Utrechtse hoogleraar / Een ongewenste boodschap
U bekijkt nu: pagina 1 van 2.
De universiteit van Utrecht greep in bij de afscheidsrede van hoogleraar Pieter van de Horst. Maar de definitieve tekst was toen nog helemaal niet af, zegt de hoogleraar.
Gerelateerde artikelen
Willemien Otten weet nog precies hoe het is gegaan. De decaan van de faculteit Godgeleerdheid in Utrecht kan aan de afspraken in haar agenda zien dat ze op 30 mei door een collega is gewezen op de tekst van de afscheidsrede van Pieter van der Horst zoals die naar de drukker zou gaan. Deze collega vindt het niet verstandig als de rede zo wordt uitgesproken en gedrukt. Otten deelt die mening. „Het tweede deel was beneden academisch peil. De toon was propagandistisch en het betoog niet goed onderbouwd.”
Ze nodigt Van der Horst uit voor een gesprek, maar deze weigert. Otten wendt zich daarna tot de rector magnificus, professor Willem Gispen, die meteen, op 31 mei, een gesprek organiseert met Van der Horst en vier collega-wetenschappers. Otten kan daar niet bij zijn, maar weet zich wel te herinneren dat Van der Horst de dag daarop al de definitieve versie van zijn rede inlevert.
Van der Horst heeft een andere versie van het verhaal. De decaan heeft hem inderdaad op passages gewezen waar ze problemen mee heeft. „Dat ging over het deel waarin ik me zeer kritisch uitliet over het faculteitsbeleid van de laatste jaren. Ik heb daar wat aan veranderd en vervolgens heb ik de tekst ook op andere plaatsen wat geschaafd. De ’griezels’ Gretta en Dries zijn toen bijvoorbeeld geschrapt.”
Een paar dagen later spreekt decaan Otten hem opnieuw aan. Ze heeft ook moeite met de wijze waarop de hoogleraar de jodenhaat koppelt aan de moderne islam. Of hij ook dat niet zou kunnen schrappen. Van der Horst wil dáárover niet praten. „Zeker niet toen zij liet doorschemeren dat de faculteit in onderhandeling was over een nieuwe imamopleiding.”
Otten weerspreekt deze versie. Zij ontkent bijvoorbeeld dat er over een imamopleiding wordt onderhandeld. Feit is wel dat tijdens het gesprek met de rector de niet meer relevante, eerste versie ter tafel ligt – die heeft Otten immers doorgestuurd. De emeritus hoogleraar wijst zijn opponenten daarop, maar vindt geen weerklank. Het gesprek is er ook niet naar. Van der Horst: „Vrij snel wordt mij duidelijk gemaakt dat mijn afscheidsrede een veiligheidsrisico inhoudt. Als ik de rede zo zou uitspreken, kon de universiteit niet instaan voor mijn veiligheid, en die van mijn collega’s. De rector dreigde dat hij gebruik zou kunnen maken van zijn rectorale bevoegdheid, al wist ik niet wat dat betekende.” Onder druk besluit Van der Horst het advies van de rector op te volgen en het deel van zijn rede over de ’fakkel van de jodenhaat’ weg te laten. Een besluit dat hij achteraf betreurt.
Wat hij nog meer betreurt, is dat het in de ophef na zijn rede alleen maar is gegaan over de academische vrijheid en het vermeende gebrek aan wetenschappelijke kwaliteit. En niet meer over zijn ongewenste boodschap. Als hij in NRC Handelsblad zegt dat de rector „bang was dat alle moslims messen en pistolen zouden gaan trekken”, reageren hoogleraren dat de rector helemaal niet bang was en dat het erom ging dat „talloze passages van de rede in strijd waren met de mores van het wetenschappelijk bedrijf”.
Ook de woordvoerder van het universiteitsbestuur legt de nadruk op de wetenschappelijke kwaliteit. „Het veiligheidsaspect is ook aan de orde geweest, maar de belangrijkste boodschap was dat de rede passages bevatte die niet zo wetenschappelijk waren. ’Kijk daar nog eens goed naar’, was het dringende advies.”
Van der Horst windt zich er opnieuw over op. „Telkens wordt daarbij verwezen naar ’de griezels’. Dat suggereert dat men met de tweede versie akkoord was gegaan. Intussen gaat iedereen voorbij aan de werkelijke boodschap die ik in mijn gecastreerde versie niet mocht uitspreken: de jodenhaat onder hedendaagse moslims.”
Hij verzucht: „Zo’n afscheidsrede is wel vaker een cri du coeur. Als de universiteit het er niet mee eens is, kan men zich ervan distantiëren. Maar censuur vooraf vind ik uit den boze.”
Drie versies van de omstreden toespraak:
Er bestaan drie versies van de afscheidsrede van Pieter van der Horst. De versie die de universiteit hem ernstig ontraadde om uit te spreken, de versie die hij had willen uitspreken en de versie die hij vorige week werkelijk uitsprak. De eerste versie bevatte enkele gepeperde uitspraken, zoals over de ’griezels’ Dries en Gretta. De tweede niet meer. In de derde versie was echt gesneden: de hele passage over de jodenhaat onder hedendaagse moslims was verdwenen.
Prof. dr. Pieter W. van der Horst en het bestuur van de Universiteit Utrecht verschillen van mening over de inhoud van de oorspronkelijke tekst:
Trouw
Het weer Maximum:17° C Neerslagkans: 90% |
Reacties (8)
De angel zou voor een goed deel uit de zeepbel zijn, wanneer in de berichtgeving over de drie versies van de afscheidsrede de volgende pertinente onjuistheid gerectificeerd zou worden: Het pdf-bestand "afscheidsrede, zoals uiteindelijk uitgesproken" is NIET de op 16 juni om 16:15 uur daadwerkelijk gehouden rede, maar de gedrukte versie ervan, in de Utrechtse theologische reeks. De feitelijk uitgesproken rede verschilde slechts op ondergeschikte puntjes van het pdf-bestand "oorspronkelijke versie, volgens Prof. dr. Pieter W. van der Horst", zoals elke aandachtige toehoorder met mij kan getuigen; anders zou de zinsnede met het "gekromde tenen" op blz. 29 van het eerstgenoemde pdf-bestand ook een loze opmerking zijn geweest. In gesproken vorm heeft Van der Horst zijn hartekreet dus ongesmoord kunnen slaken, hetgeen hem op een ongebruikelijk luid en langdurig applaus kwam te staan - terecht of niet, daar valt over te twisten, over de genoten parrhesia ex cathedra echter niet.
H. A. I. Stadhouders, Werkhoven op 27-06-2006, 10:30
Het antwoord op rabiate jodenhaat kan nooit rabiate angst zijn. Obscurantisme verdraagt geen angstaanjaging. Het niveau van de afscheidsrede van van der Horst is inderdaad beneden elk wetenschappelijk peil. Hiermee krijgen antisemieten weer extra aandacht en dus een "beloning", die buitenproportioneel is. Ze lachen in hun vuistje met deze afscheidsrede. Waarom geen aandacht geschonken aan groepen - zowel in als buiten het Midden-Oosten - die streven naar samenwerking in plaats van naar rivaliteit? Die één federale staat in het Midden-Oosten bepleiten, in plaats van boedelscheiding? Is dat omdat ze geen macht hebben?? Een grote fout is in 1948 gemaakt: de stichting van de staat Israel was eveneens een buitenproportionele reactie op een verstandhoudingsprobleem dat toen veel eenvoudiger op te lossen was met de inrichting van één federale staat Palestina. Mijn advies: die staat alsnog oprichten en de raddraaiers scheiden, niet de volken.
F.M. Vermeulen, Roosendaal op 26-06-2006, 14:13
Mijn commentaar: Persoonlijk vind ik het de hoogste tijd dat Israël in het conflict met de Palestijnen, dat al veel te lang duurt, stappen moet zetten die niet alleen de spanningen in het Midden-Oosten verminderen maar ook stof zullen geven aan de omringende landen om na te denken over de noodzaak om hun antisemitisme voort te zetten. Ik vind dat de rector van de Universiteit Utrecht ernstig op dit vlak is tekort geschoten door zijn gebrek aan steun voor gewetensvrijheid van de vertrekkende zeer capabele hoogleraar Van der Horst.
C. Buizer, Voorschoten op 24-06-2006, 10:51
Schande wat ze hebben gedaan richting Pieter van der Horst. Het is een ziek klimaat binnen die universiteit dat is wel duidelijk. Geen collegialiteit maar een keiharde nare concurrentiestrijd waarin macht een grote rol heeft gespeeld en dat allemaal uiteraard in een onkreukbare verpakking... bah!
Dickiedick, Amsterdam op 24-06-2006, 10:47
Deze hele affaire begint lachwekkende, maar vooral hypocriete vormen aan te nemen. De blunder van het bestuur en alles wat daar om heen hangt, is volledig doorgeschoten. Het eigenlijke doel, nl. het onder het gras stoppen van een uitstekende, maar kennelijk voor bepaalde zich aangesproken voelende binnenlandse en buitenlandse bevolkingsgroepen, opsomming van gebeurtenissen, mag als zijnde een onplezierige boodschap dus niet geopenbaard worden. Het gaat niet meer alleen om de censuur van wat professor v.d. Horst had willen vermelden. Het gaat hierbij vooral om de censuur op de vrije opvatting en dat nog wel n.a.v. een onweerlegbare geschiedkundige onderbouwing. Dezelfde mensen, die protesteren tegen de "toon" van de afscheidsrede, behoren ongetwijfeld tot de groep "critici" van de joden voor wie iets goeds over joden niet past in het vertroebelde beeld.
Dennis, N-H op 23-06-2006, 17:31
Onlangs werd aan de Universiteit Utrecht censuur uitgeoefend op de afscheidsrede van de theoloog Prof.dr. Pieter W. van der Horst. Passages over het eeuwenoude en nog steeds bestaande antisemitisme in de islamitische wereld werden ongewenst geacht. Prof. Van der Horst werd onder zware druk gezet door de rector magnificus van de Universiteit Utrecht om zijn afscheidsrede aan te passen. ik protesteer tegen deze censuur en tegen deze aantasting van de academische vrijheid en tegen deze aantasting van de vrijheid van onderzoek. Wat we nodig hebben is vrijheid van onderzoek en open debat. Wat we niet nodig hebben is censuur en zelfcensuur die gedreven is door angst (in dit geval angst voor kritiek op de afscheidsrede van Prof. Van der Horst). Overigens ben ik zelf op het onderwerp van de rede afgestudeerd voor mijn hoofdvak Oude Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Leiden. Voor mijn doctoraal examen heb ik onder andere 1000 bladzijden (zogenaamde Oxford pages) Latijnse
Artemis Westenberg, Capelle aan den IJssel op 23-06-2006, 10:27
Van der Horst solliciteert overduidelijk naar de post van martelaar in Huntingdon's clash of civilizations. Censuur vooraf? Welnee, het bestuur gaf een advies. Sinds wanneer mag dat niet meer? Eigenlijk is VdH een beetje een lafaard. Hij durfde de eerste versie niet uit te spreken, maar probeert nu langs een omweg toch de gewenste publiciteit te krijgen. Proficiat, dat is gelukt. Puntje voor de Nederlandse anti-islam beweging.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 23-06-2006, 10:18
Het gedoe rond professor van der Horsts afscheidsrede is een typisch voorbeeld van bestuurdersangst. Kijk maar: de decaan van de faculteit brengt het allemaal aan bij het College van Bestuur en weldra zien allen water branden. Dat komt veel meer voor in Nederland. Wat ook veel voorkomt: bestuurders blijven hun uitglijders verdedigen. Dat zien we ook hier. Ondertussen is de reputatie van de Utrechtse universiteit behoorlijk geschaad. Dat wordt nog veel erger, als straks allerlei buitenlandse bloggers die de klok hebben horen luiden, maar niet weten waar de klepel hangt, zich van de affaire meester maken. Het zou de betrokken bestuurders sieren, als ze gewoon toegaven uit angst en kippendrift te hebben gehandeld, als ze zouden zeggen, dat vergissen menselijk is. Dat doen ze niet. En dan wordt een uitglijder een fout en een brandmerk, dat de Utrechtse universiteit nog jaren zal ontsieren.
Han van der Horst, Schiedam op 23-06-2006, 10:08
Plaats een reactie
Stuur artikel door