Ga direct naar de content

drayer
8 mei 2008
Elma Drayer

Grenzen aan meningsvrijheid? Bepaald niet

Minister Hirsch Ballin van justitie heeft zich gebogen over de smalende godslastering. Hij schreef er een brief over naar de Kamer, die per abuis eind vorige week al op de site van zijn ministerie belandde. Het was een ’nog niet af’ concept, haastte een woordvoerder zich te zeggen. De echte brief komt pas na het meireces.

Maakt dat wat uit? Nee, natuurlijk. De kans lijkt me althans gering dat de strekking van het officiële schrijven straks dramatisch anders zal zijn. De conceptbrief is immers geheel in lijn met hoe het huidige kabinet tot nu toe omspringt met de vrijheid van meningsuiting.

Voorlopig dieptepunt in dit verband is wel de verbetenheid waarmee premier Balkenende probeert Opinio aan te pakken. Dit weekblad publiceerde begin april een vlammende rede over islam en christendom die de man zou hebben uitgesproken tijdens een CDA-bijeenkomst. En echt, een kleuter begreep meteen dat hier het genre van de pastiche werd bedreven.

Niettemin spande de minister-president een kort geding aan. Belangrijkste argument: in verre buitenlanden zouden ze niet begrijpen dat het hier een satire betrof. Gelukkig zag de voorzieningenrechter het probleem niet. Maar Balkenende liet het er niet bij zitten en begon een bodemprocedure.

Dat er na dit bericht niet onmiddellijk een opstand is uitgebroken onder cabaretiers, cartoonisten en andere grappenmakers is mij een raadsel. Al was het maar omdat zij acuut brodeloos raken als Balkenende deze zaak wint.

En nu is daar Hirsch Ballin, die eveneens vindt dat het met die vrijheid van meningsuiting heus wel wat minder kan. Zij kent volgens hem ’bepaalde grenzen’. De huidige wet op de smalende godslastering biedt in zijn ogen „weinig bescherming tegen krenking van godsdienstige gevoelens”.

En hoewel een ruime Kamermeerderheid onlangs nog aandrong op afschaffing van de betreffende wetsartikelen, komt Hirsch Ballin met een uitbreiding ervan. Voortaan moet niet alleen het ’godsbeeld van een religie’ beschermd worden, maar dienen wij óók af te blijven van „heilige boeken of andere kernwaarden van een godsdienst of levensovertuiging”. Speciaal als dit gevolgen kan hebben voor de ’openbare orde’.

Ik probeer het me voor te stellen.

Volgens mijn heilige geschrift mogen blondharigen en roodharigen elkaar geen hand geven. U vindt dat wellicht een beetje mal, maar u moet mijn opvattingen respecteren. Anders krenkt u me in mijn godsdienstige gevoelens.

Mijn geestelijk leider schrijft me voor dat ik vijfmaal daags het Wilhelmus moet declameren. U vindt dat wellicht wat hinderlijk, maar u mag daar niets van zeggen. Anders krenkt u me in mijn godsdienstige gevoelens.

Mijn kerkgenootschap heeft verordend dat de consumptie van chocola uit den boze is. U moet daar wellicht om glimlachen, maar in mijn bijzijn dient u zich eveneens van chocola te onthouden. Anders krenkt u me in mijn godsdienstige gevoelens.

Ik wil maar zeggen: als de minister dit voorstel erdoor krijgt, dan kan elke zot met een beroep op de wet andersdenkenden de mond snoeren. Waarmee de vrijheid van meningsuiting de facto is afgeschaft. Ook dat zou trouwens een kleuter kunnen begrijpen.

Treurig genoeg wist het ministeriële schrijven tot nog toe nauwelijks beroering te wekken. Alleen op rechtse blogs rommelde het, en Kamerlid Boris van der Ham uitte zijn ongenoegen. Elders bleef het akelig stil.

Maar ja. Misschien is de vrijheid van meningsuiting wel zoiets als benen hebben om op te lopen, ogen om mee te zien, oren om mee te horen. Het bezit ervan lijkt zo volstrekt vanzelfsprekend. Pas als je het moet ontberen, besef je hoe gezegend je was.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.

Reacties (69)

Religies zijn ideologieën, man-made-products, bedacht om te overheersen, m.n. monotheïstische religies. Het rechtse CDA verdedigd haat en discriminatie (vrouwen, homo's) uit zorgt om haar eigen religiekul. Het CDA ondermijnt de scheiding van kerk en staat en is pleitbezorger v.h. uithollen v.d. vrijheid van meningsuiting. Minister van Justitie Hirsch Ballin liet onderzoeken of Fitna ongezien verboden kon worden. Ondanks zijn betrokkenheid bij de IRT-affaire zit hij in het kabinet. Onder het mom van 'beledigen' wil hij religieuze haat, discriminatie en onwaarheden wettelijk beschermen. Minister v. Justitie - bewijs eens dat god/allah bestaat.

Ab, Amsterdam op 12-05-2008, 16:06

"De echte brief komt na het meireces..". Dat riekt naar de beproefde taktiek om hem vlak voor de vakantie of in de vakantie even gauw gluiperig door de kamer te jagen.God is almachtig zegt de gelovige, dus is hij niet te belasteren en kan best voor zijn eigen zaakje zorgen, dat hoeft niet door gelovigen die het in hun spijkerhard geloof beter menen te weten dan de Here zelf. Walgelijk en misselijkmakend deze arrogantie van mannenbroeders en zusters.

g.agresti, tiel op 09-05-2008, 08:21

Godsdienstige gevoelens, mevrouw Drayer, bestaan niet, want god is een aanname.

Herman.Derickx, Maastricht op 09-05-2008, 08:18

Ik ben erg geschrokken van en eigenlijk ook kwaad over de conceptbrief. Direct mailde ik Mark Rutte met het verzoek de minister naar de Kamer te roepen en hem over de beperking van onze vrijheid tot de orde te roepen. Tot op heden mocht ik echter nog zelfs geen ontvangstbevestiging ontvangen. Tja, wat moet een mens dan nog, als zelfs de partij waar je je stem aan geeft, het er bij laat zitten? Eerlijk gezegd krenkt het mijn levensbeschouwelijke gevoelens ook, dat er kennelijk geen mens met verstand in Den Haag meer te vinden is. Ik kan haast niet wachten tot ik aangifte tegen Hirsch Ballin kan doen.

caroline, amsterdam op 08-05-2008, 23:32

Waar het natuurlijk omgaat is het volgende: via deze wazige voorstellen willen de gristelijken hun wil aan de rest van NL opleggen. De rest is een meerderheid en dat zit de gristenen niet lekker. Want zij weten dat ze het ware geloof hebben, vertelde mij een dame op bijbelles toen ik 10 was. Hoe ze dat wisten vroeg ik. Dat moet je geloven was het antwoord. Never dus.

R Coenen, Amsterdam op 08-05-2008, 23:32

Het is mij een compleet raadsel waarom de PvdA Hirsch Ballin heeft geaccepteerd als minister van Justitie. Deze man heeft de Christelijke staat als ideaal in het vaandel. Niks scheiding van kerk en staat, voor wat Hirsch Ballin getreft.

Timmermans, Coevorden op 08-05-2008, 23:32

Minister Hirsch Ballin is dus met ander woorden voorstander van minder vrijheid zodat er meer vrijheid komt voor degenen die tegen vrijheid zijn. Zulk een stelling roept bij mij het beeld op v.e. clown die in het nok van het circus over een koord stapt, voortdurend balancerend tussen vrijheid en onvrijheid, waarbij hij zijn vrijheid verliest als hij valt… Met zijn Joodse wortels zou min. Ballin toch moeten weten dat het Joodse volk in het Oude Testament onder Moses uiteindelijk koos om te vluchten uit de slavernij van Egypte, omdat ze vrijheid belangrijker vonden dan de vleespotten van Egypte toen (of de oliedollars v.d. Arabische wereld nu).

alethea, Vrijland op 08-05-2008, 23:27

Ik vermoed, maar misschien is het slechts hoop, dat het kabinet inmiddels zo weinig serieus wordt genomen dat men erover zwijgt. Na de volgende verkiezingen is het vanaf de vvd rechtsaf. Uit arre moede. Het CDA leeft in eigen wereldje op het platteland. PvdA leeft in een gedroomd verleden en utopisch heden. Om redenen die niemand inclusief henzelf kan begrijpen zijn ze spreekbuis van uiterst conservatieve (islamitische) waarden geworden met uiterst weke oplossingen voor problemen die menen te signaleren. Er zijn inmiddels - echt waar! - moslims die de PvdA te conservatief vinden. Armen en zieken houd u vast! We gaan rechts af!

bro, utrecht op 08-05-2008, 23:27

Het is niet te vatten dat er kleine groepen atheisten, seculieren en andere ongelovigen zijn die menen dat ze bij voortduring Christenen en andere gelovigen te moeten beledigen, beschimpen en in wezen te willen marginaliseren. Ik verwacht in 21e eeuw beschaafd en respectvol menselijk omgangsverkeer.Te trappen op datgene wat mensen in hun hart raakt is volsterket onwenselijk.Daar wens ik wettelijk tegen beschermd te willen worden.

yjk, hoorn op 08-05-2008, 23:27

Onbegrijpelijk hoe een jurist als Hirsch Ballin met een dergelijk onwerkbaar wetsvoorstel aankomt. Ook bizar om te zien dat op het moment dat de vrijheid van meningsuiting onder druk komt te liggen, eerst Donner en nu Hirsch Ballin de problemen denken op te lossen door de vrijheid van meningsuiting maar iets in te perken. En als dat niet genoeg blijkt te zijn om 'kwetsing' te voorkomen, zullen ze wellicht de vrijheid nog iets verder inperken. En als dat...

rico, rotterdam op 08-05-2008, 23:27

De teenlengte der gekwetsten als maat voor de vrijheid van meningsuiting is inquisitie. Het verbod op godslastering moet uit de wet evenals de godsdienstvrijheid. Vrije meningsuiting en recht van vergadering moet genoeg zijn.Tevens dient de subsidie op religieus onderwijs afgeschaft; samen met alle susidies aan clubs die zich op religieuze gronden afscheiden van rest van de maatschappij. Het wordt tijd dat Nedereland echt seculier wordt.

kees, utrecht op 08-05-2008, 23:27

De Organisatie van de Islamitische Conferentie (OIC), bestaande uit 57 islamitische landen, heeft tijdens haar bijeenkomst dit voorjaar beslist om meer gecoördineerd op te treden tegen kritiek op de Islam. Dit door middel van juridische acties in het Westen, publicaties in Westerse media, druk op andere landen (Nederland?), … Gezien al de oliedollars die de moslim wereld binnenstromen, en de ermee samengaande stijging in financiële- en economische macht ( =/= beschaving ) moeten we ons de vraag stellen in welke mate willen we onze democratie (vrijheid, vrije meningsuiting, beschaving …) geweld willen aandoen omwille van economisch gewin?

PV, Maastr. op 08-05-2008, 23:27

Eerst probeerde het politiek correctisme de vrije meningsuiting te onderdrukken door de eigen bevolking te stigmatiseren met woorden als: racist, extreem rechts, populist, … Omdat dat niet meer zo goed werkt, dankzij het feit dat de mensen nu via internet beter geïnformeerd zijn en hun mening kunnen uiten, nu tracht het politiek correcte establishment vrije meningsuiting via wettelijk en rechterlijk kunst en vliegwerk te beknotten. Eén van de stappen die ze daarbij klaarblijkelijk willen zetten is de verspreiding van informatie via internet of andere media terug onder controle te krijgen. Zeg maar ?censuur?.

l.karremans, heusden op 08-05-2008, 23:27

Het is onbegrijpelijk dat volwassen mensen zich zo laten beetnemen door een waandenkbeeld. En wanneer je probeert die waan weg te nemen dat dit dan als "godslastering" wordt gezien. Stel dat er een god zou zijn zoals de primitieven hem voorstellen, zou die zich dan op enige manier laten krenken door wat praatjes,tekening of film? Dan is het geen god meer, maar een verkapt mens. Alleen mensen kunnen zo zielig reageren over de aantasting van hun godsbeeld. Dus wat aanbidden ze nou eigenlijk? Wanneer God de universele energie is van dit heelal dan wordt er door de godsdiensten een jasje omheen gehangen opdat je dat niet mag zien. Godslastering?

dirkpieter, Los Álamos España op 08-05-2008, 23:27

Als ik dat lees over Hirsch Ballin en Balkenende, komt er een verschrikkelijke woede in mij op. Ik heb moeite om me diplomatiek genoeg uit te drukken om hier niet gecensureerd te worden. Dat zoiets in Nederland in de 21e eeuw nog mogelijk is! Dit soort weerzinwekkende gristenen voelt zich kennelijk aangemoedigd door de agressieve stijl van de islam om ons hun relidictatuur op te leggen. Als dit inderdaad werkelijkheid zou worden, moet ik uit dit land wegvluchten. Religie is tegenwoordig het grootste gevaar dat ons bedreigt.

Wim, Groningen op 08-05-2008, 23:27

Als ik dat lees over Hirsch Ballin en Balkenende, komt er een verschrikkelijke woede in mij op. Ik heb moeite om me diplomatiek genoeg uit te drukken om hier niet gecensureerd te worden. Dat zoiets in Nederland in de 21e eeuw nog mogelijk is! Dit soort weerzinwekkende gristenen voelt zich kennelijk aangemoedigd door de agressieve stijl van de islam om ons hun relidictatuur op te leggen. Als dit inderdaad werkelijkheid zou worden, moet ik uit dit land wegvluchten. Religie is tegenwoordig het grootste gevaar dat ons bedreigt. Maar ik vrees dat je dat van Trouw ook al niet hardop mag zeggen.

Wim, Groningen op 08-05-2008, 23:19

Helaas zien maar weinig mensen op welke slimme wijze dit land wordt afgeknepen en 'beheersbaar' gemaakt. D.m.v. meer controle (e-mail, telefoon, rekeningrijden, ov-chip, camera's, electronisch betalen, op afstand uitleesbare paspoorten met vingerafdruk en digitale gezichtsscan), meer beperkingen voor de burger (vrije meningsuiting, vrije nieuwsvergaring zonder registratie, gebruik van genotmiddelen, keuze van arts/ziekenhuis/medicijn), meer repressie (preventief fouilleren, straffen van werklozen, prostituees de straat op jagen), meer belasting en meer gevangenissen.

Fred K., Apeldoorn op 08-05-2008, 23:19

Wie herinnert zich niet de heldhaftige strijd van J.P. Balkenende tegen ?Spitting Image?-achtige grappen tijdens ?Mabel-Gate?? Valt het artikel in ?Opinio? niet onder de Wet ter Bestrijding van de Humor? Is het niet al ?godslasterlijk? genoeg, dat in ons land vrouwen in de politiek actief zijn (SGP), geen bomaanslagen tegen homoseksuelen worden gepleegd (zoals in de VS), mensen ongestenigd op zaterdag boodschappen doen (zie Israël) en Zionisten door handenschudden vandaag (60 jaar Israël) worden bezoedeld? Wat zegt onze Nationale Voordenker en voorzitter van de Partij van Verbieden en Verscheuren hiervan? Is dit allemaal geen Go(d)tspe?

Amalrik, Amersfoort op 08-05-2008, 23:19

Liever dan alleen deze column had ik gezien dat Trouw zich duidelijk uitspreekt tegen de plannen van dit kabinet. Trouw is ooit opgericht door gereformeerde verzetsmannen. Ik zou graag willen geloven dat zij niet alleen vochten voor hun eigen rechten en vrijheden, maar voor die van iedereen, dus ook voor het recht van atheïsten op godsdienstkritiek. Als Trouw een duidelijk standpunt in zou nemen en bij het kabinet zou aandringen op het intrekken van het plan tot aanscherping van de wet op smalende godslastering, dan ben ik volgend jaar op 4 mei misschien weer wel bereid om 2 minuten stilte te houden.

Aart Tuynman, Den Haag op 08-05-2008, 23:19

Vanzelfsprekend is vrijheid van meningsuiting niet. Het is zwaar bevochten op godsdiensten in het bijzonder, of wat hier voor doorgaat. Het hebben van een mening staat haaks op geloof. Ongelovigen zitten in de verdrukking en Islam is een schrijnend voorbeeld van een discriminerende ideologie.

Bukowsky, Santiago op 08-05-2008, 23:19

De stilte is oorverdovend. Waar is de verontwaardiging? Slechts enkele bloggers (zoals bijv. Henk Lomax op www.hetvrijevolk.com/?pagina=6052) hebben gereageer/geageerd. Is NL, incl. mainstream media, nu werkelijk zo politiek correct? Heeft men wel door welke implicaties dit gaat krijgen? Dat dit een directe aantasting is van onze democratische rechtstaat? Betekend 5 Mei alleen maar zonnen en zuipen? Is men vergeten dat vrijheden (te vuur en te zwaard) verdedigd moeten worden? (zie 4 Mei) Waarom staat het binnenhof niet vol? Waarom zijn er slechts 16(!) reacties op deze collumn? (13.07uur)

Erwin, Breda op 08-05-2008, 23:19

Als Hirsch Ballin zijn zin krijgt dan krijg je een soort meta godsdienst, waarbij verboden van alle godsdiensten gelden voor alle Nederlanders. Omdat er anders iemand gekwetst zou kunnen worden. Te bizar voor woorden. Hoe komt het toch dat religie zoveel vrijheden krijgt? In de psychiatrische definitie van waanbeelden wordt ook al een specifieke uitzondering voor religieuze denkbeelden gemaakt.

Bart, Rotterdam op 08-05-2008, 23:19

Vrijheid van meningsuiting is zo vanzelfsprekend geworden, dat de meerderheid niet eens in de gaten heeft dat dit grote goed aan het verdwijnen is. De meeste mensen maken zich alleen druk om geld en het weer. In het voormalige Oost-Duitsland waren het ook voornamelijk studenten en kerkmensen die zich druk maakten om het vrije woord. Ja, alle mooie spullen uit het Westen waren wel gewenst door de massa, maar daar bleef het veelal bij. Mij viel vooral DAT op bij mijn bezoek in 1984 aan Oost-Berlijn. Geldwisselen wilde velen. Alleen een aantal studenten had tranen in de ogen vanwege de onvrijheid. Zij wilden vrijheid, weten/leren en reizen.

A. Frumau, Noordwijk op 08-05-2008, 23:19

Als in het verleden geen heilige huisjes omver waren geworpen zouden we nog steeds Wodan vereren. Is dat wat Hirsch Ballin wil? Ook zouden we met deze wet nog steeds gedwongen worden om aflaten te kopen. "Zodra het muntje in het kistje klinkt, het zieltje in de hemel springt" zei de paus destijds. Volgens Hirsch Ballin zouden we voor al dit soort onzin respect moeten hebben. Protest werd ook toen gezien als godslastering. Met als uiteindelijk gevolg de beeldenstorm. En ook Galilei zou nog steeds niet mogen zeggen dat de aarde rond is. Trouwens, waarom is deze wet nodig? Als god werkelijk bestaat bestraft hij godslastering toch zelf wel?

Hans, Amsterdam op 08-05-2008, 23:19

Bravo Elma,Het kan niet duidelijk genoeg gezegd worden: 'Blijf af van de vrijheid van meningsuiting tegenover religies'. Immers wie maakt uit wat een religie is. Is/was bijvoorbeeld het communisme niet ook een geloof met als hoogste waarheid de wil van de leiders ter verheffing van het proletariaat. En zijn er niet zeer wonderlijk sekten met bizarre ideeën en overtuigingen op deze arrdkloot. Met alles moet de kachel aangemaakt kunnen worden en elke opvatting die niet 'spoort' dient aangevallen te kunnen worden. Ook deze.

J.Krul, Beuningen op 08-05-2008, 23:19

Het is uiteraard tegen de principes van de scheiding van Kerk en Staat dat de staat zou gaan bepalen wat "heilige boeken" zijn. Ik zie sowieso weinig in artikel 147 omdat het een te indirekte relatie tussen de belediger en de beledigde legt. Een vergelijking zou zijn dat als ik me beledigend over een voetbalclub uitlaat, dat ook voor fans van deze voetbalclub als persoonlijk beledigend zou kunnen worden opgevat. Het eind van het materiële strafrecht is dan zoek, en we gaan ons op het terrein van het occulte begeven. Niet verstandig, lijkt me.

s.b, Zwolle op 08-05-2008, 23:19

Hé ja, wat erg! Wij vinden dat wij het recht hebben om anderen te beledigen; als zij last hebben van onze boertjes en windjes dan kunnen ze toch gewoon de andere kant op kijken? Maar nee, ze moeten er weer iets van zeggen, en nu voelen wij ons bedreigd en kunnen wij weer het slachtoffertje spelen. Niets is heilig voor ons, alleen de Vrijheid van Meningsuiting. En omdat de Nederlandse cultuur ook al zo weinig voorstelt (om over de Nederlandse identiteit maar te zwijgen), zeggen wij maar dat wij voor de Vrijheid zijn. Zo willen wij onze mening doordrukken zonder naar anderen te luisteren - want zeg eens, wie durft er tegen de Vrijheid te zijn?

Nico, Amsterdam op 08-05-2008, 23:12

Los van de inhoud van Hirsch Ballin's plannen de kop van de titel van de column van Drayer is onjuist. Er bestaat een recht op de vrijheid van meningsuiting, maar die is nu al begrensd bij de wet (laster etc.)De rechter interpreteert eventuele overtredingen en die rechter is in deze in Nederland zeer restrictief. Kortom Elma Drayer snapt het helaas niet helemaal. Het valt wel op dat journalisten het argument van de vrijheid van meningsuiting vaak (mis)bruiken om geen verantwoording te hoeven afleggen over het eigen handelen. In de journalistiek (mede gegeven de heersende kudde-mentaliteit) is de kans op machtsmisbruik het grootst.

m, leiden op 08-05-2008, 23:12

Ik begin een kerkgenootschap en roep mijn opgenoteerde overtuiging uit tot heilig geschrift. Dan heb ik ongelimiteerde meningsvrijheid, want dát staat er namelijk in. Binnenkort kunt u zich aansluiten en dan kunt u alles (vrijdenkend) zeggen wat u wilt.

Quillem, Amsterdam op 08-05-2008, 23:12

Als dit kabinet en deze regering inderdaad dit voornemen realiseren, kunnen we de PvdA werkelijk rangschikken onder de ongewervelde dieren. HB is een obsessieve maker van kleinburgelijke wetten en bepalingen. Een fatstoensrakker op het kleinzielige af. Het is zoals in het NRC is gesteld, deze regering is bang voor de eigen burger die geen directe democratie toevertrouwd kan worden en die constant in de gaten moet worden gehouden met camera's en met opslag van gegevens van verblijfplaats en van activiteiten.

Bert, Heerhugowaard op 08-05-2008, 23:12

De totale vrijheid van meningsuiting is samen met de gelijkheid van man/vrouw, homo/hetero en zwart/wit een van de vier dragende peilers waarop een vrije samenleving berust. De enige uitzondering is het oproepen tot geweld. We zitten nu anno 2008 in de absurde situatie dat dankzij de ongebreidelde immigratie uit moslim-landen en de daarmee gepaard gaande oprispingen van orthodox christelijk gevoelens aan drie van de vier peilers stelselmatig wordt geknaagd (zie ook Yman Mahrach). Vrijheid van godsdienst is niets anders dan een stelsel van meningen en kan dus worden afgeschaft omdat deze al beschermd wordt door de vrijheid van meningsuiting.

Raaf, nijmegen op 08-05-2008, 23:12

Ik bid iedere dag zeker 7x tot de niet bestaande god dat hij dit kabinet laat vallen. De een wil achter mijn voordeur in bed stappen om mij te dwingen kinderen te krijgen. De ander liegt en bedriegt over oorlogmissies. De hele club dringt mij hun foute waarden en normen op. En ga zo maar door. Nu hebben we deze uit de middeleeuwen stammende kruisridder weer die mij wil gaan verbieden om een nietbestaande god te respecteren. Een zelfbenoemd koningshuis die mij lastig valt met een bede bij de "troon"rede. En dat bij een bevolking die al die geloofswaanzin heeft afgezworen. Als Bratist moet ik die leugenaars en machtswellustelinggen bevechten!

John Tab, Bussum op 08-05-2008, 23:12

Bij een vrijheid hoort verantwoordelijkheid. Helaas is verantwoordelijkheid niet in een wet te vangen (anders zou half Nederland mischien wel onder curatele moeten worden gezet), vrijheid gelukkig wel. Bij die vrijheid hoort dan maar dat er niet altijd even handig gebruikt van wordt gemaakt.In Nederland hebben we eeuwen nodig gehad om godsdienstige gevoeligheden af te leren waarmee we een manier hebben gevonden om religie en vrijheid naast elkaar te beleven, en nu zal een minister in een handomdraai die verworvenheid schrappen vanwege een geïmporteert religieprobleem? Dat lijkt me de omgekeerde wereld.

Watdachtjewat, Zoetermeere op 08-05-2008, 23:12

Het staat Balkenende vrij iedere bodemprocedure te beginnen waar hij zin in heeft, maar niet altijd op kosten van de samenleving. De Tweede Kamer moet er paal en perk aanstellen voor zover Balkenende zich in blinde razernij meent dat voor hem géén grenzen gelden.

Quillem, Amsterdam op 08-05-2008, 23:12

Prettig dat ook een krant met een confessionele achtergrond een weldenkend columnist in dienst heeft. Een kleine geruststelling in barre tijden.

erik, amsterdam op 08-05-2008, 23:12

Het is zo verschrikkelijk irritant wat hier gebeurt. Laten we allemaal in opstand komen tegen de praktijken van deze Christelijke politici. Iedere kans die ze krijgen om stiekem beperkingen door te voeren die hun agenda dienen, moet onmiddellijk afgestraft worden. In actie! Nu! Stuur vandaag nog een bezwaarmailtje naar Hirsch. Adres te vinden via de Tweedekamersite.

Pol, H'lem op 08-05-2008, 23:12

Prachtige woorden "smalende godslasteringen",waarbij ik mij(in mijn enorme,en mogelijk onvergeeflijke)onschuld afvraag wat ik mij daarbij moet voorstellen.En de volgende vraag die bij mij(alleen bij mij? )opkomt; vroeger hoorde je niet/haast niet/heel weinig/incidenteel ,iets over (smalende)godslasteringen.Zou het zijn,of zou dit de bekende " brug te ver"zijn, dat nu grote groepen moslims zich in ons land ophouden,deze prangede vraag opkomt?In landen als Iran,S.Arabie,Pakistan,EN Afghanistan is godslastering iets wat met de dood kan worden bestraft,hoe willen deze landen op gelijke voet regels met "het westen"opstellen?

rob, zoetermeer op 08-05-2008, 23:12

Je kunt je afvragen waarom godsdienstige mensen zonodig in bescherming moeten worden genomen en niet-godsdienstige mensen mogen ongehinderd voor rotte vis mogen worden uitgemaakt, of minimaal tot 'zondaars' (christelijke benadering) of 'ongelovige honden'(Islamitische benadering) worden veroordeeld. Religie heeft al veel kwaad aangericht en dit laffe kabinet schijnt ze bovendien nog een extra steuntje in de rug te willen geven. Het is de hoogste tijd dat de ongelovige honden van zich af gaan bijten.

Bukowsky, Santiago op 08-05-2008, 23:12

Kunnen we een nieuwe Wet tegen het Krenken van Gevoelens alsjeblieft met terugwerkende kracht invoeren? Dan zou ik graag Balkenende nog aanklagen over zijn opmerking dat je zonder geloof niet kunt functioneren. Dat heeft mij namelijk tot in het diepst van mijn atheïstische hart gekrenkt. Vervolgen dus die handel!

Jo, Groningen op 08-05-2008, 23:03

Bravo Elma!Laten we de Europese wet er eens bij pakken"Freedom of speech is absolute. Even if it shocks the state, society or parts thereof. It is instrumental in a free and open society. Without it pluralism can not exist. Without it democracy can not exist."Persoonlijk vind ik het raar dat sommige mensen het eens zijn met EHB en JPB. Je zou toch verwachten in 2008 dat mensen "verlichter" zouden zijn.Mensen die pleiten voor inperking van Vvm gooien in mijn optiek hun eigen glazen in. NL is juist een vrijhaven geweest voor anders denkenden. Die vrijheid wordt nu langzamerhand verkwanselt, vanwege mensen die in "god/allah" geloven.

Erik, Enschede op 08-05-2008, 23:03

Die Elma toch!"Geheel in lijn"?: zat Elma dan bij het kabinetsberaad? Natuurlijk niet.En: wat is kabinetsbeleid hier? - was zo'n conceptbrief dat al?Verder is volstrekt duidelijk dat de minister-president namens het CDA het weekblad Opinio bestookt: het is immers een CDA-belang. In hoeverre de PvdA'ers hem niet afvielen toen het in het kabinetsberaad ter sprake kwam, aannemende dat dit zo was, is dus het geheim van dat beraad.Zoals het gissen blijft, hoe ver ook in deze materie PvdA versus hier CDA/CU staat. Maar dat dit zo is die mentale kloof die in het kabinet zit, dat durf ik zomaar te stellen.Geen feitelijk begin dus, Elma.

Albert Ledder, Amsterdam op 08-05-2008, 23:03

Vrijheid is ons allerhoogste goed omdat daar de allerhoogste prijs voor is betaald. De geallieerden hebben niet alleen betaald, ze hebben dat ook gedaan zonder er vragen bij te stellen (niet vooraf en ook niet achteraf). Daarnaast handelden ze niet op basis van een VN-handvest, zoals wij die nu hebben, omdat die nog niet bestond. Zij handelden puur vanuit een IDEE van vrijheid. Tegenwoordig denken we dat we kunnen vechten voor de vrede, dit is een contradictio. Men vecht alleen voor de vrijheid, zoals in ons land in ?45 is gebeurd, de vrede komt daarna vanzelf. Niemand in NL kent nog de echte betekenis van de Vrijheid, zelfs de PVV niet

Simon Kuyvenhoven, San Salvador op 08-05-2008, 23:03

Men stelt ?Vrijheid Blijheid?. Dit impliceert zorgeloosheid. De genen die zelf betaald hebben voor de vrijheid met hun leven of met het laten ontnemen van hun vrijheid weten echter beter: ?Vrijheid Waakzaamheid?. De vrijheid kan nl. altijd worden aangevallen. Men heeft altijd voor vrijheid gevochten, niet voor vrede. Vrijheid is niet iets voor jezelf zoals gezondheid, voedsel etc. Vrijheid is er voor toekomstige generaties. De vrijheid in NL is haar geschonken door de geallieerden, daardoor weten Nederlanders de vrijheid totaal niet op waarde te schatten. Iemand die een kadootje krijgt, beseft uiteindelijk ook niet de waarde daarvan.

Simon Kuyvenhoven, San Salvador op 08-05-2008, 23:03

En bovendien is het logisch niet vol te houden. De Koran stelt dat Jezus NIET de zoon van God is en NIet aan het kruis gestorven. Dit is een kernwaarde voor christenen en dus hoogst beledigend. Conclusie als je de wet toepast: De Koran moet verboden worden. Andersom geldt ook de conclusie: de Bijbel moet verboden worden. En dit zijn geen flauwe verzinsels maar gewoon logische consequenties. UIteraard kunnen we zo wel even door gaan: 'Religie is opium voor het volk'. hup weg met Marx. Nietsche moet dan natuurlijk meteen op de brandstapel enzovoort. Kortom: dom voorstel.

Erwin (Eindhoven), Eindhoven op 08-05-2008, 23:03

Nederland is de laatste 8 maanden een ware dictatuur aan het worden. Eerst kon er iemand die haar mening stechts uitte niet meer beveiligd worden. Toen kon een fotografe haar werk niet meer exposeren. Daarna heeft men aan alle kanten geprobeerd een bepaalde film tegen te houden en vervolgens spant de staat een rechtzaak aan tegen een opinieblad. Dit terwijl men het idee heeft om wel allerlei dictaturen in het buitenland de les te moeten lezen. Men vergeet: voor de vrijheid heeft men zich in het verleden onvoorwaardelijk en internationaal ingezet. Wij kunnen dus nooit allerlei voorwaarden aan de bescherming van de vrijheid gaan stellen!

Simon Kuyvenhoven, San Salvador op 08-05-2008, 23:03

Minister Ballin is dus met ander woorden voorstander van minder vrijheid zodat er meer vrijheid komt voor degenen die tegen vrijheid zijn. Met zijn Joodse wortels zou min. Ballin toch moeten weten dat het Joodse volk in het Oude Testament onder Moses uiteindelijk koos om te vluchten uit de slavernij van Egypte, omdat het vrijheid belangrijker vonden dan de vleespotten van Egypte... Staan de Westerse democratieën nu niet voor dezelfde keus? Kiezen voor democratie en vrijheid (van o.a. meningsuiting), OF voor oliedollars en economische belangen. Geen gemakkelijke evenwichtsoefening. Hopelijk stelt men beschaving en vrijheid op de 1e plaats.

alethea, Vrijland op 08-05-2008, 23:03

U verwacht misschien nog enige vorm van redelijkheid aan te treffen bij de regeringspartijen. Nou, ik zal het u zeggen, die is er niet. Waar wel sprake van is, is een steeds sneller wordende dodendans van stervende partijen die elkaar alles toestaan, mits ze nog maar even mogen dansen. Degenen die deze partijen een halt weet toe te roepen, die ze eerder het graf in krijgt, die zullen in de toekomst tot helden worden uitgeroepen, tot de redders van het vaderland.

Rowy, Tilburg op 08-05-2008, 23:03

De vergelijking van mevrouw Drayer slaat zoals wel vaker nergens op. Het gaat hier niet om een even uit de grond gestampt religietje van chocola-aanbidders maar het gaat erom dat er een traditie van eeuwen is van chocola-aanbidders, bij wijze van spreken. Een niet-religieus voorbeeld: u loopt ook niet gekleed een naturistencamping op om alle mannen eens lekker uit te jouwen omdat ze in hun blote piemel lopen. Of de jeugd nawijzen omdat ze allemaal op Nike's lopen. En waarom doet u dat niet? Juist, dus: eerst goed nadenken, dan pas schrijven. Dan wordt het misschien nog eens wat met die column van u, want zo is het3x niks.Beledigd? Nee toch!

M. Damen, Amsterdam op 08-05-2008, 23:03

Het lijkt zo leuk dit stukje van Drayer. Maar het is goedkoop en oppervlakkig. Er zijn juridische genzen aan de vrijhei van meningsuiting. De wet staat er vol mee. Je mag niet lasteren, geen majesteit schennis plegen, staatsgeheimen publiceren etc. Natuurlijk zal de rechter met verboden spaarzaam en terughoudend optreden. Verder is het recht op meningsuiting geen plicht tot belediging. Beide worden meer en meer verward. In het Engels bestaat in dit verband de term Dutch diplomacy dat betekent botheid als overtuigingsmiddel.

g, rotterdam op 08-05-2008, 23:03

Mag Balkenende geen bodemprocedure voeren?Is dat niet zijn vrijheid van meningsuit en zijn recht op een onbelemmerde rechtsgang? Hadden de cabaretiers etc en het journaille hem dat via grappen en stukjes onmogelijk moeten maken? Elma Drayer wat maak je jezelf belachelijk in je overigens vrij slaafse volgen van het hoofdredactioneel commentaar van de NRC op dit punt. Daarnaast snapt Drayer het concept van de vrijheid van meningsuiting niet. Dat recht houdt in dat je van niemand vooraf toestemming nodig hebt, maar dat je bij de rechter wel ter verantwoording kan worden geroepen voor laster etc. De vrijheid kent grenzen bepaald in de wet.

michael, leiden op 08-05-2008, 16:49

Tjonge, wat wordt hier weer lekker fundamentalistisch doorgedraafd. Vrijheid van Meningsuiting als de nieuwe God, waarvoor alle andere goden moeten wijken. Lees de 10 geboden er nog eens op na: daar staat niets over VvM. Die gaat dan ook niet over ethiek maar over wetenschap en cultuur. Dat je mag zeggen dat de zon centraal staat, ook tegen macht of meerderheid in. Dat je in een burka mag lopen, ook al vindt ´men´ dat niet fijn. De ethiek mag best beschermd worden. Religieuze gevoelens vormen daar een onderdeel van, hoe gevaarlijk geloof ook kan zijn. Iedereen is toch vrij zijn visie op God te verkondigen, ja zelfs Haar bestaan te ontkennen?

Hermie Kreeft, Sittard op 08-05-2008, 14:37

In de jaren 30 ondernam dit land praktisch In de jaren 30 ondernam dit land praktisch niets tegen de opkomende NSB. Kamerleden konden NSB-er zijn. Burgermeesters en ambtenaren moesten ontslag nemen. In het Nederlandse leger kon men wel terecht, zelfs in officiersfuncties. Alleen de RKK hier ten lande had de zedelijke moed NSB-ers buiten te plaatsen. De meningsvrijheid werd te weinig ingeperkt in die dagen. Iedere democratie heeft het recht zich tegen aanvallen van binnen of van buiten uit te beschermen. De rechter, onafhankelijk, dus geen lid van een politieke partij, kan oordelen. Maar als een bevrijdingsfeest tot een openbaar discogebeuren moet verworden, .... Persvrijheid is eenzijdig, geldt niet voor ingezonden stukkenschrijvers.

J.Verhoeven, Deurne op 08-05-2008, 14:37

Ik ken nog een idioot voorbeeld om Drayer aan te vullen: ruim 60% van een samenleving voelt zich niet aangetrokken tot een lidmaatschap van een kerk. Als die groep in een zorginstelling belandt is er 95% kans daar een geestelijk aan te treffen die vertegenwoordiger is van een kerk. Helaas dit geen verzonnen voorbeeld maar werkelijkheid. Anno 2008 bepalen Christenen nog steeds wie de dienst uitmaakt als het gaat om de geestelijke ondersteuning van patienten. Die ideeen van Hirsh Ballin zijn dus helemaal niet vreemd, ze liggen ten grondslag aan de wijze waarop de doorsnee kerkmens religie en macht ervaart!

Joop, Den Haag op 08-05-2008, 14:37

Wat pas echt godslastering is? Dat een Nederlandse minister van Justitie anno 2008 religieuzen ongelimiteerde vrijheid wil geven "Het Goddelijke" bijvoorbeeld af te schilderen als een enge, agressieve wraakzuchtige man (een soort Fritzl) en dat anderen dit niet meer mogen bekritiseren op straffe van zijn aangescherpte wet.Saudi-Arabie, Iran, Pakistan, Nederland?

Anton, Breda op 08-05-2008, 09:06

De situatie mbt de vrijheid in ons land is helaas nog veel erger dan Elma in haar stuk schetst. De CDA-top heeft nl. ook juridisch onderzocht of het mogelijk was de film van Wilders voor de vertoning te verbieden. Het CDA is dus de grootste bedreiging voor de democratie! Het is een farce dat de kwestie ?Opinio? niet tot een storm in de media heeft geleid maar dat er wel ruime aandacht is voor het onderdrukken van de vrijheid in een land als China. Het is glashelder: Nederland is meer gesteld op haar rust dan op haar duur bevochten vrijheid. Nooit vergeten: voor onze vrijheid hebben duizenden geallieerden onvoorwaardelijk hun leven gegeven.

Simon Kuyvenhoven, San Salvador op 08-05-2008, 09:06

Hirsch Ballin's initiatief houdt geen stand. Neem nu het Vliegende Spaghetti Monster, dat in de VSA al een flinke aanhang heeft. Als parodie op de officiële godsdiensten kwetst het de religieuze gevoelens van anderen. Maar beweren dat pastafarians andere religies kwetsen is weer kwetsend voor deze pastafarians.

M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 08-05-2008, 09:06

Opnieuw bravo, Elma Drayer. Je bent een verademing onder de laffe journalistiek en politiek waarmee Nederland gezegend is. Gewoon door blijven schrijven en volhouden.

Chinaski, San Pedro op 08-05-2008, 09:06

Onder de bestaande wet uit 1932 werden in 1934 twee veroordelingen uitgesproken, een vanwege de uitspraak dat een god die de tuberkelbacil maakt een misdadiger is, en een andere wegens kritiek op de besnijdenis. Normale godsdienstkritiek werd wettelijk verboden. Het huidige kabinet wil kennelijk terug naar die situatie en zelfs nog verder gaan in het onderdrukken van godsdienstkritiek. Gezien de manier waarop de regering het uiten van kritiek op godsdienst wil onderdrukken, wordt het me steeds onduidelijker waarom we ieder jaar op 5 mei vieren dat Nederland bevrijd werd van een politiek systeem waarin godsdienstkritiek wel mogelijk was.

Aart Tuynman, Den Haag op 08-05-2008, 09:05

Om dit werkelijk te begrijpen zul je het in groter verband moeten trekken. Nl. de afspraken Europese Commissie en Paus. Om het platvloers te zeggen is men van mening dat het goed is voor de 'mens' (voornl. politiek en Machtigen der Aarde) om de Godsdienst weer door de strot te douwen. Volgens mij wil men i/d Grondwet iets bepalen waarbij godsdienst nog méér vrijheden krijgt. Mensen let op uw zaak!! Scheiding Kerk en Staat is er in praktijk niet (wel op papier ahum overruled door bep. kapsels). Als wij niet oppassen raakt die Scheiding flinterdun. Niet alleen Kerk en Staat maar juist Religie en Staat dient gescheiden te worden! Pas op! Vecht.

Barbara, Amstelveen op 08-05-2008, 09:05

"pas als je het moet ontberen, besef je hoe gezegend je was". Zo is het maar net!!! zeer treffend verwoord. Het is inderdaad om woest van te worden, dit misbaksel van Hirsch Ballin. Religie is en blijft het grootste gevaar voor de vrijheid van het woord en vrijheid in het algemeen. NIETS staat boven de kritiek, zeker niet iets wat verantwoordelijk is voor zoveel dood en verderf. De radicale islamieten hebben er een bondgenoot bij, onze eigen minister van justitie, hoe noemde we dat vroeger ook al weer??? o ja, heulen met de vijand. Toch sneu voor onze troepen in Afganistan, sneuvelen voor principes die hier worden verkwanseld.

M. Kloek, Almere op 08-05-2008, 09:04

Sigmund Freud noemde de grote (orthodoxe) godsdiensten al "collectieve dwangneurosen." Salafisme,SGP valt hier zeker ook onder.Het eerste wat verdwijnt onder invloed van deze ideologieën is de persvrijheid. De VN die na 60 jaar aan een algehele renovatie toe zijn, ze zijn immers gebaseerd op de toestand in de wereld van 1945, zouden er goed aan doen ook het "geestelijk asbest"te verwijderen. Aktueel in Nederland is het proces dat het bewind Balkenende c.s.tegen het blad Opinio voert, vanwege een daarin geplaatst artikel.Dit mag gelden als een kwaliteitskeurmerk: Opinio MOET wel goed zijn! Vooral kopen en lezen !"Populisten" aller landen;etc.

CAREL VAN EEDEN, Landsmeer op 08-05-2008, 09:04

Elma Drayer spreekt over de vrijheid van meningsuitng als iets vanzelfsprekends. Voor haar misschien maar voor zeer velen ontbrak die echter. Het beste is maar te streven naar het Amerikaanse First Amendment met extra bescherming voor het individu en geen mogelijkheid tot oproepen tot geweld anders zal het element willekeur op de een of andere manier toch binnensluipen, moeten bij bepaalde onderwerpen de woorden op een goudschaaltje worden gewogen, kan de stijlfiguur overdrijving niet zonder risico worden gebruikt, moeten daarbij dan vooral de waardevolle creatieven op hun tellen passen en kan niet elk vogeltje zingen zoals het gebekt is.

J.J. v.d. Gulik, Andijk op 08-05-2008, 09:04

De vrijheid van meningsuiting wordt - als het gaat om "diepe overtuigingen" - gecriminaliseerd. Met uitzondering van hen die de vrijheid van meningsuiting als hoogste goed zien. Die mensen moeten inbinden. Als vrijheden die verankerd zijn in de grondwet afhankelijk worden gemaakt - door aparte wetgeving - van de gevoelens van anderen, is het hek van de dam. Nederland gooit zichzelf te grabbel. Straks wordt elke maatschappijkritiek in de kiem gesmoord of moet je veel moed hebben om nog je mond open te doen. En dat allemaal omdat minderheden schreeuwen, dreigen en geweld gebruiken als hun iets niet bevalt, onder het mom van "respect".

Adriaan, Amsterdam op 08-05-2008, 09:04

Na het juridische wangedrocht van de wet op de dubbele nationaliteit, die voor bizarre paradoxen zorgt, zou dit voorstel, waarmee ieder een ander de mond kan snoeren, werkelijk de 'kroon' zijn op het werk van deze allerbelabberdste jurist! Hoe komt het toch dat Ministers. v. Justitie vaak van die wereldvreemde minkukels zijn? Hoe is het toch mogelijk dat wrakkige wetgeving als de dubb. nat. wet door de Eerste Kamer komt? En nu het uitlekken van dit gaga voorstel. Opzetje? Moslim en CU stemmers het CDA kamp binnenhalen? Het CDA speelt met vuur. Nou maar hopen dat het CDA zich dan ook flink brandt en hier electoraal voor gaat boeten!

boris, Haarlem op 08-05-2008, 09:04

De voorgestelde gevoeligheidskophoudenwetten van HB hebben dezelfde potentie als de Neurenberger Rassenwetten. Alhoewel: die waren redelijk specifiek. Wat HB wil is Kafkaiaanser, op de manier waarop in Turkije de nationale "eer" beledigd kan worden. Overigens: die weblogs die u rechts noemt, zijn in mijn ogen links. ("Hoeiboei", "De Zwijger Spreekt" en "Het Vrije Volk", neem ik aan.) Wat zich tegenwoordig links noemt, is niet links, alleen maar de weg kwijt. Wat u rechts noemt, vind ik in globaal genomen links.

Kassander, Amsterdammart op 08-05-2008, 09:04

Het CDA heeft het over de combinatie van Vrijheid en Verantwoordelijkheid. De redenering is dan dat men verantwoordelijk is om de vrijheid niet te misbruiken. Dit is fout gesteld: men is in de eerste plaats verantwoordelijk om de vrijheid ten allen tijde te verdedigen, DAAR moet het over gaan. Vrijheid kan nl. altijd onder druk komen te staan. Vervolgens is de ontvanger van de vrije boodschap ? mits meerderjarig - verantwoordelijk voor zijn eigen daden, die eventueel kunnen volgen op de boodschap, en niet de afzender van die vrije boodschap. De afzender is hooguit verantwoordelijk voor het in trilling brengen van de lucht met zijn woorden.

Simon Kuyvenhoven, San Salvador op 08-05-2008, 09:04

De moslims in de wereld zijn nu de tegenwind die het schip De Vrijheid ondervindt, zoals dit schip tijdens WOII en de koude oorlog een fikse tegenwind ondervond. Daar is destijds koersvast doorheen gezeild. We moeten niet de tegenwind zelf bestuderen, maar ons schip koersvast door deze nieuwe tegenwind loodsen. Hiervoor moeten we juist weten wie we zijn en wat we willen. Goede stuurlui waaien niet met alle winden mee. Nederland wordt op dit moment geleid door stuurlui die hun mannetje absoluut niet staan. Hoogste tijd voor een wisseling van de wacht. Helaas zie ik geen geloofwaardige alternatieven tussen de opvarenden. Vaar wel Nederland.

Simon Kuyvenhoven, San Salvador op 08-05-2008, 09:04

Dat Wilders zelf de kwestie ?Opinio? niet van de daken heeft geschreewd, heeft hem ontmaskert als een man die niet voor vrijheid is maar tegen de islam. Dat dit brevet van onvermogen om een vrijheidspartij te leiden niet door de linkse elite is gebruikt om Wilders (voorgoed) de mond te snoeren, geeft alleen maar aan dat er niemand meer in Nederland is die nog weet wat vrijheid ten diepste betekent. Als we de islamisering in kaart willen brengen, hoeven we niet meer naar de moslims te kijken, maar naar het CDA: die doen nl. zelf het licht uit in Nederland - het land dat zelf niet heeft hoeven vechten voor de vrijheid waarin het nu leeft.

Simon Kuyvenhoven, San Salvador op 08-05-2008, 09:04

Op de rechtse blogs werd terecht opgemerkt dat de brief in lijn is met een bepaalde recente VN richtlijn van de VN commissie mensenrechten. Een commissie waar recent zeer bewust Islamitische landen als Saoudi-Arabië en Pakistan in zijn gaan zitten om zo hun invloed uit te oefenen. Deze landen hebben juist alle belang bij het beperken van de vrijheid van meningsuiting. En Nederland kijkt toe en doet niets terwijl de rechten van het individu zeer ernstig aangetast kunnen worden. Het broeit in de lucht, er is een storm op komst.

Tarak, Amsterdam op 07-05-2008, 22:28

Plaats een reactie

U hebt geen naam ingevoerd.

U hebt geen woonplaats ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

U hebt geen reactie ingevoerd.

Uw reactie is te lang.

Gebruik maximaal 650 tekens. U heeft nog 650 tekens. Lees ons reglement

Stuur artikel door

Verstuur dit artikel naar

U hebt de naam van de ontvanger niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

Uw gegevens

U hebt de naam van de zender niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

counter
Dossier

Fotoreportage

Bekijk hier alle fotoreportages op trouw.nl. Elke fotoreportage vertelt een verhaal in beeld. Soms op zichzelf staand, soms gerelateerd aan een artikel.

Historische krant

Illegale Trouw

Hier kunt u alle landelijk verspreide edities van Trouw lezen die tijdens de Tweede Wereldoorlog illegaal werden gedrukt en verspreid.

Naschrift

Lezersinzending

Wil u ook uw eigen dierbaren herdenken? De website van Trouw biedt die mogelijkheid. Schrijf een mooi persoonlijk portret van de overledene en stuur die - liefst met een foto - op.

dossier

Tien geboden

Freelance journalist Arjan Visser publiceert sinds januari 1998 om de twee weken zijn Tien Geboden-interviews in Trouw.