De Verdieping

19 augustus 2009

Nico de Fijter en Seije Slager

Partij moet niet te snel groeien

Maart 2006. Burgemeester Opstelten van Rotterdam beëdigt de gemeenteraad. Volgend jaar zullen er geen PVV-raadsleden worden geïnstalleerd. Wilders doet alleen in Almere en Den Haag mee.© FOTO WERRY CRONE, TROUW

reacties (24)
print
stuur artikel door

U bekijkt nu: pagina 1 van 2.

De PVV doet slechts in twee gemeenten mee aan de gemeenteraadsverkiezingen, zo maakte Geert Wilders deze week bekend. Een opportunistische beslissing van hem, of is het echt zo lastig om lokale politici te vinden?

De vertegenwoordigers van de oppositie barstten haast van verontwaardiging, toen Geert Wilders bekend maakte dat hij slechts in twee gemeenten mee zou doen aan de verkiezingen.

GroenLinks-leider Femke Halsema vond het een ’ongelofelijk zwaktebod’: Wilders roept volgens haar dan wel dat hij de problemen gaat oplossen in de grote steden, maar als het erop aankomt, schrikt hij terug voor de verantwoordelijkheid.

Roel in ’t Veld, hoogleraar bestuurskunde aan de Open Universiteit, kijkt er iets anders tegenaan. „Ergens vind ik het geloof ik wel prijzenswaardig dat de vraag om al dan niet mee te doen aan de verkiezingen afhankelijk wordt gemaakt van de beschikbaarheid van gekwalificeerde kandidaten.”

Want In ’t Veld vindt de gebrekkige kwaliteit van lokale politici een van de grootste problemen van het openbaar bestuur in Nederland.

Misschien, voegt hij daar desgevraagd aan toe, moeten andere partijen ook eens kritisch nadenken over het automatisme om je standaard in te schrijven voor verkiezingen, ook als je er geen goede kandidaten voor hebt.

Ook Gerrit Voerman van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, verbonden aan de Groningse Universiteit, snapt de overwegingen van Wilders wel. Hij geeft het voorbeeld van de SP, die bij de raadsverkiezingen van 1998 ineens een monsteroverwinning boekte. De partij ging toen van 98 naar 169 zetels.

„Maar die overwinning bij de raadsverkiezingen bracht wel veel problemen met zich mee”, vertelt Voerman. „Ineens zaten op meer plekken SP’ers in de raad, maar de organisatie van de partij was daar nog niet op ingericht. Dat leidde in veel gemeenten tot gedoe: geruzie in de fractie, een gammele organisatie.”

Met die ervaring in het achterhoofd, vertelt Voerman, koos de SP nadien voor gecontroleerde deelname aan raadsverkiezingen. Voerman: „Ze hebben zich bewust ingehouden en dat is ook verstandig.” Want waar vind je al die raadsleden die ineens nodig zijn? Wie leidt ze op, wie biedt ze ondersteuning? En hoe voorkom je dat je last krijgt van op fraaie politieke carrières azende baantjesjagers?

De SP en de PVV staan overigens niet alleen in hun terughoudendheid om zich in te schrijven voor lokale verkiezingen. Andere partijen, die al veel langer bestaan, hebben ook niet overal kandidaten. Afgezien van PvdA, CDA en VVD doen de meeste partijen amper in de helft van alle gemeenten mee.

Het is dus niet zo heel gek dat de PVV nog niet in alle gemeentes meedoet. Maar de afgelopen dagen rees ook de vraag of het überhaupt wel zal lukken, ook over vier of acht jaar, met de organisatievorm die Wilders voor de PVV gekozen heeft: hij alleen is er de baas, en niemand kan lid worden.

Wie gemeenteraadslid wil worden, meldt zich niet bij de lokale afdeling, maar solliciteert bij een van de leden van de Tweede-Kamerfractie.

Is een levendige lokale afdeling niet onmisbaar voor het rekruteren van enthousiastelingen? In ’t Veld waarschuwt voor al te veel nostalgie. „Er kan inderdaad heel veel waardevols zijn aan de interne organisatie van een partij. Door de debatten die er gevoerd worden, komen onderwerpen op de agenda: de programmafunctie, heet dat.”

Maar ook bij andere partijen, constateert In ’t Veld, is die functie de laatste tijd nogal in verval geraakt. „De invloed van de ’marketeers’ op partijprogramma’s is tegenwoordig veel groter dan die van de partijleden.”

Voerman vraagt zich ook af of Wilders wel zit te wachten op een snelle groei van zijn partij. „Hij is er tot nu toe heel goed in geslaagd om zijn mensen onder controle te houden. De fractie in de Tweede Kamer ademt een grote eensgezindheid, van interne conflicten lijkt geen enkele sprake te zijn. Hij kleiner je club, hoe beter de controle.”

Daarom was het voor Wilders ook niet bezwaarlijk om wel met de verkiezingen voor het Europees Parlement mee te doen, zegt Voerman „Dat zijn maar een paar mensen en hij wees iemand uit de Tweede Kamerfractie uit (Barry Madlener, red) om dat clubje te leiden. Maar als de PVV groeit en de organisatie uitdijt, kán hij eenvoudigweg niet alles onder controle houden.”

Dat is een risico, denkt Voerman. Het succes van Wilders en zijn PVV, is zijn analyse, ligt in twee factoren: zijn populistische strategie en het eenduidige en homogene optreden van zijn fractie. Als er straks interne debatten naar buiten zouden komen, of als de PVV door deelname aan colleges compromissen zou moeten sluiten, dan kan dat de partij verzwakken.

Aan de andere kant is de beslissing om de gemeenteraadsverkiezingen grotendeels links te laten liggen ook niet zonder gevaren.

Voerman: „Met het PVV-succes van de afgelopen jaren zijn er bij veel kiezers verwachtingen gewekt. En nu ze graag op hem wíllen stemmen, kan dat niet. Dat leidt tot teleurstelling, dat bleek in de afgelopen dagen al.”

Bovendien, denkt Voerman, biedt Wilders Verdonk hiermee een kans om terug te komen. „Er bestaat enige samenhang tussen de achterban van Verdonk en die van Wilders. Een jaar geleden kon Verdonk nog op veel steun in de peilingen rekenen, Wilders stond er toen veel minder voor. Nu zijn die rollen omgedraaid. Het zou kunnen dat door de weigerachtigheid van Wilders bij de raadsverkiezingen de sympathie voor Verdonk weer gaat toenemen.”

„Het ritme van de verschillende verkiezingen zag er voor Wilders prachtig uit”, besluit Voerman zijn analyse.

Reacties (24)

Wat een vreemde redeneringen toch allemaal: tijdstippen die al dan niet "gunstig" zijn, al dan geen "contrôle" of "partijdiscipline",
wel of geen "nostalgie", "verkiezingsritme".... Snapt die meneer Voermans eigenlijk zelf wel waar hij het over heeft? Het gaat om de inrichting van de samenleving! Dat kan dus blijkbaar niet d.m.v. dit "gedoe". Dat is ook logisch: partijpolitiek dient de politiek niet, maar maakt de noodzakelijke politiek juist onmogelijk. Geen wonder dat er dan "gedoe" ontstaat. Hef die rotzooi dan ook op: ga over tot het installeren van een werkelijke, directe democratie.
Zorg dat er op ARGUMENTEN kan worden gestemd!

F.M. Vermeulen, Roosendaal op 22-08-2009, 12:13

In mijn vorige stukje beweerde ik dat als Wilders een structuur zou moeten aanbrengen in zijn partij dat dat een lijn-staforganisatie zou moeten zijn.Ik ben bang dat dat in praktijk een lijn-organisatie zal worden omdat de staf alleen maar uit vertrouwelingen,loyalisten en meelopers zal bestaan die zonder Wilders geen eigen leven zouden kunnen leiden.De PVV is op deze manier bekeken een heel apart fenomeen, wiens voortbestaan afhankelijk is van het wel en wee van EEN leider.DE PVV vormt hierdoor een te groot risicofactor voor politieke bestendigheid binnen een eventuele toekomstige coalitie en zou hiervoor niet in aanmerking moeten komen.

ede, groningen op 21-08-2009, 10:36

Al eerder aangestipt: De PVV = Wilders en Wilders alleen.Een partijstructuur ontbreekt volledig en als die er wel zou zijn of zou moeten komen dan wordt dat een lijn-staforganisatie naar militair model want Wilders wil vooral alles onder controle houden.Geen mensen in de gemeentes te vinden voor zijn PVV? Vrijwel alle andere partijen zijn er wel vertegenwoordigd door - naar ik aanneem- capabele mensen.Ik denk eigenlijk dat er moeilijk capabele mensen zijn te vinden die ook nog PVV-idealen hebben.Dat gaat niet samen.Gemeenteraadsleden(en kamerleden)gaan sowieso uit van het democratische gedachtengoed en dat blijft de PVV te enen male vreemd.

ede, groningen op 21-08-2009, 08:51

"Wilders slaagt erin zijn mensen onder controle te houden" lees ik in het artikel. Volgens mij dient een democratische politieke partij "van onderaf" opgebouwd te worden en moeten het de mensen (leden)zijn die hun leiders onder controle houden of wegsturen. Wilders heeft bepaalde ideeen en kan weinig of geen weldenkende mensen vinden die het met hem eens zijn. Hij krijgt alleen mensen mee m.b.v. populistische kreten. Het volk kiest zijn leiders. Bij Wilders is het "De grote leider kiest zijn volk. Alleen kan hij deze niet goed vinden. Gelukkig voor hem wordt hij flink door de pers geholpen.

nic, slochteren op 20-08-2009, 17:12

Ten onrechte wordt er geen aandacht besteed aan de extra druk als factor die op gemeenteraadsleden van de PVV komt te staan. Eigenlijk een schande en daar zouden de media tegen moeten ageren, omdat die de positie van waakhonden van de democratie hebben, als ze goed functioneren. In werkelijkheid werd dat proces juist door de spraakmakende media bevorderd. Er zijn talloze stadspartijen e.d. die nooit de wens of de mogelijkheid hadden om op een ander niveau te participeren. Dat was nooit een probleem maar GL en de andere huilende wolven in het bos dachten lekker ouderwets los te kunnen gaan bij de PVV en zien hun plannetjes nu in duigen vallen.

J.J. van der Gulik, Andijk op 19-08-2009, 21:02

Die In ?t Veld heeft helemaal gelijk, dat hij de gebrekkige kwaliteit van lokale politici ziet als een van de grootste problemen in het openbaar bestuur van dit land. Partijen -vooral PvdA en GroenLinks- benoemen met liefde Trutje Onbenul of onze allochtone Medelander Ali Banali tot wethouder van een middelgrote gemeente. Maar volgens mij is dit probleem veel groter. Of zoals Fokke en Sukke onlangs opmerkten, toen ergens in Nederland een wethouder sneuvelde: Kan-ie altijd nog staatssecretaris worden! Daarmee bevestigden zij al mijn voordelen over de bestuurlijke 'elite' van dit land!

Johan Kloosterman, Harlingen op 19-08-2009, 21:02

Toen Jan Marijnissen in 2006 niet meedeed met het CDA en de PvdA omdat hij dan teveel van de SP idealen op moest geven werd hem verweten dat hij bang en laf was om geen regeringsverantwoordelijkheid te nemen. Nu Wilders met zijn PVV besluit (of te bang is) om niet mee te doen met de gemeenteraad verkiezingen geeft men hem groot gelijk. Vertel mij nu eens wat het verschil is in deze twee situaties.

Gerard, Kaatsheuvel op 19-08-2009, 18:31

Partij moet niet te snel groeien. Klopt! Alleen de partij van Wilders is geen partij. Het is een beweging bestaande uit 1 man: genaamd Wilders. Een man, die alles voor 100 procent onder controle wil houden en niemand vertrouwt. Komt dit voort uit de jarenlange persoonsbewaking? Ik denk, dat het einde van deze beweging in zicht is. Voor het einde van dit jaar zal de PVV zijn gehalveerd! De grote fout die Wilders heeft gemaakt is het ontbreken van een democratische basis onder zijn beweging en zijn aanhangers doen geloven dat de juiste mensen niet zijn gevonden? In een land van bijna 17 miljoen inwoners. Dat gelooft toch niemand en ik ook niet!

Bernhard, Rio de Janeiro op 19-08-2009, 18:31

Eigenlijk is het hilarisch dat Groenlinks en D'66, partijen die al een behoorlijke tijd bestaan, nooit verder zijn gekomen dan de status van randpartij, terwijl de PVV in zo'n korte tijd zo groot is geworden. En dat terwijl de linkse partijen zo sterk door de spraakmakende media worden ondersteund. Nee, mensen vergeten de politiek correcte dictatuur van de afgelopen decennia zeker niet.

Marcel, Amsterdam op 19-08-2009, 18:31

Wilders beseft heel goed dat zijn partij beter van bovenaf kan groeien. Hij wil veranderingen binnen de EU, dat was mede de reden dat hij toch heeft besloten aan die verkiezingen mee te doen. en hij wil landelijke maatregelen en wetzwijzigingen, wat hij alleen kan doen via eerste en tweede kamer. Nee, wilders is echt niet dom. Hij wil de partij bestuurbaar houden, en hij snapt dat mensne actie willen tegen problemen, ipv mooie praatjes. Hem wordt vaak verweten geen oplossingen te bieden( die hij overigens wel biedt, maar dat terzijde), vergeten wordt dat de partijen die nu die kans hebben, dat zeker niet doen,hooguit vergroten ze de problemen

Johnny, Emmen op 19-08-2009, 18:31

Ik vind het nog steeds een verstandig besluit om niet mee te doen van Wilders/PVV en voor veel oplettende mensen die op Wilders wensen te stemmen in 2011 ook helemaal geen verrassing. Wilders is daar m.i. altijd open en eerlijk over geweest. Dus zijn kaarten heeft hij niet verspeeld, integendeel. Een actie van GL Rietveld met zijn Anti-PVV website vind ik beneden alle geloofwaardigheid, meer een vorm van masochisme. Al die oneliners van andere partijen door selectief verontwaardiging te vertonen met deze beslissing van PVV, zijn dooddoeners en inmiddels grijsgedraaide platen.

S. van Lewe, Hoofddorp op 19-08-2009, 18:31

Geert Wilders dirigeert de zittende politici nu al: Minister van der Laan met zijn afgedwongen profijtberekening van immigratie en het paniekontslag van prof. Tariq Ramadan door Rotterdamse politici zijn nog maar twee voorbeelden.

Kijk op de NRC-site:http://weblogs3.nrc.nl/expertdiscussies/dit-kabinet-is-slecht-voor-de-democratie, voor een interessante discusie over Blanco stemmen vertalen naar LEGE Kamerzetels!
Dat zou kiezers werkelijk invloed op de politiek kunnen bezorgen.

Gesine Sievold, Urk op 19-08-2009, 17:16

Ik begrijp het punt niet: er wordt net gedaan of je je even inschrijft bij een partij en vervolgens in de gemeenteraad zit. Dit klopt niet. Onderling is er vaak al strijdt, dan moeten mensen gekozen worden, vaak moeten ze al een aantal handtekeningen hebben verzameld van steunbetuigers binnen de partij voordat zij zich kunnen aanmelden. Dan volgt een interne selectie, ook niet de gemakkelijkste en je moet wel degelijk ervaring op een of ander vlak hebben. Als laatste ligt het aan de kiezer hoeveel mensen voor een partij in de g.r. komen en of de onderhandelingen goed verlopen. Je wordt niet even op een regenachtige middag gemeenteraadslid.

miga, Engeland op 19-08-2009, 16:39

Raaf Nijmegen; Hoe harder de partijen schreeuwen hoe oneerlijk het is dat Wilders er zelf voor gekozen heeft niet mee te doen, hoe meer mensen dit zullen herinneren wanneer hij straks weer over een cordon sanitaire begint.
Hij heeft definitief zijn kaarten voor dat smoesje nu wel verspeeld. De partijen zullen over elkaar heen vallen straks om hem erop te wijzen hoe hard zij nu hebben geschreeuwd dat zij wilde dat hij mee deed.
Erg slimme zet van GL en D66 om nu zo hard te roepen; mensen vergeten namelijk niet.

miga, engeland op 19-08-2009, 16:37

De enigen die teleurgesteld zijn dat de PVV niet meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen zijn de politieke tegenstanders van Wilders. Wat jammer, geen kans meer op LPF-achtige toestanden die natuurlijk door de slinkse media flink zouden zijn opgeklopt. Nu zullen ze iets anders moeten verzinnen om hun zetel op het pluche veilig te stellen. Of had iemand nog de illusie dat het er om gaat wat het beste is voor ons land en haar bevolking? Nee toch, hè?

Jo, Groningen op 19-08-2009, 16:36

"En nu ze graag op hem wíllen stemmen, kan dat niet. Dat leidt tot teleurstelling, dat bleek in de afgelopen dagen al.? Dit is de zoveelste pertinente leugen. Er is geen enkele teleurstelling te ontwaren bij de (potentiële) Wilders stemmers (zie de diverse peilingen). Geen enkele! Daarom is de gevestigde orde (incl. de bevriende media) juist in paniek. Zelfs wanneer Wilders besluit om niet deel te nemen in een gemeente breekt er niet de pleuris uit waar zijn tegenstanders zo op hadden gehoopt. Vandaar de bitterheid en ongeloof. De 'domme, racistische' Wilderianen verwachten geen revolutie, wel een evolutie want de puinhopen zijn enorm.

Raaf, Nijmegen op 19-08-2009, 13:58

Interessant artikel, en het plaatst het geschreeuw van enkelen de afgelopen dagen in een wat beter perspectief.

Rob, Den Haag op 19-08-2009, 13:39

Dat is net zo iets als de fabel dat topmensen in het bedrijfsleven zeldzaam zijn. Onzin, de mensen staan te dringen, zeker met dat winnaarsaureool dat Wilders wordt omgehangen door de media. Kijk maar naar de toestroom bij D66. De eerste losse zelfbenoemde PVV achtige lokale partijen staan dan ook al weer op. Neem PartijVoorVenlo bijvoorbeeld. Daar zullen er meer van komen.

Maar ja, het afbranden van hen die wel verantwoordelijkheid nemen is natuurlijk altijd makkelijker dan zelf verantwoordelijkheid nemen.

Wim Roest, Alphen aan den Rijn op 19-08-2009, 13:31

Wilders vermijdt dat wat het Fortuyn-effect genoemd had kunnen worden, ware het niet dat de moord op Pim Fortuyn een zodanige term niet heeft doen ontstaan. Bewegingen stoelend op de populariteit van één leider brengen met een overweldigende verkiezingsuitslag in zicht een toevloed van door opportunisme gedreven nieuw kader zonder een andere discipline dan hun eigen carrièrezucht. Deelname in meerdere gemeenteraden door de PVV had de zwakte van dit opportunisme al snel blootgelegd. Plaatselijk gouvermenteel zijn betekent compromissen sluiten en kan de huidige landelijke oppositiefunctie van de PVV in diskrediet brengen.

Tjebbe van Tijen, Ansterdam op 19-08-2009, 13:25

Over het algemeen kan een gemeenteraadslid weinig invloed uitoefenen op de uiteindelijke gang van zaken in het openbaar bestuur.Zijn of haar positie is in de loop van de parlementaire geschiedenis verworden tot een soort van democratische versiering met een afleidingsfunctie. Want zonder wettig kader, dat op het Binnenhof wordt geknutseld kan een gemeenteraad vrijwel niets anders dan prutsen in de marge van het plaatselijk bestuur.
Het getuigt dan ook van inzicht dat Geert Wilders zich niet bloot wil stellen aan deze vaak zo catastrofale zogenaamd demokratische vertegenwoordigings vorm die gemeenteraad heet.

pellinkhof, genneton op 19-08-2009, 13:22

Verheugend dat hier nu ook eens een genuanceerd beeld wordt geschetst mbt tot het afhaken van Geert Wilders voor de gemeenteraadsverkiezingen. En nog wel door Roel In 't Veld, toch van PvdA huize. De politieke kleur van Gerrit Voerman is mij helaas niet bekend. De laatste tijd ben ik me steeds meer gaan schamen voor de manier waarop linkse politici menen op Wilders te moeten reageren. Op diverse forums heb ik me daar dan ook openlijk van gedistantieerd. En ik merk dat steeds meer linkse mensen dat inhakken op Wilders goed beu zijn. Want wat heeft links nu eigenlijk zélf gepresteerd? Anders dan het kweken van een voedingsbodem voor de PVV?

Amynta van Maasland, Limburg op 19-08-2009, 13:17

Zo gaat dat natuurlijk niet.Het valt me op dat Wilders zijn Kamervragen
altijd over plaatselijke incidenten gaan. Wat zou er dan meer voor de hand liggen dan daar ter plekke PVV-kanidaten te laten meedoen.
Daarvoor is de gemeenteraad juist. In de 2e Kamer moet met zich niet met plaatselijk toestanden hoeven bezighouden, maar met het landelijk beleid van de regering. Door niet mee te doen op gemeentelijk niveau is wat mij betetreft Wilders ongeloofgwaardig geworden.Het is overduidelijk dat W.de macht wil, maar of dat onmiddellijk tot wetswijzigingen zal leiden zoals Laura wil,staat nog helemaal te bezien.Hij blijft politiek in de minderheid

ede, groningen op 19-08-2009, 12:27

De Tweede Kamer-leden van de PVV in Den Haag beslissen erover wie er gemeenteraadslid wordt in Almere. Dat is in strijd met de machtsdeling tussen de verschillende democratische organen in Nederland. Gemeente en rijksoverheid hebben hun eigen verantwoordelijkheid. Zo help je de onafhankelijkheid van het lokaal bestuur en het evenwicht tussen de verschillende bestuurslagen om zeep. Heel slecht voor de macht van de lokale democratie.

T. Kuzio, Rotterdam op 19-08-2009, 12:27

De PVVstemmers weten heel goed waarvoor Geert Wilders staat. Heel verstandig om niet mee te doen aan de gemeenteraads verkiezingen. Niet zomaar iedereen op het pluche. Daar komt gedonder van. Alles rustig opbouwen.

Wetten moeten gewijzigd worden via de landelijke politiek.Is veel belangrijker.Het is 1 minuut voor 12, maar de gebeurtenissen de laatste dagen, geven mij nog hoop

Laura van der Storm, zandvoort op 19-08-2009, 00:19