van Velzen / ’De groene hemel’ is verplichte pabo-kost

tv

,,Mijn werk gaat veel verder dan alleen maar plantjes kweken”, zei Bert Ydema in de documentaire ’De groene hemel’. ,,Kinderen zijn tegenwoordig zo keurig. Ze komen met veel te mooie kleren op de schooltuin en ze mogen niet vies worden ’want daar word je ziek van’. Nou, eet maar een keer je boterham op met vuile handen.”

...Dat ze weten waar het leven vandaan komt....

Bert Ydema is beter bekend als ’meester Bert’, de Amsterdamse schooltuinleraar die in veertig jaar tijd zo’n 20.000 kinderen aan het schoffelen kreeg. Ook de kinderen van filmmaker Roel van Dalen.

Het was de regisseur opgevallen hoe enthousiast zijn zoons verhaalden over de worteltjes, de courgettes en de goudsbloemen, maar ook over die leraar die zo aardig was en zo veel van de natuur wist. Wie was dat toch?

Van Dalen leerde meester Bert kennen, kwam er achter dat die met pensioen ging en zo ontstond het idee voor de documentaire over het laatste oogstseizoen van Ydema, die de NCRV ons maandagavond schonk.

Schonk, ja, want dit was een ontroerend, fraai gefilmd eerbetoon. Aan meester Bert zelf, aan het vak van docent, aan opvoeding in het algemeen en niet te vergeten aan de natuur, die groene hemel.

,,We gaan er een mooi tuinseizoen van maken,” vertelde meester Bert tegen zijn laatste klas. Nou, en dat werd het.

Van Dalen (hij maakte in 2000 ook de film ’Ajax - daar hoorden zij engelen zingen’) en cameraman Mark Bakker brachten de bloemetjes, de bijtjes en de kindjes verfijnd in beeld. Onder vrolijke vioolklanken zagen we de meester de aarde aanstampen en zagen we de kinderen ’in de tuin opgaan’, zoals Ydema dat als kind ook kon. Het hele kleurenpalet van moeder natuur kregen we voor de lens. Met niet alleen gekleurde bloemen, maar ook met gekleurde kinderen.

Ydema zag veel veranderen in veertig jaar Amsterdam- West. Het was ook heus niet altijd rozengeur en maneschijn in de groene hemel.

,,Jij gooit toch niet die radijs daarin hè? Stuk voor stuk eruit halen!”, riep hij boos tegen een opdondertje. Later nam meester Bert het ventje weer apart. ,,Vond je het zelf ook niet een beetje dom? Maar goed, kan gebeuren.”

En dan weer lekker in de aarde wroeten en niet meer zeuren.

’De groene hemel’ roept herinneringen op aan het prachtige ’Être et avoir’ (2002) de gelauwerde documentaire over meester Georges Lopez en zijn leerlingen op een Frans plattelandsschooltje. Die was ook streng maar rechtvaardig, ook warm en betrokken. Net als meester Bert.

Pabo-leerlingen zou het eigenlijk verplicht moeten zijn om ’De groene hemel’ te bekijken. Vanwege de liefde voor het vak van docent, het belang van de natuur en de waarden in het leven.

,,Je kan natuurlijk niet alleen maar als mens aan jezelf denken,” kreeg de klas bijvoorbeeld al direct voor de kiezen. Tegen ons zei hij: ,,Je moet voldoen aan de wetten van de natuur. En als je dat niet doet krijg je de rekening vroeg of laat gepresenteerd en gaat elke beschaving naar de klote.” Of: ,,Het is toch normaal, dat als je kinderen opvoedt, dat ze weten waar het leven in zijn algemeenheid vandaan komt?”

Waar hoor je het nog. En ouderwets? Welnee. Op een gegeven moment stond meester Bert voor de klas te rappen.

Je kunt het je haast niet voorstellen als je ze zo braaf ziet wieden, maar mocht het met de kinderen uit Amsterdam-West verkeerd aflopen, dan heeft het niet aan meester Bert gelegen.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.