Het Volk weer opperbest met Oedipus

Na ruim dertig jaar timmert toneelgroep Het Volk nog steeds opgeruimd aan de weg en ook voor de komende vier jaar is het gezelschap van structurele subsidie verzekerd. .

Toneelgroep het Volk met ’Oidiepoes’. T/m zaterdag in de Toneelschuur in Haarlem. Tournee t/m 2 april 2009.

Met hun nieuwe productie ’Oidiepoes’ dollen ze weer een eind weg op het pad van het ’literaire volkstoneel’ dat hun kracht is. Was het laatste stuk dat ik van ze zag, ’Wat niet mag’, een draak uit de jaren twintig van de vorige eeuw die ze met een opmerkelijke ernst speelden, in dit stuk maken ze van de beroemdste tragedie van de oude Grieken juist een spetterende draak waar je met genot naar zit te kijken.

Het oude drietal Bert Bunschoten, Wigbold en Joep Kruijver treedt in witte lakens gehuld en versterkt met de twee nieuwe loten aan de Kruijver-stam, Minke en Karlijn, op een leeg toneel aan voor een schoolvoorstelling, verzorgd door een aantal leraren, van deze befaamde tragedie. Een typische Volk-setting dus, zoals ze jaren geleden ook ’Jozef in Dothan’ van Vondel, zoals ze zeggen, ’door de mangel haalden’.

Er is de heerszuchtige rector die de boel flink uit de klauwen laat lopen, vooral doordat hij een oogje heeft op de lerares die als enige op school hem bij zijn voornaam ’Boy’ mag noemen. Er is de zwaar alcoholische meneer Kampschuur, classicus, die de bewerking heeft gemaakt en de kritische biologieleraar Van Velzen die probeert te redden wat te redden valt.

Maar er valt eigenlijk niets te redden: de gezwollen verzen, gelardeerd met eigentijdse attributen om de leerlingen te boeien, zoals Nana Mouskouri-brilletjes en maskers van Gerard Joling en Gordon, zijn smartelijke kreten uit de hel van de lerarenkamer, en de lach op de gezichten van de toeschouwers weet van geen wijken. De drama’s over de vier kinderen die Oidipoes bij zijn moeder verwekt, worden door de rector op het laatste moment arbitrair geschrapt, „omdat het allemaal veel te lang gaat duren”. Zo kan de catastrofe zich ineens razendsnel voltrekken met de blinde ziener Teiresias met een masker waar de ogen aan draadjes uit de kassen hangen. Dat vond ik eigenlijk nog het knapst: de oorspronkelijke tragedie van Sophocles in enkele minuten als een soort uitsmijter nog even brengen.

De regie was in de vertrouwde handen van Aike Dirkzwager en Jan Heijer had weer prachtige zetstukken gebouwd zoals de koninklijke troon waar Jokaste zich wulps op vlijt in afwachting van man en zoon die haar moeten dekken. De literaire vondsten en grappen zijn vrijwel onafgebroken van hoog niveau en dat maakt dit volkstoneel tot een kostelijke ervaring.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.