Toon van het debat met PVV-leider is lastig te doorbreken

De Kamer worstelt al anderhalf jaar met de vraag hoe om te gaan met PVV-Kamerlid Geert Wilders. Vandaag krijgt de toeschouwer een nieuwe aflevering van die worsteling voorgeschoteld.

Dat de Kamer dat debat opnieuw zoekt, is niet meer dan logisch. De afgelopen maanden werd tot vervelens toe over zijn film, de mogelijke inhoud en de eventuele gevolgen gesproken: door Kamerleden, door ministers en, prominent, door de minister-president.

Het debat vandaag, dat vanaf 15.30 uur live te volgen is op Nederland 1, is een gelegenheid voor met name het kabinet zich te verantwoorden voor wat er in de weken voorafgaand aan ’Fitna’ in gang is gezet. Zo voerde de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding, Tjibbe Joustra, onder politieke verantwoordelijkheid van minister Hirsch Ballin (justitie) gesprekken met Wilders om hem voor mogelijke effecten te waarschuwen.

Hirsch Ballin zelf wees Wilders eerder op mogelijke strafrechtelijke consequenties van wat hij in de film te berde zou willen brengen. Minister Ter Horst (binnenlandse zaken) betrok de burgemeesters op voorhand bij de crisisbeheersing door hen per brief te wijzen op mogelijke gevolgen. Hetzelfde deed minister Verhagen (buitenlandse zaken) in een brief aan de Nederlandse ambassadeurs in den vreemde.

Het hoogtepunt was de verklaring die premier Balkenende op 29 februari na de ministerraad voorlas. Het kabinet verwierp op voorhand de boodschap van Wilders’ film en hield wereld voor dat hij alleen staat in zijn afwijzing van de islam.

Toch is verantwoording door het kabinet voor de initiatiefnemer van het debat, CDA’er Van Haersma Buma, niet de belangrijkste, zij het wel de officiële, aanleiding voor het debat. Van Haersma Buma vindt nú het moment met Wilders in debat te gaan. Eerdere pogingen daartoe zijn in de afgelopen anderhalf jaar mislukt. De PVV-leider weigerde consequent met de rest van de Kamer in debat te gaan. Hij poneerde zijn stellingen en liet het daar bij.

Dat begon al bij het debat over de regeringsverklaring van het net aangetreden vierde kabinet-Balkenende. Wilders gebruikte zijn termijn met name om de benoeming van twee staatssecretarissen met een dubbele nationaliteit te laken. De premier verweerde zich niet al te krachtig en de toon voor de maanden daarna was gezet.

Het belangrijkste argument van andere fracties tegen Wilders’ stellingen vormde de afgelopen dagen ook de voornaamste kritiek op zijn film. En dat zal vandaag ook weer prominent naar voren komen. De PVV-leider scheert de hele islam en alle moslims over één kam. De verschrikkelijke voorbeelden uit zijn film, meent Wilders, zijn geen uitwassen van extremisme, maar zijn inherent aan de islamitische ideologie. De Kamer zal daar ook vandaag niet doorheen breken.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.