De jungle is bijna verdwenen
Klimaatverandering dreigt door kap van Indonesische oerbossen
De oerwouden van Indonesië worden in moordend tempo gekapt. Milieuorganisaties waarschuwen voor een catastrofale klimaatverandering als de ’Indonesische longen van de wereld’ verdwijnen.
Het verdwijnen van de Indonesische oerbossen gaat hard. In de afgelopen dertig jaar is bijna 80 procent van de jungle verdwenen. Het meeste hout wordt voor veel geld geëxporteerd en op de opengevallen plaatsen komen mijnen en palmolieplantages.
Op Kalimantan, het Indonesische gedeelte van het eiland Borneo, is honderden kilometers lang niets anders te zien dan verwoest tropisch oerwoud afgewisseld met rijen palmoliebomen en stukken onvruchtbare grond. Het is onvoorstelbaar dat de kale wegen op dit eiland nog geen twintig jaar geleden waren omgeven met ondoordringbaar oerbos. De oude jungleweggetjes van toen zijn geasfalteerd om het kostbare palmoliefruit in grote vrachtwagens te vervoeren.
Door het kappen van miljoenen hectares oerwoud heeft Indonesië na de VS en China de grootste uitstoot van kooldioxide, het gas dat verantwoordelijk is voor het broeikaseffect. Kooldioxide komt vrij wanneer de bomen die fungeren als opslagplaats voor het gas worden gekapt. Het oerbos van Indonesië is samen met het regenwoud in de Braziliaanse Amazone van onschatbare waarde en is daarom een belangrijk onderwerp op de klimaatconferentie op Bali. Daar zal een begin worden gemaakt aan de onderhandelingen die moeten resulteren in een nieuw klimaatverdrag dat in 2012 het Verdrag van Kyoto moet vervangen.
De klimaatconferentie zegt Madjid niet zoveel. Hij zit voor zijn warung (restaurantje) aan de snelweg die hij in de afgelopen 49 jaar heeft zien veranderen van een smal junglepad naar een eenbaanssnelweg. Het kappen van hout zegt hem meer.
Vol trots vertelt hij over de tijd dat hij eigenhandig kilometers bos neerhaalde: „Dat leverde pas geld op, veel meer dan het werk nu op de plantage”. Door een lokaal verbod op de houtkap verruilde hij zijn kettingzaag voor een warung, waar hij nu arbeiders van de dichtstbijzijnde plantage voorziet van nasi en bami.
Palmolie, gebruikt in voedsel en cosmetica, werd ironisch genoeg ooit gezien als een schoner en duurzamer alternatief voor aardolie, totdat gigantische plantages de plaats innamen van de oerwouden in Zuidoost-Azië. Inmiddels mogen in Indonesië palmolieplantages alleen nog maar worden aangelegd op al ontruimd land. De illegale houtkap en het platbranden van oerwoud is door huidig president Susilo Bambang Yudhoyono aan banden gelegd.
Toch wordt nergens ter wereld zo veel bos gekapt als in Indonesië; illegaal maar ook legaal. Volgens Greenpeace worden per uur driehonderd voetbalvelden weggekapt. Landen als India en China hebben, door een enorme economische ontwikkeling, grondstoffen en bouwmaterialen nodig. Inkomsten die een ontwikkelingsland als Indonesië niet kan missen. De ontbossing kan in de visie van Indonesië alleen maar een halt worden toegeroepen wanneer westerse landen geld leveren.
Ondertussen staan op Kalimantan duizenden jonge palmolieplantjes te wachten om geplant te worden in de vruchtbare junglegrond. Madjid maakt zich klaar voor de lunch, tussen zijn lippen kleeft een sigaret: „Feit is dat nu veel planters hier komen eten en drinken”, bromt hij, een blik werpend op het schrale landschap. „Als de plantages weg gaan, kan ik mijn zaak opdoeken.”
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
De intensieve ontbossing zorgt niet alleen voor een versterkt broeikaseffect, door het verdwijnen van kilometers jungle worden verschillende dieren met uitsterven bedreigd. De meest bekende daarvan is de orang-oetan, om te overleven heeft deze mensaap hoge bomen nodig. De natuurlijke habitat van de orang-oetan wordt met de dag kleiner. „Op een gegeven moment blijft er te weinig jungle over voor de orang-oetan”, zegt Stephen Brend. Hij is als zoöloog verbonden aan de Orangutan Foundation in Borneo. Het aantal orang-oetans is in honderd jaar tijd enorm afgenomen. Bewoonden rond 1900 nog zo’n 300.000 van de mensapen de bossen van Borneo en Sumatra, in 2004 werd hun totale aantal op 57.000 geschat. Toch tikt de klok ook volgens Brend niet alleen voor de orang-oetan: „We verliezen oerbos met alles wat daarin in leeft: de dieren, insecten en planten.”
Reacties (19)
@Pieter: Ja, en waterdamp zorgt weer voor wolkenvorming, waardoor veel zonlicht weerkaatst wordt en er dus minder opwarming plaatsvindt. Het zorgt ook voor meer regen en dat heeft in combintie met meer CO2 weer effect op de plantengroei waardoor veel CO2 wordt opgenomen. Kortom: de enorme hoeveelheid feedbackprocessen die gezamenlijk het klimaat vormen, is zo complex, dat niemand, ook de klimaatdeskundigen van het IPCC, weet wat de effecten zijn. Niet echt een situatie om ingrijpende beslissingen te kunnen rechtvaardigen.
Fred, Leiden op 10-12-2007, 15:52
en toch vind ik de westerse wereld verantwoordelijk voor zijn koopziek-gedrag'-bekrompen'wereldje,dat ik onderhand van mijn eigen volk walg dat noem zich beschaafd,maar sociaal gezien verre verwijderd van medeleven
piet groen, adam op 07-12-2007, 16:23
@ Frans: Waterdamp is inderdaad het belangrijkste broeikasgas. Maar de hoeveelheid waterdamp in de atmosfeer wordt alleen bepaald door de temperatuur. Als een van de andere broeikasgassen in concentratie toeneemt stijgt de temperatuur, waardoor de hoeveelheid waterdamp toeneemt en de temperatuur veel verder stijgt. Waterdamp werkt dus als een hefboom waardoor een toename van andere broeikasgassen een veel groter effect hebben dan je in eerste instantie zou verwachten.
Pieter, Utrecht op 06-12-2007, 22:11
Het Indonesische bos voor 80% gekapt vanwege biobrandstof. Het equivalent van de jaarlijkse CO2-uitstoot van Tsjaad om 1 milieuconferentie op Bali te houden. Al Gore die 22 maal zoveel energie verbruikt als de gemiddelde Amerikaan. Het valt niet mee om groen te zijn.
Jasper, Arnhem op 06-12-2007, 21:51
"...kooldioxide, HET gas dat verantwoordelijk is voor het broeikaseffect...". Demagogische prietpraat. Methaan (afkomstig uit de natuur zelf en van onze veestapels) en ook waterdamp (overal en altijd aanwezig) zijn gassen die een veel grotere rol spelen in het vermeende broeikaseffect. "Longen van de wereld": nog meer onzin. De CO2 cyclus wordt veel en veel sterker bepaald door het (door oliefilm bedreigde) oppervlak van de oceanen dan alle oerwouden bij elkaar. Bovendien: wie zijn wij om de derde wereld te weerhouden van de exploitatie van haar natuurlijke rijkdommen? Ooit bestond Europa uit één groot oerbos.
frans, haarlem op 06-12-2007, 21:13
Geen tijd te verliezen. Boycot de import van het tropisch hardhout zonder duurzaamheidskeurmerk, niet alleen in Nederland ! Boycot economisch en cultureel de landen, die de roofbouw in stand houden, zoals bijvoorbeeld china. Zonder beleidswijzinging dus ook niet naar de olympische spelen in China ! Want het is menens !!! Een shock therapie is echt nodig om de roofbouw te stoppen. Compenseer indonesische bevolking bij bewezen goed gedrag ! Dus niet zomaar geld geven, maar economische steun onder voorwaarden met organisaties als Green Peace als toezichthouder. Dit is gelijk de bijdrage voor ontwikkelingssamenwerking. Geen tijd meer te verliezen
hugo gietelink, amsterdam op 06-12-2007, 19:07
maakt niet uit, joh. duurt alleen te lang eer europa klimatologisch en financieel-economisch en sociaal echt ten onder gaat als gevolg van door haar ingezette processen van halen en wegslepen vanuit de koloniale tijden.
j. boomblad, vlaardingen op 06-12-2007, 18:30
We blijven toekijken terwijl rondom ons de wereld wordt leeggeroofd voor we winsten van multinationals. Sterker nog, met elkaar stimuleren we dit als schapen achter die vernietigende economie aan te sjokken en er in mee te gaan.
Watdachtjewat, Zoetermeer op 06-12-2007, 16:26
Dhr. van Wilgen stelt dat de opslagcapaciteit voor koolstof vergeleken met de wouden in koudere gebieden, tamelijk gering is. 'Een hectare oliepalmen legt waarschijnlijk evenveel koolstof vast als een hectare oerbos'.De werkelijkheid zit blijkbaar wat genuanceerder in elkaar want in belangrijke delen van Indonesie komen dikke veenpakketten voor. Na kap van het oerwoud en de aanleg van de noodzakelijke ontwatering voor oliepalmplantages gaat het veen, mede door de hoge temperaturen, zeer snel inklinken, met een enorme CO2-emissie als gevolg die bij lange na niet wordt gecompenseerd door de oliepalmen.
M. van den Berg, Deventer op 06-12-2007, 15:03
De corrupte Javaanse elite in Jakarta heet het koloniaal rijk overgenomen en doet ook precies wat de Nederlanders toen deden n.l. de natuurlijke rijkdommem van het eilandenrijk exploiteren ten koste van de mens en milieu. Daarbij hebben ze machtige, wrede handlangers: de T.N.I., het Indonesische leger berucht om de vernietiging van Papuland en de moorden op de zwarte Papuas. Nee, geld sturen om de ontbossing te stoppen werkt averechts!
Ating, Staphorst op 06-12-2007, 14:11
Het is erg populair de Westerse landen voor alle ellende in de wereld verantwoordelijk te stellen. Dit heeft de rest van de wereld lui gemaakt om zelf iets aan de problemen te doen..
Bukowsky, Santiago op 06-12-2007, 11:49
"De ontbossing kan in de visie van Indonesië alleen maar een halt worden toegeroepen wanneer westerse landen geld leveren." Wat? Kunt u als journalist hier eens dieper op ingaan? De kap vindt plaats vanwege de vraag uit India en China, de Indonesiers zelf doen niets aan herbebossing en stoppen het geld daarvoor (getuige de opmerking van Emma) voornamelijk in eigen zak en het westen moet dus (?) geld leveren? Wordt het niet tijd dat we uberhaupt stoppen met alle financiele hulp en weer gewoon ouderwets alleen handel voeren? Daar wordt iedereen uiteindelijk beter van.
Fred, Leiden op 06-12-2007, 11:15
Verschrikkelijk wat er gebeurt met onze planeet en dat alleen maar voor geld! De mens is een vreemd soort en gericht op (zelf) vernietiging. Zelden zoveel egoisme gezien en korte termijn denken. Goddank ben ik 51 en hoop ik het net te halen! De ondergang van de planeet Aarde is niet ver weg namelijk.
Martin, Amsterdam op 06-12-2007, 10:44
@Cor "Wij" zijn helemaal niet rijk geworden door onze oude kolonies, maar door onze werklust icm onze aardgasvoorraad. Vergeet ook niet dat de doorsnee Nederlander, ook voor WO2, totaal machteloos was overgeleverd aan een selecte groep die aan de touwtjes trok. Als kolonie werd Indonesie beter bestuurd dan nu door die corrupte bende. Voor de rest ben ik met uw analyse wel eens, maar wat kan men er nu nog aan doen?
Peter, Eindhoven op 06-12-2007, 10:02
De mensheid dendert door op een doodlopende weg en moet blijkbaar het vuur zeer na aan de schenen krijgen voordat ze volwassen wordt en de zorg op zich neemt voor elkaar en alles wat er is. Dat zorgen begint bij mij, vindt u ook niet?
Quillem, Amsterdam op 06-12-2007, 09:52
En daar zijn wij Nederlanders mee begonnen daar. Nu wij mede door onze oude kolonies rijk zijn geworden, moeten zij stoppen met kappen. Zo werkt dat helaas niet. Het echte probleem is de overbevolking in de wereld. De planeet kan dit niet meer aan. Heel Azie en straks de derde wereld eisen hun welvaartsdeel op. Gelijk hebben ze.
cor, den haag op 06-12-2007, 09:46
Dat het verdwijnen van de Indonesische oerwouden een ecologische catastrofe is, staat buiten kijf, maar de term "longen van de wereld" slaat nergens op. Organische stof wordt in tropische oerwouden door de warmte en vochtigheid aldaar zeer snel afgebroken, zodat de opslagcapaciteit voor koolstof vergeleken met de wouden in koudere gebieden, tamelijk gering is. Een hectare oliepalmen legt waarschijnlijk evenveel koolstof vast als een hectare oerbos.
Gerard van Wilgen, Bilthoven op 06-12-2007, 09:46
Een Britse meubelfabrikant, die teak meubels produceert op Java, en dus nogal wat kapt, vertelde ons dat er een "her-plantingsbelasting" is ingesteld in Indonesie. De ge-inde bedragen zijn officieel bestemd voor herplanting. Onze vriend zegt overigens dat hij de indruk heeft dat deze heffing niet benut werd voor dat doel.
Emma Heimans, Utrecht op 06-12-2007, 09:02
Het is onbegonnen werk om de Indonesiers ervan te overtuigen dat ze hun eigen ondergang organiseren. De hoofdoorzaak is de enorme bevolkingsgroei. In 1949 waren er 50 miljoen, nu zijn het er 300 miljoen.
Timmermans, Coevorden op 06-12-2007, 01:12
Plaats een reactie
Stuur artikel door