De Verdieping

22 september 2006

door Paul-Kleis Jager

Bernard-Henri Lévy / ’Moslims moeten zich opwinden over Darfur en Irak’

U bekijkt nu: pagina 1 van 2.

De Franse filosoof Bernard-Henri Lévy, misschien wel de enige denker met manager en chauffeur, staat pal achter paus Benedictus XVI. „Wij mogen de obscurantisten geen enkele ruimte geven.”

reacties (16)
print
stuur artikel door

Henri-Lévy is vandaag in Nederland voor de eerste Vrede van Utrecht-lezing, een initiatief van de stichting Vrede van Utrecht, het IKV, debatcentrum Tumult en Pax Christi. Zij hebben de auteur van onder andere ’Wie vermoordde Daniel Pearl?’ gevraagd te spreken over de vraag of ’wij pal durven staan voor onze open samenleving’.

Volgens Lévy vraagt deze tijd inderdaad om enige moed. De paus-rel, de Deense cartoons en de moord op Theo van Gogh geven aan dat de vrijheid van meningsuiting in gevaar is. „Het islamisme is het totalitarisme van deze tijd”, zo laat hij weten vanuit New York, waar hij deze week zijn vrouw, de actrice Arielle Dombasle, begeleidde.

„We mogen op geen enkele manier marchanderen met onze principes. Wat je bijvoorbeeld ook van die Deense tekeningen vindt, of ze nu goed zijn of slecht, van een goede smaak getuigen of niet, iedereen had zonder enige aarzeling de makers en de kranten moeten steunen die deze tekeningen hebben gepubliceerd. Als je je laat leiden door overwegingen als ’Ok, die principes zijn heel mooi, maar is dit wel het moment?’, dan ben je verloren. Het was dé gelegenheid om de obscurantisten te laten zien dat er grenzen zijn die niet overschreden mogen worden.”

„Dit is vooral ook zo belangrijk omdat de provocatie helemaal niet kwam van de kant die daar van beschuldigd is. Wie heeft zich hier nou schuldig gemaakt aan blasfemie? De Deense krant Jyllands-Posten, die de tekeningen plaatste voor een Deens publiek? Of de duivelse manipulators die eropuit trokken om ze overal onder de neus van moslims te houden, met de bedoeling ze op te hitsen?”

U vraagt zich in uw wekelijkse commentaar in het blad ’Le Point’ af waarom er zoveel protest was tegen de paus en er zo ’tragisch weinig’ moslims zijn die zich uitspreken tegen de terreur in Irak of de Arabische milities die slachtingen aanrichten in Darfur. Vanwaar die stilte?

„Daar zijn twee redenen voor. Er zijn moslims die deze stilte willen doorbreken, maar die eenvoudig doodsbang zijn voor de terreur van de fanatiekste islamisten. Dat is een bekend patroon: de fanatici intimideren de gematigden, zoals in de Franse revolutie degenen die de periode van de bloedige Terreur inluidden, de Montagnards, de gematigde Girondijnen, eronder hielden. Het is het ultra-klassieke syndroom waarbij radicalen de hoeders zijn van de ideologie, het verschijnsel dat ik in een boek over Kosovo ’de gevaarlijke zuiverheid’ heb genoemd.

En dan is er nog wat mijn vriend Abdelwahab Meddeb heeft omschreven als de ’ziekte van de islam’. In de islam zijn buitengewoon sterke krachten werkzaam die de islamitische wereld achteruit, in de richting van het nihilisme duwen.”

De Franse arabist Malek Chebel merkte deze week naar aanleiding van de paus-rel op dat de islam niet meer of minder gewelddadig is dan andere religies. „De islam kan een religie van vrede en tolerantie zijn”, zegt Chebel, en hij geeft het voorbeeld van het middeleeuwse Andalusië waar ’moslims, joden en christenen in vrede leefden’. Is het niet ontmoedigend, die vaak herhaalde verwijzing naar lang vervolgen tijden?

„Nee. Want het feit dat deze tijd er is geweest, is het bewijs dat zoiets nog een keer kan bestaan. Andalusië, en het werk van de islamitische vrijdenkers Averroës en Avicenna (de grote namen van de geaborteerde islamitische verlichting, red.): het bewijst dat er niets in de structuur, niets in de genen van de islam zit waardoor het is veroordeeld tot radicalisme en geweld. En dat is juist bemoedigend: het steekt iedereen een hart onder de riem die, in de islam en daarbuiten, een gematigde islam wil, een verlichte islam die te verenigen is met de democratie.”

U hekelt ’de westerlingen die de meest verschrikkelijke reacties van woedende moslims begrijpen of daar een excuus voor weten te vinden’.

„Ja. Aan de boom van modern links in Europa is een ’islamo-progressieve’ tak gegroeid. Dat is een verontrustend verschijnsel, het is zelfs gevaarlijk omdat hier oude reflexen van het Europese radicalisme de kop op steken. Want al die mensen die het terrorisme verklaren uit armoede en vernedering, lijken die niet heel erg op degenen die het nazisme verklaarden uit de economische crisis en de vernedering van het Verdrag van Versailles? En die fascinatie voor de djihadist die je bij sommigen ziet, dat idee dat jonge boze moslims en Israël-haters een soort verdwaalde rebellen zijn, opstandige jongens die zich misschien vergissen, maar ondanks alles rebellen, herinnert dat idee niet aan de marxisten die het Proletariaat – wat het ook deed en welke vergissing het ook maakte – heilig verklaarden?”

We horen vaak dat we ’islam’ en ’islamisme’ goed uit elkaar moeten houden. Sommige islamcritici, zoals Ayaan Hirsi Ali, vinden dat het probleem niet zozeer het islamisme is, maar de islam. Volgens haar is een hervorming alleen mogelijk als de Koran en de Profeet, ’die voor 1,2 miljard moslims een onfeilbare morele gids is’, ter discussie worden gesteld.

„Ik ben het niet helemaal met haar eens, het is wel degelijk van belang islam en islamisme van elkaar te scheiden. Was Massoed, de door Al-Kaida vermoorde leider van het Islamitische leger dat eerst tegen de Russen vocht, uit hetzelfde hout gesneden als de Taliban waar hij het later tegen opnam? En de Pakistaanse vrouwen die bij wijze van eerwraak levend worden verbrand, zijn ook moslim.

Bernard-Henri Lévy, geboren in 1948 in het Algerijnse Béni-Saf, groeit als geëngageerde intellectueel uit tot een fenomeen met een mondiale uitstraling.

Hij debuteert in 1973 met een veldstudie over Bangladesh, dat zich juist had afgescheiden van Pakistan. Naar aanleiding van een boek waarin hij afrekent met het marxisme (’La barbarie au visage humain’), verschijnt Lévy in 1977 voor het eerst op televisie, in gezelschap van zijn generatiegenoot André Glucksman. Ze worden voorgesteld als de nouveaux philosophes: vooral Lévy met zijn zwarte manen, sigaret en losgeknoopte witte overhemd (zijn handelsmerk) maakt indruk.

Lévy heeft de ambitie ’de zaak van de vrijheid en de menselijke waardigheid’, waar deze ook in het gedrang is, te verdedigen. Niet meer, maar zeker ook niet minder. In 1980 voert Lévy actie tegen de Olympische Spelen in Moskou, negen jaar later springt hij in de bres voor Salman Rushdie, toen net door een fatwa getroffen. In de jaren negentig bepleit hij de zaak van Kosovo en de Bosnische moslims.

Lévy, inmiddels bekend als ’BHL’, trekt maakt reportages in brandhaarden als Angola, Burundi, Colombia, en Algerije, maakt films en documentaires en publiceert veel, vaak controversiële, boeken.

Met name zijn verhandeling over de Franse wortels van het fascisme ’L’idéologie française’ (1981) oogst kritiek. „Hij is verloren voor de waarheid”, zo verzucht bijvoorbeeld de liberale intellectueel Raymond Aron, die hem al eerder pretentieus en weinig origineel noemt.

Drie jaar geleden verscheen ’Wie vermoordde Daniel Pearl?’ een ’romanquête’ (samentrekking van roman en enquête) over de Amerikaanse journalist Daniel Pearl, die in Pakistan werd onthoofd. BHL’s conclusie: Pearl werd gedood omdat hij had ontdekt dat de Pakistaanse geheime dienst nucleair materiaal wilde doorspelen aan Al-Kaida. Pure speculatie, volgens critici. Anderen storen zich aan zijn portret van Pakistan, dat BHL ’de grootste schurkenstaat van alle schurkenstaten’ noemt.

In Pakistan, gelooft BHL, zal de beschavingsoorlog tussen de radicale en gematigde islam worden uitgevochten. „In dat land is het in zekere zin allemaal begonnen: de Taliban, de radicale islam van de jaren tachtig en negentig. En ik denk dat hier ook alles zal eindigen. De mondiale oorlog tegen het terrorisme wordt daar gewonnen, of verloren.”

Zijn laatste werk, ’American Vertigo’, is een verslag van ’een reis door de Verenigde Staten in de voetsporen van Alexis de Tocqueville’, die begin 19de eeuw een klassiek werk schreef over de sterke en zwakke kanten van Amerika. ’American Vertigo’ verschijnt met veel tam tam eerst in de VS, maar krijgt een koele ontvangst. BHL noemt zich ’anti-anti Amerikaans’ maar interesseert zich volgens de New York Times vooral voor clichés: Las Vegas, Beverly Hills, zwaarlijvigheid en freakshows. „Zoals zo vaak bij Franse auteurs: er staan weinig feiten in en veel lange conclusies”. The New Republic prijst BHL: „Bij alle fundamentele debatten staat hij altijd aan de goede kant”.

Reacties (16)

Al zo lang als de islam bestaat is deze religie intolerant tegenover andersdenkenden. Mensen die beweren dat de islam zo tolerant is hebben nooit de geschiedenisboeken hierover gelezen. De paus had helemaal gelijk toen hij stelde dat de islam een agressieve religie is. En het "mooie" is dat de moslims, juist door hun reactie op de woorden van de paus, zelf hebben aangetoond dat hij gelijk had. Er zijn weliswaar gematigde moslims, maar deze worden door de "hoofdstroom"-moslims gezien als afvalligen. Dus zelfs binnen de islam is er intolerantie tegenover gematigde geloofsgenoten. Daarom moeten we hier in het westen alles wat geoorloofd is doen om te voorkomen dat de islam hier de overhand krijgt. Zodra dat zou gebeuren, is het hier voor altijd afgelopen met de vrijheid en democratie. En regeert voortaan alleen nog de angst.

Bram Riethoff, Schiedam op 25-09-2006, 17:35

BHL mag wijzen op gevaar van moslimextremisme, hij mag overtuigd zijn van het inzicht dat de koran an sich gevaarlijk is. Hij mag zich verbazen over het feit dat moslims in Irak zich niet verzetten tegen de terreur in hun land, omdat die zich geïntimeerd weten door fanatici. Maar laat hem wel komen met argumenten die het borreltafelniveau ontstijgen. Ik heb geen enkel nieuw inzicht gelezen. Het is natuurlijk de aloude linkse blindheid voor de slechtheid van de mens, is zijn conclusie. Hiermee bevindt hij zich op hetzelfde intellectuele niveau als George W. Bush, ook een groot denker. Als dit alles is wat BHL te bieden heeft in de discussie is dat tragisch. Als hij stelt dat inleveren van principe's van vrije pers en meningsuiting onacceptabel is, hoe denkt hij dan over mensenrechten en marteling ? Als hij zich verbaast over het gebrek aan verzet tegen de terreur in Irak vraag ik mij af welke terreur hij bedoelt. De Irakese of de Amerikaanse. Zomaar wat vragen.

Paulcjm, Eijsden op 24-09-2006, 19:58

Merkwaardig toch, dat iedereen het alleen heeft over die facetten van Lévy's mening die hem/haar het beste uitkomt. Zelfs het artikel zelf maakt zich daaraan schuldig. Wat heeft de reactie van de NYT over het boek American Vertigo te maken met Lévy's mening over de radicale politieke islam? Wat heeft zijn joods-Algerijnse achtergrond daarmee te maken? De man maakt een analyse van het het islamitisch extremisme. Daar zitten fouten in of niet. Ik ben het met het grootste deel eens. Ik wil er alleen aan toevoegen, dat het dus van het grootste belang is, de fanatici niet de overhand te laten krijven over de bange gematigden. Dat moet gebeuren zonder de socialistisch/liberale principes overboord te gooien. Dus ja, die Deense cartoons hadden overal gepubliceerd moeten worden. Dus ja, het ontkennen van de Armeense genocide moet strafbaar gesteld worden als het ontkennen van de holocaust. Dus ja, we moeten de Israëlische aanval op Libanon veroordelen. Maar vrijdenkers zijn zeldzaam.

M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 24-09-2006, 09:47

Daar is de schuld van links weer. Een denker als Levy ziet het verschil niet tussen vergoeilijking en een eventuele gedeeltelijke oorzaak. Dat is typisch, want elke denker zoekt gaan naar oorzaaken alvorens hij met een antwoord kan komen. Dat hij een andere oorzaak ziet, wil nog niet zeggen dat het die oorzaak is, maar hij bedient zich wel van dezelfde taktiek als bijvoorbeeld een Bush. Dezelfde vragen met andere antwoorden scherp veroordelen want ik heb de waarheid in pacht. Jammer dat andersdenkenden meteen veroordeeld worden tot de linkse kerk, een soort dogma. Laten we eens kijken naar de leiders van diegene die rechts worden genoemd. Op dat moment kunnen we dezelfde soort vergelijkingen trekken als Levy doet en zijn de overeenkomsten tussen de extremisten en die zogenaamde rechtse kerk levensgroot. Niet denken, 1 geloof en alles heiligt de middelen en de ander is schuldig. Zijn ego en zijn Israel verblinden hem. Iedereen is schuldig, duh!, zoek nou eens samen een oplossing.

simon, amsterdam op 24-09-2006, 09:45

Inderdaad, maar dat neemt niet weg dat de Paus onnodig een stomme streek heeft uitgehaald, zó onfeilbaar is hij kennelijk ook weer niet, eerder beetje wereldvreemd. Ga maar door met discussie...

g.agresti@wxs.nl, son op 24-09-2006, 09:40

Leuk, deze beschouwing. Soms is er nog hoop. In de Volkskrant constateert Paul Brill, dat de kloof tussen de gewone burger en de politiek correcte linkse elite weer groeit. Waar bijvoorbeeld de linkse media, waaronder Trouw, niet moe worden de Paus te kapittelen, wordt de gewone burger moe van het aanhoudende en geensceneerde geweld in moslimlanden. In Indonesie zijn drie arme katholieke boeren geexcecuteerd. Er was geen aandacht voor in de linkse pers, omdat het niet in haar straatje past. De gewone burger noteert zowel de excecutie als het zwijgen van links. Waar de linkse elite geen enkele moeite doet om eens te lezen wat de Paus precies zei, daar doet menig gewone burger dat wel. Met dank aan Internet. En dan kan iedereen weer vaststellen dat de pers wederom gepoogd heeft de lezer te misleiden. Soms klaagt het journaille, dat het tegenwoordig steeds weer in de beklaagdenbank zit. Hier zien we een schrijnend gebrek aan zelfkritiek, zo kenmerkend voor links en linkse pers.

cor wijtvliet, Drunen op 23-09-2006, 18:48

Het is duidelijk, jodendom maar ook islam en zelfs christendom aanhangers zijn allen achterlijk en steengoed in moorden. Als mensen zich nu eens permanent gaan bezighouden met naastenliefde en inlevingsvermogen en een cursus vrijdenken gaan volgen, dan zijn we hopelijk binnen twintig jaar af van al dat bijgeloof en al deze kortzichtigheid.

Hopov, Amsterdam op 23-09-2006, 18:44

Ondanks alle gebreken in de westerse samenleving kan ik in alle vrijheid mijn mening zeggen en hier leven. Alleen daarom ben ik trots op deze beschaving en wil haar graag behouden. Ik heb geen behoefte te leven in een moslim-staat of in een land waar wij geregeerd worden door de lange tenen van moslims (kritiek wordt meteen gezien als haat etc., iedereen moet alles slikken van de moslims etc.) Daarom niet buigen van enige dictatuur. Natuurlijk wordt kritiek hier meteen afgeserveerd als zionisme (de ideale smoes) want stel je toch eens voor dat je eens aan zelfkritiek en eens zelf moest nadenken!

Panysan, Rotterdam op 23-09-2006, 18:40

Ook hier wordt weer naar Andalusië verwezen in de zin dat er onder de islamitische heerschappij zo veel tolerantie was. Helaas behoeft dit toch enige correctie. De joden en christenen hadden een 2de rangs positie (dhimmitude) en ze waren beslist niet gelijk aan moslims. Zelfs pogroms, zoals in 1066, kwamen er voor. Averroës werd zelfs met de dood bedreigd. Ook in het islamitische Andalusië mocht het absolutisme van de islam niet ter discussie worden gesteld. Het sprookje van het zo idealistische en tolerante Andalusië ten tijde van de Moorse bezetting is een van de peilers van het politiek correcte fantasieverleden van een tolerante islam dat nooit heeft bestaan.

Cogito, Amsterdam op 23-09-2006, 10:02

Hartverwarmend dat dit soort mensen nog bestaan. Helaas niet in de politiek. Dit is verleden tijd. De politiek is laf, opportunistisch en arrogant. Bernard-Henri Lévy heeft lef en komt op voor de eigen westerse cultuur en is een hart onder de riem en een sprankje hoop voor gewone Europese burgers die zich door de socialisten verraden voelen.

Bukowsky, Viña del Mar op 23-09-2006, 10:02

Zo is dat, daar waar de moslims andere mensen afslachten om zelf aan de macht te kunnen komen. En ze gaan rustig verder onder de naam van Allah. Ik weet zeket dat Mohammed de oorlog die hun voeren niet hem gesteund. Mohammed had een overtuiging om de mensen bij elkaar te brengen. Ik leef mijn leven op mijn manier maar respecteer anderen. Het word tijd dat we in Nederland wakker worden en gaan zorgen dat er drastische veranderingen komen. Het Westen is niet voor niks het Westen en het Oosten niet voor niks het Oosten. De Moslims zijn nog niet eens in staat om samen onder een dak te wonen en als ze geholpen worden ben je een bezettingsmacht. De Imams en Ayatholla's roepen het van de daken onder het mom van Allah wil het zo. Is het niet zo dat deze personen het zo willen om zelf macht te hebben, en dan roepen namens het zgn. geloof wat ons opgedrongen word? Nederland word wakker, stem zeker niet op de PvdA en Links, want dat is de ondergang van Nederland.

Jeff, Eindhoven op 23-09-2006, 10:01

Een goed verhaal van de heer Jager. Vooral de slotalinea. Vervang 'Islam' in heel het verhaal door 'Turkije' en je bent bij de weer zeer actuele kandidaatstellingsproblematiek rondom de Nederturken en de spagaat waarin de fundamentalist fascistoïde grijze wolf Kerincsiz hen vanuit Turkije drijft. Jammer dat Lévy niets zegt over het misdadige gebruik van clusterbommen in Libanon, of waar dan ook.

J. Verhoeven, Deurne op 23-09-2006, 09:59

Ach gut, een joodse filosoof met voorliefde voor rechts-zionisme ziet demonen in islamieten of islam, tjonge wat nieuwswaardig zeg..

Dov Vijfhoek, Ermelo op 23-09-2006, 09:51

Waarom zouden moslims moeten doen wat Levy vraagt. Hij doet toch ook niet wat de moslims graag van hem zouden zien. Hij getuigt daarmee van het arrogante superieure westerse denken wat anderen maar moeten volgen. Als hij zou uitgaan van gelijkwaardigheid zou hij moslims niet gaan voorschrijven wat ze worden geacht te doen, maar zou hij als uitgangspunt nemen het denken en handelen van de moslims en die respecteren. Dat men zich in het westen soms druk maakt om Darfur is een zaak van het westen. Het moet niet zo zijn, dat omdat het westen zich daar soms druk over maakt de moslims dat ook maar zouden moeten doen. Moslims hebben eigen overwegingen. Bovendien wordt Darfur door bepaalde westerse groeperingen gebruikt om de aandacht af te leiden van conflicten tussen het westen en de islam en Israël en de islam. Levy spreekt over een beschavingsoorlog in Pakistan, waar het westen met grof geweld in andermans territoir opereert. Datzelfde geldt voor Irak. Geen beschaving om trots op te zijn.

J.J. v.d. Gulik, Andijk op 23-09-2006, 09:49

De moslims hebben een overvloed aan troep in hun eigen achtertuin. Wie dat ziet, kan er met zijn verstand niet bij dat moslims zich zo enorm druk maken over een wereld waar ze niets te zoeken hebben en waar ze al helemaal niets te oordelen hebben. Als moslims het in het Westen niet bevalt, dan houdt niemand ze tegen om naar hun thuislanden te vertrekken.

Timmermans, Coevorden op 23-09-2006, 09:48

Bernard Henri Levy de pseudo-filosoof of Tv-filosoof als hij is gestempeld in Frankrijk is een pure sang zionist. Zijn eigen werk is het verdedigen van de zionistisch entiteit in alle tijden en plaatsen en zijn specialiteit is Islam zwart maken. Dus! Het zegt meer over de IKV en zijn rol in de oorlog in Irak door de controversieel ex-voorzitter en voor service rendu hij is nu Hoogleraar Faber.

Larbi Alili, Delft op 23-09-2006, 09:47