ChristenUnie-congres in teken embryo's en homo's

(Novum) - De ogen van politiek Den Haag zijn zaterdag gericht op de kleinste regeringspartij. De leden van de ChristenUnie spreken in Zwolle over twee kwesties die de kern van de partij raken: de gedragscode voor CU-politici en embryoselectie. Als de achterban van de partij zich op dat laatste punt vierkant achter partijleider André Rouvoet schaart, lijkt een eenvoudige oplossing uit de kabinetscrisis verder weg.

De partij komt bijeen in de Nieuwe Buitensociëteit in de woonplaats van fractieleider Arie Slob. Het optreden van vicepremier Rouvoet in het 'embryodossier' leidde onlangs tot een forse crisis in het kabinet. Staatssecretaris van Volksgezondheid Jet Bussemaker (PvdA) stuurde zonder haar collega's te informeren haar voornemen naar de Tweede Kamer om voortaan ook embryo's te selecteren op erfelijke borstkanker en -darmkanker.

Vooralsnog is dat alleen toegestaan voor erfelijke ziektes waarvan met honderd procent zekerheid kan worden geconstateerd dat ze zich voordoen. Bij borst- en darmkanker kan dat alleen met grote waarschijnlijkheid worden vastgesteld.

Rouvoet verzet zich heftig tegen deze uitbreiding, omdat die strijdig zou zijn met de beschermwaardigheid van het leven, een belangrijk principe van de orthodox-protestantse ChristenUnie. Hij dwong Bussemaker om haar brief terug te nemen, terwijl die in de Tweede Kamer waarschijnlijk op een meerderheid kon rekenen. Binnen het kabinet wordt nu aan een oplossing gewerkt. Wat de zaak bemoeilijkt is de opstelling van coalitiepartner PvdA. De sociaaldemocraten zijn juist een grote voorstander van de plannen van Bussemaker.

Voor beide partijen is de 'embryoselectie' verworden tot principekwestie. "De ChristenUnie heeft geen monopolie op principe en geweten", zei Bos eerder als reactie op het optreden van zijn collega.

Dat PvdA ook dit weekeinde een congres houdt, zou de 'crisis' kunnen verdiepen. De PvdA zou een motie kunnen aannemen waarin de politieke leiding wordt opgeroepen om voet bij stuk te houden rond de embryoselectie. Hoewel er (nog) geen moties over het onderwerp zijn ingediend bij de ChristenUnie, zouden ook de leden van deze partij hun leider Rouvoet kunnen oproepen om geen duimbreed toe te geven.

Uit onderzoek van het Nederlands Dagblad bleek onlangs dat een kwart van de ChristenUnie-kiezers de partij niet zonder meer steunt in de 'embryokwestie'. Dertien procent zegt dat Bussemaker gelijk heeft om de criteria te willen verruimen.

Een tweede kwestie waar de leden van de ChristenUnie zich over mogen uitspreken is de 'homokwestie'. Ze moeten stemmen over de gedragscode voor nieuwe ChristenUnie-politici. Meer concreet is de vraag aan de orde of homoseksuelen een partijfunctie mogen bekleden.

Nadat Yvette Lont, lid van de deelraad van het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost, er in augustus voor pleitte 'praktiserende homo's' uit de partijorganisatie te weren, ontstond een hoop ophef in de partij. Besloten werd een commissie in te stellen die een advies moest uitbrengen over de positie van homo's in de partij.

Deze commissie-Cnossen adviseerde dat homo's weliswaar een bestuursfunctie mogen krijgen, maar dat hun geaardheid wel moet worden meegenomen in de selectieprocedure. Dat iemand homo is, betekent volgens de commissie niet dat hij niet actief kan zijn voor de partij. Maar hij moet wel een 'geloofwaardige' vertegenwoordiger zijn.

Criteria waaraan CU-politici moeten voldoen, werden door de commissie niet geformuleerd. Hierdoor werd het advies door sommigen vaag genoemd. Er ligt dan ook een aantal moties voor die oproepen tot uitstel van stemming, zodat de gedragscode kan worden voorzien van een 'nadere toelichting' en 'eenduidige uitleg'.

Ook zijn er afdelingen die zelf een poging doen om de code wat concreter te maken. Zo wil de afdeling Barneveld expliciet vastleggen dat ChristenUnie-vertegenwoordigers zich aan de 'bijbelse normen' houden met betrekking tot het huwelijk en de seksuele omgang. Daarbij wordt aangetekend dat het huwelijk door 'God bij de schepping' is ingesteld als een 'onverbreekbare relatie tussen een man en een vrouw' en de seksuele omgang 'onlosmakelijk verbonden' is met het huwelijk.

En de leden uit Capelle aan den IJssel zien graag vastgelegd dat 'een openbare zonde, waarvan de homoseksuele omgang er een is' van aspirant-ChristenUnie-politici een 'op zich zelf staand relevant gegeven' is om iemand niet op de kandidatenlijst te zetten.

Beide moties worden ontraden door het hoofdbestuur. Zaterdag wordt duidelijk hoe de leden er over denken.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.