Tja, dan is weer de vraag: is dit kunst?

© Trouw

Op een koude januaridag zit een jonge vrouw op de reling van een brug in het centrum van Stockholm. Ze is verward en gooit kledingstukken in het water. Twee vrouwen weten haar van de brugreling af te krijgen.

Als de politie even later arriveert, reageert ze agressief. Ook daarna schopt en bijt ze het personeel van de psychiatrische ziekenhuisafdeling waar ze naartoe wordt gebracht. Na ruim een uur lukt het hen tenslotte haar vast te binden en rustgevende medicijnen toe te dienen.

Een paar dagen later blijkt dit geen zelfmoordpoging te zijn, maar een kunsthappening. Anna Odell was niet verward of ziek, maar liet zich opnemen als onderdeel van haar examenopdracht voor de Zweedse kunst- en designacademie Konstfack.

Het ziekenhuispersoneel reageerde geschokt. „Dit heeft enorm veel geld en tijd gekost, tijd die besteed had moeten worden aan echte patiënten”, vindt de betrokken arts, die aangifte deed wegens geweld.

Ook de twee vrouwen die Anna Odell van de brugreling hadden afgekregen, zijn kwaad. De één had door het voorval zelfs haar kind pas na sluitingstijd van het dagverblijf kunnen halen en zoiets geldt in Zweden bijna als een persoonlijke faillietverklaring.

De ’psychose’ leidde de afgelopen weken tot een heftig debat over kunst. „Dit is geldverspilling”, vonden de meesten. Terwijl een minderheid het juist goed vond dat dit project de gesloten wereld van de psychiatrische zorg een spiegel voorhield.

Het kunstdebat was al aangezwengeld door een ander omstreden voorval. Een in het zwart geklede, gemaskerde jongeman had het interieur van een rijdende metrotrein met graffiti bespoten. Terwijl de passagiers toekeken, verbrijzelde hij een ruit en dook hij door het gat het perron van het volgende station op. Deze kunstenaar, NUG genaamd, is ook student van Konstfack in Stockholm.

Van deze kunsthappening maakte hij een twee minuten durend filmpje met de naam ’Territorial Pissing’, dat inmiddels door verkoop in een kunstgalerie meer dan 8500 euro heeft opgebracht.

„Dit is geen kunst”, meende een boze Zweedse minister van cultuur, Lena Adelsohn Liljeroth (liberaal-conservatieven), die nog woedender werd toen een aantal docenten van de kunstacademie verklaarden achter hun studenten te staan.

Onder grote politieke druk stemde de rector er tenslotte mee in om een intern onderzoek in te stellen. De ethische en juridische richtlijnen worden aangescherpt, zo maakte de academie deze week bekend. Studenten reageerden teleurgesteld. „Dit is het begin van censuur”, verklaarde Daniel Andersson namens de studenten.

Het politieonderzoek naar de ’Konstfack-schandalen’, zoals ze in Zweden inmiddels heten, is nog in volle gang. Binnenkort horen de twee kunststudenten of ze in staat van beschuldiging worden gesteld. Volgens Anna Odell zal iedereen in mei, als haar examenproject wordt tentoongesteld, begrijpen waarom ze, op die koude januaridag, op de brugreling zat.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.