’De krant mag niet te drammerig worden’

• 
• 1 / 2
• 

De opkomst van politici als Fortuyn, Wilders en Verdonk heeft het politieke klimaat in Nederland ingrijpend veranderd. Op de foto lanceert Verdonk haar beweging Trots op Nederland. © Trouw

20.000 keer Trouw.

De Tweede Kamer is te veel met zichzelf bezig in plaats van met beleid. Veel debatten op het Binnenhof gaan over de eigen problemen. „Ik merk dat vooral tijdens hoorzittingen van de Kamer. De Kamerleden zouden dan bezig moeten zijn met het verzamelen van informatie, maar ze zijn vooral hun gelijk aan het halen”, constateert Karen Zandbergen (30), na ruim vijf jaar dagelijks het werk van parlement en regering te hebben gevolgd.

En ze heeft meer kanttekeningen. Kamerleden weten dikwijls niet hoofdzaken van bijzaken te scheiden. „Bij de debatten over de zorg, waar ik extra op let, is er een structureel meningsverschil tussen de SP en de PVV aan de ene kant en de rest van de Kamer aan de andere kant. De regeringspartijen vinden dat bijzaken tot probleem worden verheven, maar voor SP en PVV zijn die zaken belangrijk en verdienen ze aangepakt te worden.”

Vanaf het moment dat Zandbergen, na een studie geschiedenis en journalistiek in Groningen, in de media aan de slag ging, heeft ze op en rond het Binnenhof gewerkt. Eerst bij de NRC en daarna bij Trouw, in twee etappes, met een korte tussentijd bij de regionale pers. Zandbergen komt uit ’een typisch Trouwnest’, maatschappelijk en politiek betrokken en met ouders in het onderwijs. „Ik heb als klein kind nog meegelopen in demonstraties tegen de kernwapens.”

Journalistiek heeft een maatschappelijk belang, stelt Zandbergen vast. „Het is een instrument om, goed en eerlijk, weer te geven wat er in de samenleving gebeurt en is zo een van de belangrijkste kanalen naar de buitenwereld.”

’Tamelijk anarchistisch, zelfbewust en autonoom optredend als politieke redactie’ is haar herinnering aan de Haagse Trouwburelen van eind 2004. „Die autonomie hoeft niet tot een eilandgevoel te leiden; je weet waar Trouw voor staat.”

Ze komt niet per se op de politieke verslaggeving af. De keuze van de krant voor beschouwing en verdieping van het nieuws is een van de overwegingen om te solliciteren. Begin 2010 zijn dat voor Zandbergen nog steeds de sterke kanten bij Trouw. Maar de krant moet wel oppassen niet te belerend te worden. „Op het terrein van de duurzaamheid slaan we te veel door. Dan wordt het drammerig.”

De controlerende taak van het parlement komt al enige tijd in het gedrang door een stortvloed aan aanvragen voor een spoeddebat. Die kunnen op de agenda worden gezet als minstens dertig Kamerleden dat willen. SP en PVV, samen goed voor 34 zetels, sluiten dikwijls een monsterverbond. Het fenomeen spoeddebat kent Zandbergen al sinds haar eerste schreden op het Binnenhof. „Toen stelde het wat voor; nu weet je al van tevoren wie wat zegt en wat de minister gaat antwoorden. Moties, kamervragen en spoeddebatten devalueren. De fracties kunnen er niet mee omgaan en het wordt niet meer serieus genomen. Maar het principe is goed en het is vooral voor de oppositie belangrijk dat Kamerleden de regering kunnen bevragen.”

Voordat Zandbergen te pessimistisch overkomt, stelt ze: „Net als vijf jaar geleden zijn er nog veel Kamerleden die hard werken en niet alleen met zichzelf bezig zijn. Er wordt veel gevergd van vooral de kleine fracties. Daarom moeten de krachten worden gebundeld. Als je ziet wat een ministerie als enorm apparaat kan inzetten is het een ongelijke strijd.”

De controlerende taak staat ook onder spanning door regeer- en crisisakkoorden. „Hoe dichtgetimmerd kan het zijn? Er moeten hoofdlijnen worden vastgesteld en de Kamer moet gelegenheid hebben om bij te sturen.”

Sinds een kleine twee jaar heeft ze onder meer de portefeuille sociale zaken en werkgelegenheid onder haar hoede. Vooral sinds het uitbreken van de economische crisis is dat een leuk en spannend terrein. „Het gaat nu om de fundamenten van het systeem. Wat zijn de kerntaken van de overheid? In mei begint de heroverwegingsoperatie aan de hand van de bezuinigingsideeën van twintig ambtelijke werkgroepen. Alle verworven rechten gaan op de helling.

Tot nu toe werd er zoals bij de WW, de AWBZ en de WAO wel gesneden, maar het stelsel bleef bestaan. Nu krijg je vragen als: moeten we bij de studiefinanciering niet naar een leenstelsel? Bij de volgende Kamerverkiezingen zullen de partijen weer een toekomstvisie moeten leveren.”

Het debat over de verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar heeft al een voorproefje geleverd. Daar gaat het niet meer over iedereen gelijk behandelen maar over onderscheid maken. De bouwvakker die op zijn 17de is gaan werken staat tegenover de student die op zijn 27ste begon. De heftigheid van het debat is Zandbergen meegevallen. Het generatieconflict is interessanter.

„Het draait uiteindelijk om de financiering van de ouderenzorg. Jongeren moeten blijven voelen dat het nodig is dat ze voor ouderen zorgen. Zo’n uitzondering voor 55-plussers, die niet langer hoeven door te werken, helpt daarbij niet. Een geleidelijke verhoging van de AOW-leeftijd had meer het gevoel gegeven dat iedereen zijn bijdrage levert.”

Maar zal Karen Zandbergen het debat nog lang meemaken als Trouwjournalist? De redactie moet worden ingekrompen en ze zit in de gevarenzone. Net als drie jaar geleden. Toen wachtte ze haar ontslag niet af en verkaste. Om daarna weer terug te komen bij Trouw. „Het is heel vervelend. Je voelt je onmachtig omdat je er geen invloed op kunt uitoefenen. Dan word ik liever ontslagen wegens slecht functioneren. Je krijgt de neiging om uit te gaan kijken naar een baan buiten de journalistiek.” Ze aarzelt. Dan klinkt het heel resoluut: „Maar dít keer stap ik níet vrijwillig op.”

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.