'Persoonsverwisseling maakt Congolees in een klap beroemd'

Roem verspreidt zich snel in het internettijdperk. Een maand geleden was Guy Goma nog een volstrekte nobody, inmiddels is Groot-Brittannië in de ban van deze nauwelijks Engels sprekende immigrant die per ongeluk voor de camera kwam. Bekijk de video

Op de Britse zender BBC News 24 speelt zich op 8 mei een bizar tafereel af. Bij een item over de rechtszaak tussen de computerfabrikant Apple en de platenmaatschappij Apple wordt commentaar gevraagd van computerexpert Guy Kewney.

De kijkers zien Kewney eerst ineenkrimpen van schrik als hij wordt geïntroduceerd. Daarna probeert hij manhaftig de vragen over de rechtszaak te beantwoorden, zonder dat de kijkers nu precies begrijpen wat hij zegt. Pas nadat Kewney een minuut lang in onnavolgbaar brabbel-Engels aan het woord is geweest, lijkt de presentatrice onraad te ruiken. Ze breekt het interview af.

Inderdaad: de echte Guy Kewney – blank, bebaard – zit al die tijd beneden in de lobby te wachten. In zijn plaats heeft de producer zijn voornaamgenoot Guy Goma – donkere huid en kaal – meegenomen naar de studio. Goma, een Congolese immigrant, was voor een sollicitatiegesprek langsgekomen bij de BBC, en laat zich gewillig schminken, denkend dat dit tot de procedure behoort. Pas tijdens het interview beseft hij dat hij slachtoffer is geworden van een persoonsverwisseling.

In de weken na zijn onwaarschijnlijke debuut als tv-expert verschijnt het filmpje van de uitzending op allerlei weblogs, en stijgt Goma’s populariteit snel. Niet lang erna verschijnen er fansites en ook zijn er al T-shirts te koop met zijn foto.

Vanwaar deze plotselinge waterval van sympathie? Misschien de vereenzelviging met een klassiek schrikbeeld: een examen moeten maken waar je niet voor geleerd hebt, live op tv nog wel. Maar wat ook opvalt, is dat veel reacties gebaseerd zijn op onjuiste informatie. Die raakt snel verspreid in het universum van weblogs die elkaar allemaal overschrijven: als je een verhaal maar vaak genoeg op verschillende plaatsen leest, lijkt het vanzelf waar te worden.

Zo ontstaat de mythe van Guy Goma als arme immigrant die het slachtoffer wordt van een hardvochtig vreemdelingenbeleid. In deze versie is Goma chauffeur – het traditionele migrantenberoep. Zijn tv-optreden wekt de aandacht van de Britse immigratiedienst, die concludeert dat zijn visum verlopen is, en hem dreigt uit te zetten. Tot overmaat van ramp krijgt hij de baan waar hij eigenlijk op kwam solliciteren niet. Omdat zielige immigranten onze bescherming nodig hebben, wordt er een online petitie opgesteld die de BBC maant om die lieve Goma alsnog een baan te geven.

Maar Goma is om te beginnen geen chauffeur. Hij is bovendien hoger opgeleid: in Congo studeerde hij economie en bedrijfskunde. En hij heeft bepaald geen hulp nodig bij het vinden van een baan: zijn visum is in orde, en hij wordt sinds vorige week vertegenwoordigd door een impresariaat, dat hem als tv-persoonlijkheid wil lanceren.

Een andere teneur van de reacties is dat Guy Goma als een soort Britse ’dr. Clavan’ alle deskundologen te kijk zet. Channel 4 is er als de kippen bij om concurrent BBC te pesten: het station nodigt Goma uit voor commentaar op items over Hugo Chávez en gezondheidszorg. New York Times-columnist John Tierney juicht dat Goma’s optreden „duidelijk maakt dat tv-stations geld verspillen aan professionele commentatoren”. Goma toonde zich volgens Tierney een volleerd expert: hij zei eigenlijk niets, maar sprak wel op de juiste momenten vol overtuiging het woord ’exactly’ uit.

Het enthousiasme van zulke columnisten ten spijt, lijkt Goma toch niet echt in de wieg gelegd als commentator. Hij mag dan bijzonder ’knuffelbaar’ zijn, maar zijn Engels is écht heel slecht: bij zijn tv-optredens snapt hij regelmatig de vragen niet. Dat wordt pijnlijk duidelijk als hij te gast is in een ontbijttelevisieshow. Of hij al handtekeningen heeft moeten uitdelen, wil de presentatrice weten. Goma, in de veronderstelling dat ze om zijn handtekening vraagt, zoekt snel een papiertje, tekent het, en overhandigt het met een blijmoedig ’alsjeblieft’ aan de verbouwereerde vrouw.

Neem deze man tegen zichzelf in bescherming, denk je dan gegêneerd. Maar niemand lijkt dat te willen doen. Om te beginnen Goma zelf niet, die zijn nieuwverworven sterrenstatus onlangs bevestigde met het ultieme gebaar van de hedendaagse celebrity: het shirt dat hij bij zijn BBC-optreden droeg wordt geveild voor het goede doel. De Britten ook niet: als Goma in de show van Jonathan Ross verschijnt, wordt hij minutenlang toegejuicht door een uitzinnig publiek. Hij geniet er zichtbaar van, en heft zijn handen in triomf.

En zijn nieuwe impresario al helemaal niet. Een woordvoerder van het bureau PRHQ laat telefonisch weten: „Wij geloven dat er voor Goma een gouden toekomst in de showbizz ligt. Hij is een natuurtalent, en heeft een cultstatus. We zijn nu in onderhandeling over een speelfilm over zijn BBC-optreden: the wrong guy in the right place at the right time.”

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.