Files te lijf met opgelapte spoedwet

© Trouw

Zeg files en je zegt minister Eurlings. Zeg minister Eurlings en je zegt Spoedwet wegverbreding. Het zijn interessante dagen voor de Nederlandse automobilist.

Bijna geen dag gaat voorbij of minister Eurlings van verkeer staat wel te popelen om ergens langs de A2 of de A12 een schop in de grond te steken voor een betere en snellere verkeersstroom. Hij wil zo dolgraag doorpakken. Maar ja, tussen droom en daad staan bezwaarden in de weg en procedures bij de Raad van State. Daarom hoopt de bewindsman deze week zijn Spoedwet wegverbreding door de Tweede Kamer te loodsen.

Na zijn aantreden als minister kreeg Eurlings in de zomer van 2007 de verantwoordelijkheid voor Randstad Urgent, een programma om de positie van dit deel van Nederland te versterken. Een van de belangrijkste knelpunten bleek al snel de filevorming in westelijk Nederland. Maar de plannen voor bredere wegen lopen dikwijls vast in bezwaarschriften en andere juridische procedures. Het duurt gemiddeld elf jaar voordat een plan voor een weg, spoorlijn of haven ten uitvoer kan worden gebracht.

Eurlings liet een commissie onder leiding van oud-DSM-topman Peter Elverding uitzoeken hoe de besluitvorming kon worden versneld. Daaruit kwam onder meer het idee voort om de Spoedwet wegverbreding uit 2003, die niet echt goed werkte, aan te passen. Belanghebbenden zouden eerder bij de plannen moeten worden betrokken, waardoor veel bezwaren zijn te ondervangen. Het zou zeker de helft van de tijd schelen.

Een wijzigingsvoorstel ging in de zomer naar de Raad van State en nadat de kritiek was verwerkt, kreeg de Kamer het voorstel in september. Voor dertig projecten stond Rijkswaterstaat al met de schop in de aanslag, gaf de minister aan, als de Kamer vaart zou maken met de behandeling. Maar daar stond men, met uitzondering van Eurlings’ eigen CDA niet te juichen.

De minister had nog een paar veranderingen aangebracht en weigerde daarover opnieuw advies te vragen aan de Raad van State. Omdat het niet om ’ingrijpende wijziging’ ging, was dat volgens de juristen van het ministerie van justitie niet nodig en niet gepast. Eurlings’ collega-ministers deelden die mening. Bovendien zou een nieuwe adviesaanvrage alleen maar voor vertraging zorgen op een moment dat actie nodig is. De minister verwijst daarbij graag naar de economische crisis, waar de aanpak van grote infrastructurele projecten voor werkgelegenheid kan zorgen.

Maar tijdens de jongste begrotingsbehandeling van Verkeer en Waterstaat wees kenner Kees van der Staaij (SGP) erop dat zo’n advies binnen drie weken binnen kon zijn. Hij blijft bezwaar houden. Ook de SP houdt vast aan een nieuwe gang naar de bestuursrechters. Naast het CDA hebben intussen ook de fracties van de PvdA en de ChristenUnie zich door Eurlings laten overtuigen.

Formeel heeft hij dan ook de steun van de VVD niet meer nodig. Met Paul de Krom van de liberalen verliep de discussie rond de spoedwet de afgelopen tijd het venijnigst. De Krom vindt dat Eurlings maar blundert en broddelwerk levert, en daagt hem uit zijn politieke hoofd op het blok te leggen als er niet snel wordt begonnen met de dertig spoedprojecten. De minister op zijn beurt vindt het optreden van de liberaal grotesk en zijn verhaal stinkend. Komt het vandaag nog goed tussen Eurlings en De Krom en zijn VVD?

Door alle reserves in de Kamer en zijn eigen dwarsliggen bleek Eurlings’ hoop om nog voor het kerstreces de spoedwet behandeld te krijgen ijdel, maar na een marathonzitting vandaag tot in de late avonduren is het de bedoeling dat er morgen al over wordt gestemd. Als de Eerste Kamer dan niet dwarsligt, kan binnenkort de schop op tal van plaatsen de grond in.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.