Telecomrevolutie / ’Succes van glasnet in Hillegom dwingt tot bezinning’

Succes van het glasvezelnet in Hillegom kan tot een lappendeken van monopolistische telecomnetten leiden. Den Haag moet zich snel afvragen of dat de bedoeling is.

Die waarschuwing uit consultant Hendrik Rood van Stratix Consulting, een adviesbureau gespecialiseerd in telecomvraagstukken. Rood vreest dat als de overheid niet wakker wordt, Nederland weldra zijn belangrijkste elektronische infrastructuur ziet uiteenvallen in tal van kleine netten. Die zullen in de eigen regio een monopolie krijgen, en veelal in handen zijn van commercieel denkende eigenaren.

„Wat in Hillegom gebeurt, kan cruciaal blijken voor de Nederlandse telecommarkt”, aldus Rood. „Hier legt een commercieel bedrijf, Lijbrandt, een glasvezelnet aan. Tot nu toe dacht bijna iedereen dat zo’n net te duur zou zijn; dat het alleen met subsidie zou kunnen.”

Lijbrandt heeft nu bijna heel Hillegom van glasvezel voorzien en in de wijken waar ze al zijn, claimt het bedrijf al een marktaandeel van ruim 70 procent. Het succes is boven verwachting groot en Lijbrandt gaat in oktober ook Lisse van het supersnelle net voorzien. Daarna moeten onder meer Hoofddorp en Zandvoort volgen.

„Als dit blijkt te kunnen en het nieuws over een paar maanden tot iedereen doordringt, is het hek van de dam. Dan zul je in tal van steden en dorpen initiatieven zien om ook glas aan te leggen”, voorspelt de telecomconsultant. Ook bestaande grotere partijen zullen dan moeten aanhaken. „Want wie geen glas aanlegt, dreigt immers 70 procent van zijn markt te verliezen.”

„Als iedereen eigen netten en netjes aanlegt, krijg je allemaal afwijkende systemen. Een lappendeken zoals we die uit de jaren zeventig kennen van het tv-kabelnet”, aldus Rood. En dat voor dé elektronische snelweg van het land, waar niet alleen tv maar alle communicatie overheen gaat.

De consument zal vervolgens niet lang meer kunnen kiezen uit glas, telefoonlijn of tv-kabel, zo valt te voorzien. Een glasnet maakt de andere twee netten niet alleen achterhaald, maar ook verliesgevend. Die zullen dan verdwijnen.

De rekensommen zijn vrij simpel, maakt Rood duidelijk. Het effect kan nu al in Nuenen, bij Eindhoven, worden bestudeerd. In het dorp is met subsidie glasvezel aangelegd. De eerste tijd kreeg iedereen het gratis, maar sinds eind vorig jaar moet een commerciële prijs worden betaald. UPC, de plaatselijke kabelaanbieder, verlaagde zijn prijs fors, maar desondanks heeft twee derde van de 7500 Nuenense huizen nu tv via glas.

„UPC heeft dus nog 2500 klanten in Nuenen. Dat is te weinig om de kosten te dekken”, stelt Rood. „Dankzij kabelstichtingen die hun cijfers openbaar maken, weten we dat een kabelnet zes tot zeven euro per aansluiting per maand kost om te onderhouden. Voor 7500 woningen in Nuenen is dat 45.000 euro per maand; zo’n 5000 meer dan de 2500 overgebleven abonnees in principe voor hun tv-pakket betalen.” Voor KPN is het verlies in Nuenen nog veel groter: een half miljoen per jaar, vermoedt de consultant. „In een enkele gemeente kun je zo’n verlies nog wel hebben. Maar als een steeds groter deel van je landelijke net verliesgevend wordt, zul je in de meest verliesgevende regio’s je net moeten sluiten. Dan wordt de glasvezel dus een monopolist.”

Rood denkt dat de Tweede Kamer er goed aan zou doen het onderwerp zo snel mogelijk op de agenda te zetten. Anders is de lappendeken aan glasmonopolies er eerder dan de wet die daar nog iets aan zou kunnen doen.

Opmerkelijk genoeg vindt hij de oprichter/directeur van Lijbrandt als bezorgde Nederlander aan zijn zijde. Koster: „Ook wij zijn voor open netwerken. En in 1988 hadden we in Nederland een Commissie Zegveld, die al voor één openbare elektronische snelweg pleitte. Maar Den Haag deed niets met dat advies.”

Vooralsnog lijkt de nationale overheid nog niet van gedachten veranderd. Het ministerie van economisch zaken laat weten blij te zijn met initiatieven van marktpartijen, ’iets waar we lange tijd op hebben gehoopt’. Voor een lappendeken is EZ niet bang, open standaarden afdwingen wil het dan ook niet. En met nieuwe monopolisten zal het voorlopig niet zo’n vaart lopen, denkt EZ. „Bovendien hebben we daarvoor een toezichthouder die als het moet, kan ingrijpen.”

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.