EU-missie voor kust van Somalië wordt lastig

Bestrijding piraterij

Een Indiaas fregat maakte eerder deze maand een vermoedelijk piratenschip onklaar in de Golf van Aden. © AP

De Europese Unie begint een marinemissie om piraterij voor de kust van Somalië te bestrijden. Nederland wil graag een leidende rol. Maar succes voor de missie is allerminst verzekerd.

„Ons fregat Hr. Ms. De Ruyter beschermt momenteel voedseltransporten naar Somalië”, meldt een woordvoerder van defensie. 8 december loopt de Nederlandse missie af en begint een maritieme missie van de EU om piraterij in het gebied te bestrijden. Minister van defensie Van Middelkoop wil dat Nederland volgend jaar de leiding van de Europese marinemissie op zich neemt.

Van Middelkoop wil het fregat Hr. Ms. Evertsen als Nederlandse bijdrage meesturen. Dat patrouilleerde dit jaar al eerder voor de Somalische kust. De Nederlandse commandeur Pieter Bindt kan de EU-missie vanaf de Evertsen leiden, aldus Van Middelkoop. Bindt voert sinds 2007 het commando over het operationele deel van de Nederlandse zeestrijdkrachten. Verwacht wordt dat het kabinet vrijdag een besluit neemt over Nederlandse deelname aan de EU-missie.

Het is een onoverzichtelijke situatie in de Golf van Aden, de drukbevaren zeeroute voor de Somalische kust. Om de piraten te bestrijden zijn meerdere missies in het gebied actief. Nederland heeft al twee keer een fregat gestuurd om VN-voedseltransporten te escorteren, net als Canada en Denemarken. De Amerikaanse marine is er actief in het kader van terrorismebestrijding. Rusland, India, Italië, Engeland, Frankrijk, Spanje en andere landen hebben op eigen initiatief marineschepen naar het gebied gestuurd om de kapers af te schrikken. Ook de Navo is in het gebied aanwezig. Tot slot patrouilleert een particulier oorlogsschip van het Amerikaanse beveiligingsbedrijf Blackwater in de Golf van Aden, op verzoek van scheepseigenaren.

Reders zijn nog niet tevreden. Marco van Rijsinge van rederij Spliethoff: „Er is te weinig coördinatie tussen de marines. Als een vrachtschip van ons langsvaart en assistentie vraagt aan een Italiaans marineschip in de buurt, zegt die: ’Sorry, wij hebben geen mandaat je te helpen.’ Iedereen doet maar wat.”

Voorzitter Peter Swift van Intertanko, een belangenorganisatie die 75 procent van de wereldvloot vertegenwoordigt, opteert voor een blokkade voor de Somalische kust. „Het is niet mogelijk de hele Golf van Aden te beschermen tegen piraten. Daarvoor is het gebied te groot.”

De EU-missie gaat geen blokkade aanleggen, maar gaat piraterij op volle zee bestrijden. Operatie Atalanta zal vijf tot tien schepen tellen en moet niet alleen VN-voedseltransporten en vrachtvaart beschermen, maar ook piraterij ’ontmoedigen, voorkomen en bestrijden’. De missie heeft een duur van twaalf maanden en zal 8,3 miljoen euro kosten.

Volgens de Franse minister van defensie Morin hebben naast zijn land Duitsland, Griekenland, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, België, Zweden, Portugal en Nederland toegezegd een bijdrage te leveren. Ook Rusland heeft interesse getoond om met de Europese missie mee te doen. Het wordt de eerste maritieme missie onder de vlag van de Europese Unie. De vloot komt in eerste instantie onder leiding te staan van de Britse vice-admiraal Philip Jones.

Succes is zeker niet verzekerd, waarschuwt Van Middelkoop. Hij zegt dat de Europese missie niet alle piraterij langs de 3000 kilometer lange kust kan voorkomen. Sommige rederijen mijden het gebied al. ’s Werelds grootste containerrederij, het Deense Maersk, heeft vorige week aangegeven dat schepen die geen haast hebben, langs de Kaap de Goede Hoop zullen varen. Die route duurt drie weken langer dan de route door de gevaarlijke Golf van Aden. Ook de Noorse reder Odfjell gaat de alternatieve route vaker gebruiken.

De Europese missie heeft een mandaat om piraten gevangen te nemen. Vervolgens kan het land van het marineschip dat de zeerover heeft opgepakt, hen zelf berechten. Een andere optie is om de kapers uit te leveren aan Somalië. Tweede Kamerlid Hans van Baalen, buitenlandwoordvoerder voor de VVD: „Er is geen centrale regering in Somalië om de piraten aan over te dragen. Daarom geniet het de voorkeur om de piraten zelf te berechten.”

Duitsland pleit voor een internationaal hof voor piraterij op volle zee.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.