Kwestie-Margarita / SP wil het schandaal wel voeden

DEN HAAG - Het SP-kamerlid Harry van Bommel staat aan het begin van een week waarin hij een belangrijke rol kan gaan spelen in het debat met de regering over de kwestie-Margarita. Hij heeft correspondentie ingezien waarin de prinses en haar echtgenoot Edwin de Roy van Zuydewijn bij de koningin en premier Kok klaagden te zijn afgeluisterd.

Van Bommel wil aan de voor avond van dat debat nog niet al zijn 'bewijzen' op tafel leggen. Hij maakt wel duidelijk waar hij op hoofdlijnen op uit is, als morgen premier Balkenende in het parlement verschijnt.

De BVD en de Dienst koninklijke en diplomatieke beveiliging zouden in 2000, tijdens het natrekken van het verleden van De Roy van Zuydewijn, verdergaande methoden hebben gebruikt dan vorige week al bleek. Van Bommel: ,,Mijn grootste probleem is: wat voor gevolgen heeft dat voor de rechtsstaat?''

Het debat moet wat hem betreft over vier dingen gaan. Hoe kunnen ministers hun verantwoordelijkheid waarmaken bij dergelijke veiligheidsdienst-onderzoeken rond het paleis, hoe sluitend is de controle op de AIVD, hoe staat het met de parlementaire controle en hoe ver gaan de bevoegdheden van het koninklijk huis?

Met dat laatste zit de SP al langer. Fractieleider Jan Marijnissen klaagde al eens: ,,Het is ontzettend moeilijk te controleren hoe dik de vinger is die de koningin in de pap heeft''. De wekelijkse ontmoetingen tussen de koningin en de premier zijn de partij een doorn in het oog.

De SP, met 9 zetels de vierde fractie in de Kamer, is voorstander van een gekozen staatshoofd. En dan het liefst naar het Duitse model, waar de president voornamelijk een ceremoniële functie heeft.

De SP was enthousiast toen in 2000 D66-leider Thom de Graaf een discussie begon over een nieuwe uitgeklede rol voor een moderne koning, naar Scandinavisch model. Dat De Graaf niet durfde 'door te pakken', en het Republikeinse Genootschap ook al inbond, vond Marijnissen het bewijs dat er een taboe rust op een discussie over de toekomst van de monarchie.

De SP betitelt in partijstukken het koningschap als 'een overblijfsel uit een lang vervlogen tijd, gebaseerd op een mythe'. De monarchie wordt er beschouwd als een anachronisme, 'een paardentram op de snelweg'.

Van Bommel liet al eens blijken, in een debatje met partijgenoten, dat hij weinig verwacht van theoretische discussies over een nieuw staatsbestel. Zulke netjes georganiseerde aanvallen op de monarchie ketsen al snel af op het pantser van het koningshuis, beseft hij. Van Bommel vorig jaar: ,,De geschiedenis leert dat de monarchie pas ter discussie komt te staan als het koninklijk huis in schandalen verwikkeld raakt.'' Voor zo'n schandaal draagt het SP-kamerlid gaarne enige munitie aan.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.