Grijp nu de kans aan om duurzamer te bankieren
Filippijnse beurshandelaren bekijken Obama's 'troonrede'.© FOTO EPA
Obama heeft gelijk: er is een wereldwijde hervorming nodig van het financiële stelsel. Daarbij is druk vanuit de duurzaamheidbeweging onmisbaar.
President Obama heeft het debat over het financiële stelsel in een stroomversnelling gebracht met zijn voorstel om zakenbanken en spaarbanken te scheiden en grenzen te stellen aan de omvang van banken. Dit gaat veel verder dan wat –in Nederland– de (bancaire) commissie-Maas en de (parlementaire) commissie-De Wit op de agenda hebben gezet.
Het is goed dat de financiële crisis in ons land zo grondig wordt onderzocht, maar de blik is met de twee commissies toch te veel naar binnen gericht. Daarmee voorkom je geen volgende internationale crisis. De duurzaamheidsbeweging moet de plannen van Obama nu omarmen, en aandringen op structurele hervorming van de financiële sector.
De commissie-Maas (Adviescommissie Toekomst Banken) kwam met aanbevelingen die grotendeels zijn overgenomen door de Nederlandse Vereniging van Banken. Dat heeft geleid tot een Code Banken, een vorm van zelfregulering die alle Nederlandse banken onderschrijven en die per 1 januari 2010 van kracht is.
De Code richt zich vooral op versterking van het beleid van banken, risicomanagement, audit en beloningsbeleid. De Code bevat ook een moreel-ethische verklaring (bankierseed) en principes inzake deskundigheid en permanente educatie (bankiersexamen). Dit alles valt toe te juichen, maar behoedt het ons voor de volgende financiële crisis?
Men kan de Code Banken beschouwen als een serieuze, positieve bijdrage van de sector, en toch zal helaas de invloed daarvan op het voorkomen van nieuwe rampspoed zeer beperkt zijn. Dat heeft allereerst te maken met het mondiale karakter van de huidige crisis. De Code is per definitie beperkt tot Nederland en iedereen is er inmiddels achter dat een mondiale crisis alleen met mondiale oplossingen kan worden verholpen.
Een tweede argument kan worden ontleend aan de hoorzittingen van de commissie-De Wit (Parlementair Onderzoek Financieel Stelsel). Vertegenwoordigers van de financiële sector blijken diepgaand met elkaar van mening te verschillen over de feitelijke omstandigheden die tot de crisis hebben geleid.
Deze meningsverschillen worden geïllustreerd in twee recente boeken van gerenommeerde bankiers. Peter Blom, bestuursvoorzitter van Triodos Bank, velt in ’Het Nieuwe Bankieren’ een snoeihard oordeel over het falen van bankiers. Bert Heemskerk, oud-topman van Rabobank, is in ’Een Gezonde Krimp’ veel genuanceerder. Blom bepleit een wezenlijke omslag in het denken en handelen van bankiers, onder meer door invoering van de bankierseed. Volgens Heemskerk hebben de meeste bankiers in Nederland de afgelopen veertig jaar „steeds volgens deze code gebankierd”.
Dit vooral op eigen land georiënteerde debat over hervorming van de financiële sector wordt nu geconfronteerd met de vérstrekkende voorstellen van Obama. In de reacties daarop blijven twee zaken opvallend onderbelicht: de rol van de Financial Stability Board (FSB) en de rol van maatschappelijke organisaties.
De FSB, het belangrijkste orgaan van de G-20 (de 20 grootste economieën plus de Europese Unie) op het terrein van financiële hervorming, werkt aan aanbevelingen voor de eerstvolgende bijeenkomsten van de G-20. Die zijn in juni in Canada en in november in Zuid-Korea. Wat de FSB dit jaar gaat aanbevelen, is uiteraard nog niet bekend. Maar het belang en de grote invloed van de FSB kunnen moeilijk worden overschat.
Het pikante daarbij is dat Mario Draghi, president van de Italiaanse centrale bank en voorzitter van de FSB, al direct positief heeft gereageerd op de voorstellen van Obama. Dat kan wijzen op afstemming tussen de Amerikaanse president en de FSB, wat het draagvlak niet alleen van Obama’s voorstellen maar ook van de aanbevelingen van de FSB aanzienlijk zou versterken.
De rol van maatschappelijke organisaties (ngo’s) is een heel ander verhaal. De afgelopen tientallen jaren is de invloed van ngo’s bij vraagstukken van governance sterk toegenomen. Zo hebben Nederlandse ngo’s (Oxfam Novib, Amnesty International, Mileudefensie, FNV Mondiaal en Dierenbescherming) een jaar geleden een belangrijk initiatief genomen om banken te bewegen duurzamer te opereren: de Eerlijke Bankwijzer. Die stelt consumenten in staat bewust te kiezen voor de meest duurzame bank.
Vice-premier Bos heeft zich vierkant geschaard achter de voorstellen van Obama. Dat is van groot belang. Maar een doorbraak in de hervorming van het financiële stelsel zal hand in hand moeten gaan met druk vanuit de duurzaamheidbeweging. Vandaar de noodzaak dat maatschappelijke organisaties, als vertegenwoordigers van de civil society, zich luider laten horen in het koor van reacties op de plannen van Obama, en zich intensiever bemoeien met de aanbevelingen waar de FSB thans op broedt.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (10)
Banken leiden in principe niet tot een duurzame samenleving omdat geld wordt uigeleend en vermeerderd met rente moet worden terugbetaald. Dit bedraagt vanwege de rente altijd meer dan er in omloop is gebracht dus moet geld worden bijgedrukt om nog meer te kunnen lenen. Rentelast neemt exponentieel toe en op een gegeven moment gaat de bijgedrukte geldhoeveelheid over in een vrijwel rechtopgaande lijn, zoals in de VS al zichtbaar is. Ondertussen is men gedwongen de winst toe te laten nemen, publieke eigendommen hiervoor af te staan en meer natuurlijke bronnen op te offeren om aan de rentevraag van de banken te kunnen voldoen.
F. Kuijper, Apeldoorn op 07-02-2010, 17:20
Het woord 'duurzaam' staat m.i. voor verbondenheid met schone economie, dus tegen milieuverontreinigng, tegen uitbuiting van mensen/kinderen en tegen fabriceren van wapentuig.
duurzame banken investeren derhalve niet in bedrijven, die d.m.v. kinderarbeid, vakbondsonderdrukking, milieuverontreiniging, samenwerking met mensenrechtenonderdrukkende regimes ed. hun geld verdienen. Dan kom je logischerwijze uit bij de ASN-bank en de TRIODOS-bank
Herman N., Amsterdam op 04-02-2010, 09:24
Iets later begon "De Bank" een internationale veroveringsexpedtie met als doelstelling een "globul pleejer" in "internesjonel benking" en "faainens" te worden; net als de schrijvers vond zij dat zij niet meer genoeg hadden aan de woordenschat van de Nederlandse taal. Dat is voor mij toen aanleiding geweest over te stappen naar een minder lawaaiïg optredende bank.
Sommige van mijn kennissen, die wel gevoelig waren voor de verleiding van gouden bergen hun in meeslepend reclameproza werden voorgespiegeld, maakten toen wel eens meewarige grapjes over mijn "spaarvarken-strategie". Nu doen ze dat niet meer....
Edwin Elm, Den Haag op 30-01-2010, 00:00
Waarom voel ik zoveel wrevel bij het lezen van een vertoog waarvan ik het meeste geheel onderschrijf? Omdat de even prominente als deskundige schrijvers hun uitspraken voornamelijk doen met de wijsheid van achteraf. Misschien vergis ik mij - en als dat het geval is zal een andere lezer dat wel melden - maar ik kan mij niet herinneren dat ik van één van hen in de periode van 1990 tot 2005 iets heb gelezen waarin zij op de keerzijde van de toen heersende financieel-economische overmoed wezen.
Edwin Elm, Den Haag op 30-01-2010, 00:00
Wat mij nogsteeds verbaast is dat er zo weinig gewezen wordt op de mogelijkheden die de consument heeft om de bankiers duidelijk te maken dat wij hun gedrag niet pikken. Iedereen die salaris of pensioen ontvangt heeft een bankrekening. Voor mij is het maatschappelijk wangedrag van de bankwereld reden geweest om van bankrekening te veranderen. Ik bankier nu bij een groene bank.
Dat zouden veel meer mensen moeten doen lijkt me.
Bram van der Perk, Vleuten op 29-01-2010, 11:07
Waarom begint de overheid niet een nieuwe bank, zoiets als de NIB indertijd. Gericht op het binnenhalen van spaargelden tegen een redelijke rente met garantie van de inleg. En uitlenen tegen een redelijke rente aan midden en kleinbedrijf, hypotheken etc. Een degelijke, niet spectaculaire bank. Geen bonussen, iedere econoom kan zo'n bank runnen. Er zijn geen aandeelhouders die hoge winsten willen. Zo haalt de staat geld binnen voor eigen obligaties en financiering.
Wie toprentes wil hebben zet zijn spaargeld weg bij commerciele banken, maar heeft dan geen garanties.
Word lid van het Genootschap voor Gezond Verstand, gebruik je hersens.
Paul Jansen, Terborg op 29-01-2010, 11:04
Wat is duurzaam? Niemand die dat weet. Van winst afzien? Van groei afzien? Duurzaamheid maakt geen schijn van kans zonder korte termijn. Wel kan het opsplitsen van banken nut hebben. Maar niet ter voorkoming van een crises. Maar wel ten faveure van de belastingbetaler die dan de rekening slechts hoeft op te pakken voor een paar banken.
bert, nijmegen op 29-01-2010, 11:04
En wie hebben de vertegenwoordigers van die ngo's dan gekozen? Of krijgen we straks weer allerlei maatregelen opgelegd waar we niet om gevraagd hebben? Zullen we de parlementaire democratie dan maar gewoon helemaal opheffen?
de witt, deventer op 29-01-2010, 09:50
Wat bedoelen de schrijvers met duurzaam? Langdurig zonder schokken?
In die zin is duurzaam Bankieren een illusie, omdat het financieren van zakelijke private projecten altijd risico's meebrengt. Anders moeten die projecten maar achterwege blijven? Dan zou de oplossing erger blijken te zijn dan de kwaal.
Economie is geen wetenschap die theorieën in een laboratorium kan uittesten, maar het moet hebben van vallen en opstaan. Het aanwijzen van de oorzaak is al een goed begin om tot een beter model te komen.
Daarom zijn pragmatische aanpassingen zowel in het model als in het toezicht gewenst en Obama heeft de eerste stap gezet.
g.hanness, ter aar op 29-01-2010, 09:43
Als er iets behoort tot de nieuwe kretologie is het wel het woord "duurzaam". Een woord dat bij menigeen direct een mentaal allergische reactie oproept. Weg met dit holle woord, dat alleen maar gebruikt door "snake oil salesmen".
En zie ook hier, wordt het holle woord "duurzaam" gebruikt/misbruikt om de eigen agenda zonder enige scrupules naar voren te brengen.
Die hele ngo's hebben per definitie niets te zoeken bij vraagstukken van governance. Politieke vrindjes in die NGO's adviseren hun eigen politieke vrindjes. Weg ermee. Misschien dat de politiek uberhaupt eens naar macht/invloed van banken moet kijken, maar dat is wellicht te eng.
Tarak, Amsterdam op 29-01-2010, 09:41
Plaats een reactie
Stuur artikel door