze op enige zelfbeperking.
„Een effectieve invulling van de Kameragenda is een collectieve verantwoordelijkheid waaraan alle leden en fracties een bijdrage kunnen leveren”, hield ze de Kamerleden onlangs in een brief nog eens voor.
Reacties (10)
Dit is democratie, laat het kabinet zich maar verantwoorden. Als het kabinet doet wat het moet doen is er niets om bevreest voor te zijn. Maar dit kabinet heeft een sterke neiging alles maar vooruit te willen schuiven. Natuurlijk geeft het spoeddebat geen kantklare oplossing, maar het geeft wel extra druk om met een goede oplossing te komen. Zeker nu die zelfde markt van de marktwerking niet blijkt te werken. Die mislukking heeft alle mogelijke aandacht nodig, net zoals de vele andere vraagtekens die wachten op een antwoord.
Karel, Amsterdam op 29-10-2008, 09:11
De gevestigde partijen hebben dit geheel aan zichzelf te danken. Zij hebben van vele organisaties partijpolitieke speelballen gemaakt waar hun vriendjes op geparachuteerd op moeten worden. Je ziet het bij benoemingen van politiecommissarissen, sleutelposities bij de zorgverzekeraars, burgemeesters, vele semi-overheids instellingen en nu bij de waterschappen. Zo krijg je dus nooit de juiste capabele persoon op de juiste plek, maar diegene met de meeste politieke vriendjes maar zeker niét de juiste capaciteiten. Politici zélf zijn gedegenereerd tot baantjesjagers, carrièristen en maken Nederland kapot! 'Dank' daarvoor CDA, PvdA en VVD!
boris, Haarlem op 27-10-2008, 15:53
In de besluitvorming over wel of geen spoeddebatten speelt de PVV in de huidige samenstelling van de Tweede Kamer een sleutelrol. Afwisselend kan zij met SP (gezondheidszorg) of VVD (veiligheid) zorgen voor voldoende voorstemmers (minimaal 30) voor zo'n debat. Dat dit nogal eens de waan van de dag volgt, valt niet te ontkennen.
Aan de andere kant: Als de gezamenlijke oppositie eens een diepergravend debat wil voeren (bv. over de kredietcrisis) dan houden de coalitiepartijen die mogelijkheid weer tegen. Deze 'gevestigde' partijen mogen dus ook wel eens bij zichzelf te rade gaan waarom zo vaak naar het middel van spoeddebat wordt gegrepen.
Theo, Alblasserdam op 27-10-2008, 11:31
Het is erg genoeg dat de oppositie telkens met hetzelfde komt. Het betekent alleen dat zaken blijven liggen (zie Agnes Kant over ziekenhuizen).
sbrn, den haag op 27-10-2008, 11:02
Bij een spoeddebat zullen doorgaans politici van de partijen in het centrum van de macht ter verantwoording worden geroepen. En het biedt de oppositie de gelegenheid zich te profileren. Geen wonder dus dat de partijen in het centrum van de macht die debatten niet leuk vinden. De eerdere regel dat 75 parlementariërs voor een spoeddebat moesten zijn getuigde toen van een niet democratische geest, omdat in een democratie juist ook minderheden serieus genomen dienen te worden. Spoeddebatten zorgen voor meer transparantie naar de bevolking toe, maken politici alerter, kunnen ideeën opleveren voor verbeteringen en maken de politiek meer levendig.
J.J. van der Gulik, Andijk op 27-10-2008, 11:02
"Gevestigde partijen maken zich zorgen. ’Debatten verworden tot statement; het draagt niet bij aan serieus te nemen politiek’."
Dat niet elk spoeddebat ook daadwerkelijk bijdraagt aan het serieus nemen van de parlementaire politiek valt niet te ontkennen. Frappant is wel dat de media hier (pas) een punt van maken, nadat nu net de gevestigde partijen in het geval van ex-minister Rita Verdonk, vier jaar lang niets anders deden dan spoeddebat op spoeddebat stapelen. Doel was niet de kwaliteit van het vragenuurtje te verhogen, maar zo of zo om de val van een minister te bewerkstelligen. En de media? Ach, die zagen dat het goed was!
lucida, amsterdam op 27-10-2008, 10:50
We hebben 15 jaar met een dichtgetimmerde tweede kamer gezeten. Het is in elk geval goed dat daar eens door effectieve oppositie eea aan de kaak gesteld wordt ipv onder het tapijt geschoven.
Willem, Aalst op 27-10-2008, 10:32
Gevestigde partijen maken zich zorgen en dat is goed. Mensen verwachten meer van de democratie dan de heersende partijen willen bieden. Het is goed dat debatten scherp en actueel worden ipv. het bekende formalistische haagse gedoe waar de meeste mensen niets van begrijpen. Wees blij dat de mensen er zo nog iets van verwachten.
n de vries, amsterdam op 27-10-2008, 10:32
De mislukkingen t.g.v. invoering de marktwerking in de zorg worden gewoon glashard afgewenteld op de medewerkers in de zorg.
De thuiszorgorganisaties moeten bezuinigen en voeren daarom maar verslechteringen in de arbeidsvoorwaarden in.
Als een cliënt vroeger een weekje op vakantie ging, werden die uren gewoon doorbetaald, omdat je nu eenmaal een vast contract had, maar sinds kort krijg je die uren niet uitbetaald.
Ook de concurrentie tussen oude en nieuwe kleine thuiszorgorganisaties wordt over de rug van de werknemers uitgevochten. De invoering van marktwerking schept onmenselijke situaties, zowel voor werknemers als voor cliënten.
Herman N., Amsterdam op 27-10-2008, 10:32
De vergrijzing brengt met zich mee, dat er in de toekomst veel meer werknemers in de ouderen- en thuiszorg nodig zijn, en juist de verslechteringen van arbeidsvoorwaarden en de reorganisaties in de zorg t.g.v. de marktwerking, waardoor we veel minder tijd voor cliënten hebben, jagen de werknemers uit de zorg.
Herman N., Amsterdam op 27-10-2008, 10:32
Plaats een reactie
Stuur artikel door