Nadelen Europese Unie vallen veel meer op

© Trouw

’Het begon met jam, chocola en brood. Zo mag je brood alleen brood noemen als het uit een bepaalde verhouding van stoffen bestaat, en chocola pas chocola, als er een bepaalde hoeveelheid cacao in zit. Maar door de Europese eenwording werden de normen gestandaardiseerd naar het gemiddelde van de EU.

Chocolade mocht gaan lijken op koetjesrepen, wat helemaal geen chocolade is. En met jam hetzelfde. En toen dacht ik dat alles niet alleen maar beter wordt, maar dat de kwaliteitsproducten alleen maar minder worden.’

Dat is het verhaal van een vrouw, 33 jaar met wetenschappelijk opleiding, tegen onderzoekers van het Sociaal en Cultureel Planbureau. In plaats van standaard vragenlijsten ging het SCP eens uitvoerig met mensen in gesprek. Een open opzet: vertel elkaar hoe je over Europa denkt. Want er was een tijd waarin Europa niet in twijfel werd getrokken. Eens was alles wat met de Europese samenwerking te maken had goed.

De gesprekken leverden in ieder geval heel wat mooie cartoons op. Tekeningen van een enorme Oost-Europese vloedgolf die een Hollands molenlandschap overspoelt. Van vesting Europa die aan de voorkant gebarricadeerd is en aan de achterkant zo lek als een mandje. Of van een prachtig bloeiende boom die in drijfzand staat.

Wat blijkt? Hoewel Nederlanders veel meer dan inwoners van andere lidstaten blij zijn dat ze bij de Unie horen, zijn ze erg negatief als er op concrete onderwerpen wordt ingezoomd. De voordelen zijn abstract, de nadelen horen bij het dagelijks leven. Ze identificeren zich niet met wat hun eigen politieke partij van Europa vindt en die kloof wordt alleen groter.

Frans Timmermans: ’Niet alleen over nadelen van Europa praten’.

Treurig, vindt staatssecretaris Timmermans van Europese zaken. Toch denkt hij dat, door het rijker en invloedrijker worden van de grote buitenwereld, mensen meer inzien dat Europa sterk moet zijn. Of het brood, de jam en de chocola voor de academisch opgeleide vrouw van 33 betekent dat ze niet zal stemmen, weten we niet. Maar volgens Timmermans is de trend nog best te keren. „Dan moeten politici eerlijk vertellen wat de voordelen van Europa zijn en niet alleen over de nadelen praten.”

Veel interesse

De meest eurofiele partij lijkt zich trouwens als aanpakker van Europese onzin te profileren. D66 is namelijk de meeste effectieve bestrijder van de Brusselse bureaucratie, heeft het Adviescollege Toetsing Administratieve Lasten (Actal) vastgesteld. Zij doet de meeste voorstellen waarbij de regeldruk daadwerkelijk vermindert. Na D66 volgden CDA en VVD. De PVV, GroenLinks en SP kwamen slecht uit de bus. Om hun programma uit te voeren, zou veel bureauwerk moeten worden gedaan.

Vergeleken met inwoners van de meeste andere EU-lidstaten hebben Nederlanders trouwens veel belangstelling voor de verkiezingen van het Europees Parlement in juni. In totaal is 57 procent van de Nederlanders geïnteresseerd, blijkt uit internationaal onderzoek. Alleen Luxemburg (68 procent), Malta (59) en Ierland (58) scoren hoger. In landen als Slowakije (28), Zweden (35) en Polen (36) is de interesse het laagst. Gemiddeld heeft 46 procent van de EU-inwoners belangstelling voor de verkiezingen.

Foute stembiljetten

De stembiljetten zorgen altijd weer voor gedoe. Nederland heeft geprobeerd het de burger zo makkelijk mogelijk te maken. Het juridisch taalgebruik is zoveel mogelijk vermeden en stemgerechtigden kunnen dit keer bij alle stemlokalen in hun gemeente terecht. Voor zover loopt alles op rolletjes in Nederland.

Maar door een fout van een drukker is er veel verwarring ontstaan bij Nederlanders die vanuit het buitenland per brief stemmen voor het Europees Parlement. De stemmers moeten in dezelfde envelop zowel een briefje met hun naam als het stembiljet stoppen. Van anoniem stemmen is dan geen sprake.

De bedoeling was dat stemmers het stembiljet in een apart envelopje steken, maar dat meegestuurde envelopje is per ongeluk al dichtgeplakt, wat dat heel moeilijk maakt. In totaal hebben ongeveer 38.000 Nederlanders zich aangemeld om per brief vanuit het buitenland te stemmen. De helft van de kiezers, 19.000, komt uit Aruba en de Nederlandse Antillen.

Ook Duitsland heeft problemen gehad met de stembiljetten. Er zijn per ongeluk 2,15 miljoen stembiljetten ongeldig, omdat de namen van twee van de 289 kandidaten verkeerd zijn gespeld. Siegfried Koschwitz van de Gepensioneerdenpartij staat op het stembiljet als Siegried Koschwitz en Knut Bänsch van de Piratenpartij als Knud Bänsch. Ze moeten worden herdrukt.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.