Krakers presenteren Witboek

© Trouw

De politiek praat binnenkort over een kraakverbod. De samenstellers van het Witboek Kraken, dat vanmiddag wordt gepresenteerd, hopen dat de discussie niet alleen over incidenten gaat.

Mede mogelijk gemaakt door de kraakbeweging: een weggeefwinkel in Dordrecht, een zorgboerderij voor mensen met psychische problemen in Amsterdam, oefenruimtes en ateliers in Zwolle, een stoet speculanten die hun monumentenpanden niet mochten slopen. En een steen door de ruit van de Amsterdamse burgemeester Cohen.

Dat laatste voorbeeld haalde alle journaals. De overige niet. Ze staan wel allemaal in het Witboek Kraken, dat vanmiddag in Den Haag gepresenteerd wordt. Het belicht meer dan tachtig kraakpanden in Nederland, die allemaal een positieve bijdrage hebben geleverd aan hun omgeving.

De Tweede Kamer discussieert binnenkort over een kraakverbod. Kraker Ifor Schrauwen, een van de samenstellers van het Witboek, maakt zich zorgen over de eenzijdige manier waarop kraken daarbij vaak wordt belicht. „Iedereen praat tegenwoordig over de verharding van de kraakbeweging, en het grote aantal buitenlandse krakers dat er hier een zootje van zou maken. We zijn voor dit boek zulke beweringen nagegaan, met statistieken en onderzoeken in de hand, en dan blijft er weinig van over.”

Volgens Schrauwen is de kraakbeweging eerder verzacht. „In de jaren tachtig reden de tanks door de Vondelstraat, en was het de normaalste zaak van de wereld om de politie met bakstenen te bekogelen. Nu verlopen vrijwel alle ontruimingen geweldloos.” Maar moeten krakers dan niet duidelijker afstand nemen, als zich geweld voordoet? „Zo’n steen door het raam van Cohen: ik was er niet bij, dus voel me ook niet geroepen om me ervan te distantiëren. Het enige wat ik erover kan zeggen, is dat ik het zelf niet gedaan zou hebben.”

Ook na die steen bleef burgemeester Cohen tegenstander van een kraakverbod, wil Schrauwen maar even gezegd hebben. „Net als alle andere grote steden. Er is net weer een rapport verschenen over de toenemende leegstand van kantoorruimte in Nederland. Mag dat ook een keer in de discussie meegenomen worden? Ambtenaren van de gemeente hebben helemaal niet de tijd en de middelen om op leegstand te controleren.”

Een kraakverbod zou een belangrijke stimulans wegnemen voor eigenaren om iets met hun leegstaande ruimte te doen: „Nu zorgt de dreiging van een kraak ervoor, dat veel eigenaren hun panden in ieder geval tijdelijk aan anti-krakers verhuren.”

Akkoord, maar zit er niet ook veel opportunisme in de kraakbeweging? Voordringen op de woningmarkt, zonder er iets voor te betalen? „Wij dringen niet voor, want wij betrekken panden die anders onbewoond zouden blijven. En doordat wij die bewonen, komt er sneller reguliere woonruimte vrij voor andere mensen op de wachtlijsten.”

En nee, hij betaalt geen huur. „Maar het opknappen van die krotten kost ook veel geld, net als de gerechtelijke procedures. En ik kan van de ene dag op de andere uit mijn huis gezet worden.”

Maar als we het dan toch over geld hebben, wil Schrauwen nog wel iets kwijt. „Bij mij in Dordrecht wilde een projectontwikkelaar een monumentaal pand slopen, dat hij gekocht had met de belofte om het op te knappen. Wij hebben dat gekraakt. Mag iemand zomaar prachtig historisch erfgoed slopen om er meer geld mee te verdienen? Of mogen alle stadsbewoners meepraten over de omgeving waar ze in wonen?”

Het pand, ’De Reus’, werd uiteindelijk gesloopt. „Maar inmiddels was er in de hele stad wel een publiek debat ontstaan over dat pand. Dat we dat bereikt hebben vind ik in ieder geval al waardevol.”

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.