Enschede wordt cultuurmetropool

Om de twee centra – enerzijds het oude stadshart en het winkelgebied, anderzijds het nieuwe kunstzinnige centrum in Roombeek – met elkaar te verbinden was een ’scharnier’ nodig. Het Muziekkwartier moet die verbindende schakel worden. Om dat nog eens extra te onderstrepen, is er een verkeersluwe verbindingsroute aangelegd, die loopt van het Muziekkwartier aan de rand van het oude centrum naar Roombeek. Deze ’cultuurmijl’ leidt bezoekers over een lengte van 1,6 kilometer langs monumenten, kunstwerken en culturele instellingen, waaronder het Rijksmuseum Twente. Hij is nog niet helemaal af. Zo zijn er plannen om op verschillende plaatsen langs de route geluidskunstwerken aan te leggen. Ook komt er naast de Oude Markt en het Van Heekplein nog een derde stadsplein bij: het Willem Wilminkplein, vernoemd naar de in 2003 overleden dichter en schrijver uit Enschede. Dit plein moet het cultuurplein worden en zal worden aangelegd tussen het Nationaal Muziekkwartier, het voormalig klooster De Wonne en de oude Fabrieksschool. Het Willem Wilminkplein zal naadloos overgaan in het Stationsplein, zodat mensen die met de trein arriveren haast vanzelf naar het Muziekkwartier worden gelokt.

Naast alle investeringen in de binnenstad, kwam dit jaar ook nog het nieuwe stadion van FC Twente gereed en werden de scholingsboulevard en de IJsbaan Twente opgeleverd. Je zou haast kunnen zeggen dat 2008 het jaar van de oplevering is van Enschede, constateert burgemeester Den Oudsten. Met als onverbiddelijk hoogtepunt het Nationaal Muziekkwartier, dat zich als een kolossale walvis heeft neergevlijd naast de spoorlijn naar Duitsland met als blikvanger het nu nog roodbruine koperen dak, dat gaandeweg zal verkleuren.

Op het eerste gezicht moet het voor de architect een lastige klus zijn geweest om zo’n brede verzameling instellingen uit alle geledingen van de Twentse muziekcultuur bij elkaar onder één dak te brengen, zonder dat ze elkaar voor de voeten lopen. Maar de Rotterdamse architect Jan Hoogstad nuanceert dat, omdat de gebruikers veel gemeen hebben en het ook de bedoeling is dat ze gaan samenwerken. „Ik moet alle zes complimenteren, want er is in het overleg geen onvertogen woord gevallen”, zegt hij. Het bindende element is dat ze allemaal een publiekszone hebben (de foyers), een speelzone (de zalen) en een logistieke zone (alles wat zich buiten het zicht van het publiek afspeelt). Elke zone heeft Hoogstad een eigen sfeer gegeven. Omdat de drie foyers met elkaar verbonden kunnen worden tot één grote festivalruimte, is op de achterwanden een doorlopende 150 meter lange en gemiddeld twaalf meter hoge versiering aangebracht van Petra Blaisse. Het beeldverhaal is opgebouwd uit een vloeiende compositie van mensen, natuur en muziek, waarbij de achtergrondkleur verloopt van bijna zwart naar helder geelgroen. De witte borstels die in het vinyl behang zijn aangebracht, geven samen de melodie van het Twents volkslied weer. Ook het rode voordoek in de muziektheaterzaal heeft Blaisse ontworpen.

Om de exploitatie van het Muziekkwartier te garanderen – er zijn gemiddeld 440 producties per jaar, inclusief het Muziekcentrum en de Grote Kerk – is een onafhankelijk fonds in oprichting waarin 10 miljoen euro aan kapitaal zal zitten. Het rendement van dat bedrag kan voor de exploitatie gebruikt worden. Vermogende families dragen bij aan het maatschappelijk culturele gezicht van het fonds dat eind 2008 rond moet zijn. Verder wordt gedacht aan stoelsponsoring in de zaal.

In 2011 zou alles, inclusief het Willem Wilminkplein, gereed moeten zijn. De bedoeling is om elk jaar een multimediaal festival in het Muziekkwartier te houden, te beginnen in 2009. Vooralsnog is er in het Nationaal Muziekkwartier van 20 tot en met 30 november een groot openingsfeest onder de titel ’Ik ga los’, wat in het Twents ook betekent: ’Ik ga open’.

Het Nationaal Muziekkwartier wordt op 21 november officieel geopend. In aanwezigheid van koningin Beatrix presenteren de Nationale Reisopera en het Orkest van het Oosten olv Ed Spanjaard de opera ’Hôtel de Pékin’ van Willem Jeths en Friso Haverkamp.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.