Hoe geen zin in seks een ziekte werd
De erectiepil Viagra was in 1997 al volop in de maak, maar het ontbrak de farmaceutische industrie nog aan een ’officiële’ vrouwelijke variant op het gebrek aan seksueel verlangen. Samenwerking met welwillende artsen en onderzoekers bracht uitkomst. ’HSDD’ bracht het tot een door psychiaters erkende aandoening, waarmee de weg was gebaand voor medicijnen om deze ’seksuele disfunctie’ te genezen.
Het is een bont gezelschap dat zich op 30 mei 1997 voor een medisch congres verzamelt in een hotel op Cape Cod, een bij toeristen geliefd schiereiland voor de kust van de Amerikaanse staat Massachusetts. Niet bepaald een doorsnee congrespubliek.
Doorgaans zijn artsen en medisch onderzoekers op dit soort bijeenkomsten ver in de meerderheid. Ditmaal is minstens de helft van de deelnemers in dienst van farmaceutische bedrijven. Het congres wordt dan ook volledig gefinancierd door negen geneesmiddelenfabrikanten.
De deelnemers zijn naar Cape Cod gekomen om te praten over ’nieuwe richtingen in het klinisch onderzoek naar seksuele disfuncties bij vrouwen’, aldus de uitnodiging. Het congresprogramma staat in het teken van ’het wijdverbreide gebrek aan definities voor de beoordeling van de seksuele functie in klinisch onderzoek’.
De industrie snakt naar overeenstemming onder wetenschappers over seksuele problemen bij vrouwen. Fabrikant Pfizer, die op het moment van het congres op het punt staat wereldwijd de erectiepil Viagra te introduceren, wil de aanlokkelijke markt van lifestyle-middelen verder ontwikkelen. Andere farmaceuten, zoals Bayer en Eli Lilly, zijn dan nog druk bezig met de ontwikkeling van hun eigen varianten op Viagra. Alle fabrikanten weten dat er nog een groot werkterrein braak ligt: dat van de vrouwen.
Erectiestoornissen zijn als seksuele aandoeningen dan al jaren erkend en beschreven. Maar over de vraag of een verminderd seksueel verlangen bij vrouwen als een stoornis kan worden aangeduid, bestaat in 1997 nog allerminst consensus. Die overeenstemming moet er nu snel komen, aldus de industrie. Want voor je nieuwe pillen op de markt brengt, moet er wel eerst een ziekte zijn.
De farmaceutische industrie legt zich al jaren toe op het ontwikkelen van ziekten, die eigenlijk die naam niet verdienen. Voorbeelden zijn veroudering, stemmingswisselingen, verlegenheid, piekeren, botontkalking en de menopauze.
Het benoemen tot ziekten van gewone, dagelijkse kwaaltjes die bij het leven horen, is voor fabrikanten van medicijnen bijzonder profijtelijk. Aan de behandeling van echte ziekten valt voor hen veel minder te verdienen dan aan gezonde mensen, waarvan er immers veel meer zijn. De hechte relaties tussen artsen, wetenschappers, patiëntenorganisaties en de industrie leiden er toe dat er op overheden met succes druk wordt uitgeoefend voor de financiering van ’nieuwe’ geneesmiddelen, aldus de Australische journalist Ray Moynihan in ’Selling Sickness’, een in 2002 gepubliceerd boek over de handel in ziekten.
Niet lang na het congres op Cape Cod, krijgt het verminderd seksueel verlangen bij vrouwen, een naam: HSDD. Een nieuwe ziekte was geboren: Hypoactive Sexual Desire Disorder. De ziekte krijgt de hoogste erkenning: HSDD wordt opgenomen in het internationale handboek voor psychiaters, DSM (vrij vertaald: het Diagnostische en Statistische handboek voor Mentale stoornissen).
Een verminderd of afwezig seksueel verlangen kán wel degelijk een serieus probleem zijn. „Een grote groep vrouwen zit hier echt mee”, zegt de seksuologe en oud-hoogleraar Gerda van Dijk. ,,Maar het is geen ziekte. Het is een klacht, die heel serieus genomen moet worden. Het is ook een klacht die vaak meerdere oorzaken heeft. Een verminderd seksueel verlangen heeft vaak ook te maken hebben met kwesties als: ik wil geen seks op dit moment, of ik wil geen seks op deze manier, of ik wil geen seks met deze man.”
De journalist Moynihan reconstrueerde vier jaar geleden in het tijdschrift British Medical Journal de ontstaansgeschiedenis van HSDD als ziekte. Voor de Cape Cod-conferentie waren, zo schreef hij, alleen artsen uitgenodigd die eerder hadden samengewerkt met de industrie, of op z’n minst belangstelling hadden voor samenwerking met fabrikanten.
Anderhalf jaar na Cape Cod, wordt er een tweede conferentie belegd, in Boston ditmaal. Het is de eerste van een hele reeks bijeenkomsten waar artsen, wetenschappers van universiteiten én de industrie in besloten sessies een internationale consensus trachten te bereiken over seksuele disfuncties bij vrouwen.
Op het congres in Boston wordt de definitie voor HSDD geformuleerd. Uit het congresverslag blijkt dat de bijeenkomst is gesponsord door acht farmaceutische bedrijven. Ook wordt duidelijk dat achttien van de negentien wetenschappers die meeschreven aan de definitie van HSDD financiële relaties hadden met fabrikanten van geneesmiddelen.
In de medische tijdschriften en in kranten verschijnen in de daarop volgende jaren talloze artikelen over seksuele stoornissen bij vrouwen. Een artikel in het Amerikaanse artsenblad JAMA in 1999 geldt als een mijlpaal in de ontstaansgeschiedenis van HSDD. De drie auteurs, van wie er twee financiële banden hebben met Viagra-producent Pfizer, concluderen in het blad dat 43 procent van de Amerikaanse vrouwen tussen 18 en 59 jaar te maken hebben met seksuele disfuncties.
Ook het bedrijf Boehringer-Ingelheim in Alkmaar, dat in Nederland een klinisch onderzoek doet naar een middel tegen HSDD, verwijst onder meer naar dit artikel in JAMA, al schat de firma het aantal vrouwen met seksuele problemen veel lager in. In een intern document stelt het bedrijf dat ’studies suggereren dat één op de vijf vrouwen problemen ervaren met verminderd seksueel verlangen’. In het document staat dat Boehringer nog een ’externe autoriteit’, een zogenaamde medisch opinieleider zoekt, om het verhaal over het HSDD kracht bij te zetten.
De conclusie in JAMA dat 43 procent van de Amerikaanse vrouwen seksuele problemen heeft, is omstreden. Onderzoekers aan de Universiteit van Chicago analyseerden een deel van het onderzoeksmateriaal van de JAMA-auteurs opnieuw. Zij merkten op dat 1500 vrouwen die een vragenlijst hadden ingevuld voor het JAMA-artikel, ’ja’ of ’nee’ moesten antwoorden op de vraag of zij of het voorgaande jaar gedurende twee maanden te maken hadden gehad met problemen als geen zin in seks, ongerustheid over seksuele prestaties, of een te droge vagina. Er werden in totaal zeven verschillende problemen opgesomd. Als er maar op één van die zeven vragen ’ja’ was geantwoord, werden de vrouwen ingedeeld in de groep met een seksuele disfunctie.
De directeur van het Amerikaanse Kinsey Instituut voor onderzoek naar seksualiteit zei in het artsenblad BMJ: „De afwezigheid van seksueel verlangen is in veel gevallen een gezonde en functionele reactie bij vrouwen die te maken hebben met stress, vermoeidheid of bedreigende situaties in hun relatie. Het bestempelen van seksuele moeilijkheden tot een stoornis, brengt het gevaar met zich mee dat artsen worden aangezet tot het voorschrijven van middelen om de seksuele functie herstellen, terwijl er juist aandacht zou moeten zijn voor andere aspecten in het leven van deze vrouwen.”
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (20)
Jeetje wat een negatieve reacties op de farmaceutische industrie!!
Ik ben blij dat het bestaat. Zonder dat zou het leven ondraaglijk kunnen zijn voor een hoop mensen.
Ikzelf heb ook HSDD, maar gebruik er niets voor... Zou wel willen, maar vind het behoorlijk prijzig. Dat is dus wel een nadeel van de farmaci: de prijzen!
Sex hebben in de 2 mnd is ook niet fijn, maar als je het stofje mist die ervoor zorgt dat je vaker zin hebt en wil, dan heb je niet anders te willen. Als er een medicijn is die dit kan brengen naar 1 x in week, zou ik al superblij zijn!
En als je vind dat 1 x idw te weinig is, dan moet je ergens anders je heil gaan zoeken.
Blom, Den Helder op 20-02-2009, 09:50
Ik zal niet zeggen dat medicijnen voor niemand werken, maar het zou minder vaak als eerstelijns hulpservice moeten worden gebruikt. Beter kijk je eerst naar het onderliggende probleem. Ik heb in het verleden zelf last gehad van depressies, maar heb gemerkt dat meditatie en gezond leven ontzettend helpen. Dat, en jezelf complimenteren voor alles wat je bent en wat je kunt, in plaats van je te focusen op wat je niet bent. Kost niets hoor!En als ik geen zin heb in seks dan is dat geen afwijking. Dan heb ik gewoon geen zin. Ik ga echt geen pil slikken op het moment dat mijn vriend besluit dat het tijd is voor seks. Hm, een huishoud-pil... ;)
Jessica, Amsterdam op 30-06-2008, 20:27
"Veroudering, stemmingswisselingen, verlegenheid, piekeren, botontkalking en de menopauze". Geen ziektes, als je daarmee aandoeningen bedoelt die door virussen, bacterien of gifstoffen worden veroorzaakt. Maar als je ernstige stemmingswisselingen kan temperen, zijn er een hoop mensen blij. Als botontkalking voorkomen of afgeremd wordt, scheelt dat een hoop ellende. Als de fysieke pijn en mogelijke depressie bij de menopauze aangepakt kan worden, help je miljoenen vrouwen. Hier probeert een farmceutische-industriehater met een bizar voorbeeld van HSDD alles op een hoop te gooien. Ben wel heel benieuwd naar de medische geschiedenis van Bouma.
Fred, Leiden op 04-05-2008, 17:09
Heel vreemd, volslagen belachelijk eigenlijk, dat volgens dit artikel alleen bij vrouwen het gevaar zou bestaan dat behandelen van seksuele disfunctie de aandacht afleidt van de echte problemen. Ben ik nou zo slim, of ...?
Thomas, Heumen op 02-05-2008, 10:19
@CAREL VAN EEDENWil je weten dat die voedsel allergie die kinderen hyperactief maakt (ADHD) al een dikke 20 jaar bekent is. Het bij behorende dieet ook.Afgelopen maand heeft de Europese unie een aantal van die kleurstoffen verboden.Het is misschien leuk om te weten dat de chemische stoffen in de ADHD medicatie op de opiumlijst staan. En er slecht zijn voor de hersenen.ADHD heeft een klein zusje ADD. Ook een concentratie stoornis. Het blijkt dat veel mensen deze (gek makende) wereld niet meer kunnen volgen. De voorgeschreven pillen zijn hetzelfde.het is gewoon speed
niels, zoetermeer op 01-05-2008, 23:15
Wie wel eens EO kijkt zal niet de indruk krijgen dat het aantal ziekten vermindert.Alleen:hier moet je geloven dat de Heer geneest,of dat het lijden bijzonder zinvol is ergens voor,bv om in de Hemel te komen .Dat lijkt me nog ernstiger misleiding dan grof geld eraan te verdienen. Niettemin: de meeste in bovengenoemd artikel genoemde ziekten bestaan écht. ADHD bv.Het echte criminele komt pas: een geleerde mevrouw heeft een dieet uitgevonden dat in twee van de drie gevallen goed helpt tegen ADHD.De overheid,(bouwfraude,OWers in oorlogsgebieden,aandelen farmacie),steunt deze therapie niet of nauwelijks want de pillenlobby verdient er niet aan
CAREL VAN EEDEN, Landsmeer op 29-04-2008, 09:12
Armour Thyroid? Dat wordt niet zo vaak voorgeschreven omdat het nergens geregistreerd is als geneesmiddel. Daardoor is er ook alleen sprake van een beperkte parallelle import. In Frankrijk is dierlijk hormoon verboden vanwege dodelijke incidenten met dierlijk schildklierpoeder. Waarom laat Forest (de farmaceut) Armour Thyroid niet registreren? Simpel, dat kost geld en tijd en daar heeft Forest geen zin in. Nu wordt het middel ook wel verkocht. Daarbij werkt levothyroxine (het gewone middel) bij de meeste mensen goed.
Lara, ... op 29-04-2008, 01:13
Ik heb begrepen dat impotente mannen wel degelijk zin in sex hebben, die hebben dus een probleem en niet zo weinig ook. Maar hebben vrouwen die geen zin hebben (gewoon geen zin) ook een probleem? Ik denk het niet maar het mag gewoon niet meer. Geen sex hebben, geen zin hebben, je wordt bezien alsof je knettergek bent. Sex moet en daarmee uit. Ik denk dus ook niet dat de pharmaceutische industrie een ziekte bedenkt maar ze spelen gewoon in op de trend in de samenleving, en verdienen veel geld ermee. Ik wou dat ik zo slim was, wat zou ik dan rijk zijn ;-)
Mickey, Brussel op 29-04-2008, 01:13
Omdat we seks ( rationeel en tegen onze natuur in)lang geleden gekoppeld hebben aan (romantische)liefde en (eenwige) trouw zitten we nu met de gebakken peren. Wanneer de liefde minder wordt/verdwijnt, houden we om allerlei redenen vast aan onze trouw (belofte). Maar zonder liefde is er weinig reden meer om zin in elkaar te hebben. Vooral vrouwen zoeken/vinden liefde dan in andere zaken. Kinderen, mantelzorg, werk, vriendinnen. Zo lukt het om hun man trouw te blijven. Vrouwen zouden er goed aan doen hun relatie eerlijk te benoemen. Die verminderde zin komt ergens vandaan.Tip: word (weer) verliefd en je hebt geen pil nodig.
Bea, Gouda op 28-04-2008, 16:04
Het is een symptoom van ons neo-liberaal denken. Slechts één ding is dan belangrijk: geld verdienen hoe dan ook. Ziektes worden niet alleen gecreëerd voor en door de farmaceutische industrie. Artsen,maar zeker ook psychologen maken van 'gewone' levensgebeurtenissen een probleem om hun product te verkopen. En volgens het marktprincipe is iets goed als het verkoopt. De vraag of zoiets mensen minder zelfredzaam en afhankelijker maakt is dan ook niet interessant. Integendeel: u wist het nog niet, maar u hebt een probleem waar wij een oplossing voor hebben. Gewoon marketing. Welzijn en gezondheid zijn helaas handel waar veel te verdienen valt.
Peter van Loon, Barsingerhorn op 28-04-2008, 16:04
Prachtige analyse! De "diagnose" ADHD is de laatste paar jaar in NL verdubbeld: van 300.000 tot 600.000?de huisarts mag tegenwoordig (zonder dat er nog een psycholoog bij komt kijken) namelijk zelf ritalin e.d. voorschrijven. En het tiental vrouwen(week)bladen zorgt er wel voor dat vrouwen zich permanent afvragen, of er "niet-iets-mis-is". Want men krijgt allemaal op (wat) latere leeftijd één kind, en, tja, dan is een kind natuurlijk vooral "druk". Het wachten is op een preventieve pil tegen álles (via de kraan)?de van overheidswege verplichte verzekering betaalt, en aldus is de door het medisch-industrieel complex te creëren vraag eindeloos.
Watersportamateur, Nijmegen op 28-04-2008, 12:33
Het is een bloedige schande!Daartegenover staat dat voor wél bestaande ziekten soms (of vaak, dat weet ik niet) niet de beste medicijnen worden voorgeschreven omdat die duurder zijn. Ik denk nu aan vervangend schildklierhormoon: het Amerikaanse (dierlijke) Armour Thyroid wordt in de meeste landen niet toegelaten omdat de synthetische, maar soms niet werkende vervanger goedkoper is.Mag men spreken van corruptheid bij artsen? Dat kapitalisme zich vaak tegen de mensheid keert, dat weten we wel.
joep, vergt op 28-04-2008, 12:33
ziektes verzinnen en propageren in documentaires levert toch werkgelegenheid op?
rob, diemen op 28-04-2008, 12:27
Het staat voor mij inderdaad als een paal boven water dat de farmaceutische industrie hiermee weer een niet bestaande markt probeert aan te boren.Excuses voor de associatieve omschrijving.
Paulcjm, Eijsden op 28-04-2008, 12:27
geen zin hebben is dus hetzelfde als nee-zeggen: de vrouw wil eigenlijk wel altijd, maar durft daar niet voor uit te komen en recht voor de raap te zeggen??zelfs de vrouwelijke seksuele interesse is een macho-prestatie-dingetje geworden we moeten maar eens een paar generaties zonder mannen
jacques willemen, tilburg op 28-04-2008, 12:27
En zo zien we maar weer dat de ziekteindustrie haar eigen werkgelegenheid schept..
nn, nl op 28-04-2008, 09:19
Eye-opener: "De farmaceutische industrie legt zich al jaren toe op het ontwikkelen van ziekten, die eigenlijk die naam niet verdienen. Voorbeelden zijn veroudering, stemmingswisselingen, verlegenheid, piekeren, botontkalking en de menopauze."Waarom? Om de "geneesmiddelen" vergoed te kunnen krijgen van de verzekeraars.Het kapitalisme is een effectief systeem om mensen te motiveren hard te werken voor... meer geld.... en dat is NOOIT genoeg... want het zijn uiteindelijk onze "begeerten" die onverzadigbaar zijn. Pas als we daar ZELF paal en perk aan kunnen stellen is een echte, duurzame oplossing in zicht. Dat is moeilijker dan hard werken..
Anton, Breda op 28-04-2008, 09:18
Leuk voor de farmaceutische industrie. Marketing werkt.Whiplash, borderline en nu hypoweetikveel etc etc , het komt en gaat en de pillendraaiers zijn er goed mee.
g.agresti, tiel op 28-04-2008, 09:18
Tja, volgens boeddhistische geschriften is sexueel verlangen vooral een stoornis van de man, die vooral lastig is voor henzelf.....
Jelly, Groningen op 28-04-2008, 09:18
Ik wacht met ongeduld op reacties die het opnemen voor de farmaceutische industrie. Wat je gewoonlijk leest, zijn beschuldigingen, verdachtmakingen, klachten en diverse vormen van paranoia. Terwijl deze industrie beter verdient. Miljoenen mensen hebben een dragelijk bestaan dankzij de farmaceutische industrie, of het nu om ziekten, stoornissen of ongemakken gaat, lijkt mij nauwelijks relevant. Dit is een kwestie van muggeziften over naamgeving.
Bukowsky, Santiago op 28-04-2008, 09:18
Plaats een reactie
Stuur artikel door