Voordeel van een dakboom: hij hoeft niet in de was

Een leiboom is vaak meer sier dan zonnescherm. © FOTO JÖRGEN CARIS, TROUW

Zolang er tuinen bestaan, zolang bestaan er al bomen en struiken met een onnatuurlijke vorm. Niet verwonderlijk, een tuin is een bedenksel van de mens, het is dus niet meer dan logisch dat daar planten in staan met vormen die door diezelfde mens zijn bedacht.

In vormsnoei, zoals het in een bepaalde vorm knippen van bomen en struiken heet, zit een bepaalde golfbeweging. En dan heb ik het niet over de manier waarop ze geknipt worden, maar over de mode. Zoals bij kleding het naveltruitje gevolgd wordt door de tuniek, zo worden tuinen waarin planten mogen doen waar ze zin in hebben gevolgd door tuinen waarin planten worden bijgeknipt tot ze eruitzien als kippen, spiralen of lollies op een stokje.

Op dit moment lijken we midden in een vormperiode te zitten. In bijna elke tuin is wel een gecoiffeerde boom of struik te vinden. Zo’n lei, dak, spiraal of bol doet me altijd denken aan mensen die een ’complete make-over’ hebben gekregen. Voordat hij of zij onder het mes ging, waren ze hun onvolmaakte zelf – maar na de behandeling komt zij tevoorschijn als een Barbie en hij als een Ken. En weet je wat zo sneu is? Die gepolijste figuren lijken allemaal op elkaar!

Zo is het met vormbomen ook. Maar goed, zoals we eerder al zeiden: in tuinen is alles geoorloofd. Al kan het af en toe wat potsierlijk overkomen, zo’n rijtje leibomen voor een huis die net doen alsof ze een zonnescherm zijn – terwijl een kind kan zien dat hun kruin (heet dat nog zo bij een platgetrokken boom?) veel te hoog of te laag is om wat dan ook tegen te houden. Laat staan de zon.

Uitermate populair zijn bomen die niet verticaal, maar horizontaal in model worden getrokken. Ze heten dakbomen en worden meestal op terrassen geplant. Het voordeel is dat je dan een parasol hebt die niet in de was hoeft en niet om kan waaien, het nadeel is dat je hem niet kunt dichtklappen. Een kwestie van tegen elkaar afwegen dus.

Bij vormbomen denken we vooral aan acacia’s, catalpa’s, platanen en lindes. Maar als we durven af te stappen van die platgetreden modepaden, blijken er ineens veel meer bomen te zijn die zich gewillig laten omvormen tot zonnescherm, parasol of zomaar een bolletje. Zo kun je in het geval van een bolboom, naast de bekende catalpa en acacia, ook kiezen voor de linde, es, paardekastanje, ginkgo, amberboom, esdoorn, sierkers, eik of iep. Zet er, wanneer je naar zo’n boom vraagt, wel altijd ’bol’ voor – koop dus niet een amberboom of een eik, maar vraag naar een bolamberboom of boleik.

Bomen die zich makkelijk in een staketsel of tegen een muur laten leiden zijn naast de linde onder meer de haagbeuk, boomhazelaar, amberboom, moerbei, plataan, moeraseik en veel fruitbomen.

Voor de dak- of parasolboom worden vaak platanen gebruikt, maar ook de witte moerbei, amberboom, ginkgo, moeraseik en linde komen in dakvorm voor. De plataan is een snelle groeier, dus bent u dol op snoeien, dan is dat wat je noemt een aanrader. Een linde boven je hoofd is een minder goed idee, omdat die vaak last heeft van de lindebladluis. Dat is een beestje dat plakkerige honingdauw afscheidt, wat heel onplezierig kan zijn als je daar met je kopje koffie of glaasje wijn onder zit.

Vormbomen moeten regelmatig worden gesnoeid en de winter is daarvoor een geschikte tijd. Laten we beginnen met de bolboom, want die is het makkelijkst in het gebruik: de bol hoeft maar eens in de drie jaar te worden gesnoeid. Als je omhoog groeiende takken tot op 10 à 15 centimeter van de stam knipt, groeit de kroon het volgende voorjaar weer rond en compact uit.

Dakbomen moeten ieder jaar worden gesnoeid. Knip de omhoog groeiende twijgen terug en laat van elke scheut een paar centimeter staan.

Ook leibomen hebben ieder jaar een knipbeurt nodig. Van lindes worden de zijtakken tot op de horizontale hoofdtakken (leggers) teruggeknipt. Omdat de bovenste legger het meeste licht krijgt, is het handig om de zijtakken daarvan verder in te korten dan die van de legger daaronder. Als je zorgt dat de onderste legger de langste zijtakken houdt, krijgt die in het voorjaar namelijk eerder blad dan de leggers daarboven. Overigens is het verstandig om bij de aanschaf van leibomen na te vragen hoe ze moeten worden gesnoeid, want dat kan per soort verschillen. Vooral fruitbomen hebben vaak een ingewikkelde gebruiksaanwijzing.

Tuinvragen? Ga naar www.trouw.nl/groen/tuinvraag

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.