Lekker wentelen in schuld en schaamte
SP-Kamerlid Harry van Bommel bracht de meivakantie door in Suriname. En uit de krant begreep ik dat hij het aangename moeiteloos met het nuttige heeft verenigd. Tijdens een toespraak, vrijdagavond in Paramaribo, bood hij excuses aan voor het gedrag zijner voorvaderen. „Ik voel mij als nazaat van een slavenhouder medeverantwoordelijk voor die donkere bladzijde.”
En o ja, hij zou gaarne zien dat premier Balkenende, deze week toevallig ook in Suriname, zijn goede voorbeeld volgde. Want hoewel de slavernij al 145 jaar geleden werd afgeschaft, is volgens Van Bommel geen Nederlandse regering ooit door het stof gegaan.
Wilde het Kamerlid gewoon weer eens de krant halen? Of zou er echt wat mankeren aan zijn geheugen?
In 2001, tijdens de VN-Wereldconferentie tegen Racisme te Durban, bood toenmalig minister Roger van Boxtel excuses aan voor de slavernijpraktijken. Een jaar later herhaalde hij dat tijdens de onthulling van het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Amsterdamse Oosterpark, waarbij ook de premier en de koningin aanwezig waren.
„Namens de Nederlandse regering betuig ik oprecht diepe spijt over wat er in het verleden is gebeurd als het gaat om slavernij en slavenhandel”, zei Van Boxtel. „Mensen zijn daardoor hun identiteit, vrije wil en daarbij het meest wezenlijke, namelijk hun mens-zijn ontnomen.”
’Oprecht diepe spijt’ – het lijkt me toch moeilijk mis te verstaan. Waarom deed Van Bommel dan alsof deze officiële spijtbetuiging nooit is uitgesproken?
Omdat hij, vrees ik, tot het slag westerlingen behoort dat zich het liefst elke dag zou wentelen in schuld en schaamte. Zij geloven misschien niet in de Schepper, maar wel in een seculiere variant op de klassieke erfzonde.
Kort samengevat: omdat onze voorvaderen geen lieverdjes waren, zijn wij in zonde ontvangen en geboren. En per definitie schuldig, tot in het zoveelste geslacht. Wij dragen een verschrikkelijke last op de schouders. En dus dienen wij ons permanent te schamen.
Inderdaad, een typisch westerse hobby. Zo waren het de Arabieren die de georganiseerde slavenhandel uitvonden. Al vanaf de negende eeuw voerden ze miljoenen Afrikanen weg van het continent, omdat de nieuwe islam de handel in medemoslims afkeurde. Toch zul je hedendaagse Arabieren zelden betrappen op de historische zelfkastijding waaraan Europeanen zich zo enthousiast overgeven. En ik kan ze, voor deze ene keer, geen ongelijk geven.
Zo’n morele blik op het verleden vertroebelt immers lelijk het gezonde verstand. Hoezo kun je je verontschuldigen voor daden die je zelf nimmer hebt begaan?
Bovendien zorgt die blik ervoor dat de nazaten van de daders eeuwig dader, en die van de slachtoffers eeuwig slachtoffer blijven. Heel bevredigend, wellicht. Maar wie er wat mee opschiet, is de interessante vraag. Want wat als de excuses nogmaals zijn aangeboden, de spijt wederom is betuigd, de vergeving opnieuw gevraagd? Trekt dat Suriname uit de malaise, de Antillen uit de armoe? Was het maar waar.
Natuurlijk was de slavenhandel geen glorieus hoogtepunt uit de vaderlandse geschiedenis. En dat de gevolgen ervan tot op de huidige dag merkbaar zijn – niemand zal het ontkennen. Terecht is het thema dan ook opgenomen in de nieuwe historische canon, zodat elk Nederlands schoolkind er voortaan weet van heeft. Terecht is er dan ook een Slavernijmonument verrezen, zodat het aangedane leed jaarlijks kan worden herdacht.
Maar even terecht hield premier Balkenende dinsdag in Paramaribo het hoofd koel. Nieuwe excuses zouden even potsierlijk als gratuit zijn.
De gesproken column is te zien en te horen op www.trouw.nl/video
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (29)
De excuses zijn door van Boxtel aangeboden in Durban, en daarna in het oosterpark names de nederlandse regering.Nederland heeft echter gewiegerd de slotverklaring te ondertekenen waarin staat dat slavernij een misdaad is tegen de menselijkheid en tegen de mensheid.Wat zijn de excuses dan waard?Niks,lege woorden,niet gemeend,hypocriet.Door de weigering om de slotverklaring te ondertekenen zegt Nederland het geen misdaad tegen de mensheid te vinden.Zo erg was het kennelijk niet.Als nakomeling van slaven en burger van Nederland is dat pijnlijk.Succes verder met de verheven normen en waarden en de zogenaamde democratie.
Brian, Rotterdam op 19-05-2008, 09:42
Honderd jaar nadat landen als Denemarken en enkele jaren nadat de VS (onder president Lincoln) de slavernij afschafte, verbood uiteindelijk zelfs Nederland in 1865 deze lucratieve handel. Dezelfde handelsgeest dreef sommige Nederlanders ertoe om, in het kader van de 40 Guldenregeling, gedurende 1940-45 ?Joden? aan te geven. Duitsers, Belgen en Fransen wentelen zich nog steeds in schuld en schaamte voor de Holocaust van 1940-45. Maar niet Nederland. De verwachte handelswinst met de VR China is gigantisch. Dus is onverkorte en kritiekloze medewerking aan de Holocaust van 6 miljoen Tibetanen hiervoor een kleine prijs. Op naar Beijing 2008!
Amalrik, Amersfoort op 16-05-2008, 11:24
Drayer heeft gelijk. Je verontschuldigen voor de Nederlandse bijdrage aan de slavenhandel is je wentelen in schuld en schaamte. Dat geld ook onverkort voor de herdenking van de holocaust aan de Joden, waarvoor onberispelijke en gezagsgetrouwe Nederlandse ambtenaren ongeveer 120.000 mensen aanleverden. Het siert JP Balkenende, die zo trots is op de VOC en onze handelsgeest, dat hij noch in Yad Vashem noch in Paramaribo ooit verontschuldigingen aanbood. 2008 is ook een prima jaar om zich alvast niet te wentelen in schuld en schaamte voor de Holocaust van 6 miljoen Tibetanen. Eén Wereld één droom één China. Op naar Beijing 2008!
Amalrik, Amersfoort op 16-05-2008, 11:24
Brits Guyana schafte de slavernij af in 1830, Frans Guyana in 1848, Suriname in 1863. Tot 1863 was het voor een ontsnapte slaaf zaak zo snel mogelijk over de Corantijn of later de Marowijne te vluchten zodat de Nederlanders hem niet meer te pakken zouden krijgen. - Een slaaf werd gestraft met zweepslagen, waarbij de politie-officier een beloning kreeg in proportie met het aantal slagen. - In het Egypte van de Mammeloeken (dat betekent "slaven"; 1250-1517; en.wikipedia.org/wiki/Mamluk) was zelfs de regeermacht in handen van mensen die formeel "slaven" waren.
M. de Zeeuw, Kaboel, Afghanistan op 16-05-2008, 11:24
Goed stuk van Elma zoals altijd trouwens.Roepen om in de kijker te komen is dit soort politici niet vreemd.Ik hoop dat we ophouden met deze kwesties steeds naar voren te halen.Ook in de dertigerjaren was er slavernij onder ons,arbeiders,vrouwen en kinderen werden uitgebuit door industrielen en boeren.de komst van de vakbeweging heeft daar mede een einde aan gemaakt,en het heeft nog jaren geduurd voordat er eindelijk verbetering kwam en het onaanvaardbaar ook bij ons klonk.stoppen met excuus en probeer nu de samenleving goed in te richten.Gerard.
Gerard Geelhoed, Kamperland op 16-05-2008, 09:09
ach, het is harrie van bommel maar, zo lijkt mevrouw elma zuchtend en neerbuigend te denken. een nitwit die graag punten scoort en zo mogen we ons van mevrouw elma, voldoende schuldbewustzijn getuigend in het verleden, wentelen in zelfgenoegzaamheid. want dat is wat mevrouw elma uitstraalt (ach hemel wat een lichaamstaal met die videobeelden) en uitspreekt. hiervoor voel ik pas écht schaamte opkomen en laat die zogenaamde gekke harrie dan maar op drift zijn, historisch besef wil ik toch liever aan hem toeschrijven dan aan mevrouw elma.
kinkel, breda op 15-05-2008, 23:44
Grappige Van Bommel. Wanneer gaan de communistische vriendjes van Van Bommel ons excuses aanbieden voor het decennia lange dreigen met kernraketten? Of wanneer gaan de Arabische moslims excuses aanbieden aan de christenen voor het veroveren van al die christelijke landen in het Midden-Oosten (Syrië, Irak, Libanon, Egypte, Lybië, Tunesië, ...) en de bezetting van de heilige plaatsen van de christenen in Judea? En wanneer gaan de Turken eens schadevergoeding betalen voor de plunderingen en verwoestingen tijdens al die aanvalsoorlogen in de Balkan en in Centraal Europa (beleg van Wenen, enz...)?
PV, Maastr. op 15-05-2008, 17:46
Het is typerend voor dit soort hardcore salon socialisten als Van Bommel om zelfs op vakantie nog voor gek te staan en Elma Drayer pikt dit uitstekend op. Zeer goede journalistiek. Ze mag van mij ook het Commentaar van de Trouw website schrijven. Om de lezers voortdurend onder de neus te wrijven dat we geen slaven van de linkse ideologie of Islam moeten worden.
Chinaski, San Pedro op 15-05-2008, 17:46
Juist Elma. Excuses moeten wel wat waard zijn. Dus een keer per jaar oprecht en gemeend doen. Vaker is inflatie aan oprechtheid. En Harry van Bommel zag ik zondag met zijn kindje zwemmen in een recreatiegebied in Amsterdam Zuidoost. Op dat zelfde terrein was een ecudoriaans voetbaltoernooi aan de gang van illegaal verblijvende ecudorianen. Die werken voor een euro per uur en leven met een gezin op kleine vieze kamertjes. Van Bommel had alleen oog voor zijn mobiel en zijn zoontje. Maar naast hem recreerde de slaven van deze tijd.
Joris, Diemen Zuid op 15-05-2008, 15:28
Harry van Bommel had het op Radio 1 over parlementen die nog in de 19de eeuw zouden hebben ingestemd met slavernij. Maar er was toen nog lang geen algemeen kiesrecht, voorouders van gewone Nederlanders hadden dus geen enkele invloed. Om nu dus mede namens hen excuus aan te bieden voor misdaden uit het verleden is een gotspe.En wie zal ons excuus aanbieden voor de kinderarbeid die onze voorouders hebben moeten verrichten? Mijn overgrootvader, geboren in 1848, was zes jaar toen hij moest gaan werken. Mijn voorouders waren in de 19de eeuw zelf niet veel meer dan slaven. Laat Van Bommel zich eens verdiepen in de sociale geschiedenis.
F. Markestein, Bussum op 15-05-2008, 15:22
Het ligt meer voor de hand dat Van Bommel excuses aanbiedt voor de steun aan het Maoïsme aan de vele miljoenen Chinezen die in de werkkampen zaten tijdens de periode van MAO en daarna vanwege de directe band van de nodige vooraanstaanden in de SP met het Maoïsme. Velen overleefden die werkkampen niet.
J.J. v.d. Gulik, Andijk op 15-05-2008, 15:22
Mijn voorouders crepeerden tijdens de gloriedagen van de VOC op de armoedige zandgronden in ZO-Brabant. De gem.leeftijd was schrikbarend laag de bittere armoede schrijnend. En ik zou mijn excuses moeten aanbieden. Ik wil excuses van de nazaten der Italianen (Romeinen), ik wil excuses van de Spanjolen, ik eis excuses van de Fransen (Napoleon), van de Duitsers (nazi's),van de Noren, Zweden en Denen (Vikingen) enz. Op hun beurt eisen de Australopithecus excuses van de Afrikanen (de eerste Homo was immers een Afrikaan). Ik eis WEL excuses van de politiek-correcte meute die me jarenlang geindoctrineerd hebben met hun vals opgelegd schuldgevoel
Raaf, Nijmegen op 15-05-2008, 15:22
Volgens M. Damen waren wij "een van de laatsten" die de slavernij afschaften 145 jaar geleden. Mag ik meneer of mevrouw Damen erop wijzen dat in Saudi Arabie de slavernij pas in 1968 (!) schoorvoetend is afgeschaft?
Klaas Heitinga, Amsterdam op 15-05-2008, 15:22
Nog iets. Arabieren worden ostentatief (als verzachtende omstandigheid voor blánke slavendrijvers?) ten tonele gevoerd als slavenhandelaren. Prima, feiten zijn feiten, ook al maakt dat de slavenhandelarij van andere ethnische groepen niet minder betreurenswaardig. Zo'n groep was bijvoorbeeld de Afrikaanse stam die leden van een vijandige Afrikaanse stam gevangennamen en verkochten aan Arabieren en/of blanken. Er waren vele van dat soort stammen. Men ziet: niets menselijks is mensen vreemd (gek,hè?), waar ze ook vandaan komen/thuishoren/zijn.
Addo Eijlsum, Rotterdam op 15-05-2008, 15:22
zoals altijd weer een perfecte column van Drayer. Zelden ben ik het niet met haar eens. Het is idioot om excuses aan te bieden voor zaken die je niet zelf hebt gedaan. Wellicht moeten we ook excuses aanbieden aan Spanje voor het stelen van de zilvervloot? Het is te lang geleden om nu nog voor te moeten boeten, hoe vreselijk ook. Moeten we de ruil van New York nu alsnog afdoen als dwaling zodat we helemaal niets meer met suriname van doen hebben?
henk, den haag op 15-05-2008, 15:09
Dat Elma Draijer weinig historisch benul heeft, is ook nu wel weer duidelijk. Slavernij is zo oud als de mensheid. Het is geen Arabisch speeltje en het hield ook niet op bij de afschaffing van de slavernij. In de concentratiekampen in WOII was ook sprake van slavenarbeid. Bedrijven die er toen gebruik van maakten, bestaan nog steeds. In China is ook sprake van slavenarbeid. Net alsof wij die goedkope Chinese spullen niet kopen. Denk ook eens aan het lood in speelgoed. Net of die arbeiders daar geen last van hadden of hebben. Wat is er mis mee als Balkenende in Suriname erkent dat slavernij bestond? Helemaal niets.
Lara, ... op 15-05-2008, 15:08
Als nazaat van turfstekers en keuterboertjes voel ik me niet aangesproken door de handelswijze van overheid en rijke kooplieden 150 jaar geleden en eerder. Er zijn nog genoeg families in Nederland die een deel van hun rijkdom terug kunnen voeren op handel, waarvan slavernij onderdeel was. Mijn voorouders waren dan geen slaaf, ze waren niet vrij, hadden amper onderwijs (werden dom gehouden door kerk en grondbezitters), armzalige huisvesting (inderdaad, de plaggenhut), slechte voeding en amper medische voorzieningen. Wel hebben zij hun steentje bijgedragen aan de welvaart die er nu in Nederland is. Graag een dankjewel van alle nieuwkomers!
Joop, Den Haag op 15-05-2008, 15:08
?Toch zul je hedendaagse Arabieren zelden betrappen op de historische zelfkastijding waaraan Europeanen zich zo enthousiast overgeven. En ik kan ze, voor deze ene keer, geen ongelijk geven.?Plank mis.Geschiedenis is de vorm waarin een cultuur zich rekenschap geeft van het verleden. Blij dat ik in een cultuur leef waarin dat t.a.v. de slavernij is gebeurd. De Arabische wereld heeft dat nooit gedaan. Dat is dan ook een cultuur waar die slavernij nog gewoon in allerlei vormen bestaat. De Arabieren hebben helemáál geen gelijk. Ook niet voor deze ene keer. Dit los van het feit dat het slachtoffergezeur inderdaad een keer over moet zijn.
Martien Pennings, Amsterdam op 15-05-2008, 10:05
Het is een feit dat niet alleen blanken aan slavenhandel deden, maar ook Arabische moslims. Het is ook een feit dat blanken de slavernij afgeschaft hebben, maar moslims niet. Dat blanken zich daar voor schamen, is daarom raar.
daniel, amsterdam op 15-05-2008, 10:05
Warhoofdig, zo zou ik deze column willen typeren. Spijt betuigen en excuus maken worden door elkaar als min of meer synoniem gebruikt, om dan vervolgens weer te worden onderscheiden, want, immers, je kunt je niet verontschuldigen voor dingen die je zelf niet hebt gedaan. Ook berouw daarover is onmogelijk. Spijt echter kan je wel degelijk uitspreken over zaken waarmee je zelf niets te maken hebt. @ Gaspar: Wat de opvatting betreft dat slavernij nu als misdrijf wordt gedefinieerd, ja, zo is dat. Staat in allerlei wetgeving. Een aparte verklaring was dus volkomen overbodig.
Addo Eijlsum, Rotterdam op 15-05-2008, 10:04
Die erfzonde van collectieve schuld vind men ook in wat onze voorouders, zij het dan meer recent, niet gedaan zouden hebben om bv de holocaust te verhinderen. De zonden van de vaderen worden zo een onbetaalbare wissel die getrokken wordt op het verleden en steeds weer opnieuw betaald moet worden. Over de slavernij mogen we wel ongestraft discussieren zoals hierboven, de holocaust staat niet ter discussie. Helaas kan het verleden niet herschreven worden. We kunnen hoogstens even stilstaan bij die verschrikkingen in ons gejaagde leven. En plechtig voornemen: dit mag nooit meer gebeuren.
Jon Story, den Bosch op 15-05-2008, 10:04
Drayer, de potsierlijke, doet haar naam weer eens eer aan! De slavernij in Suriname is niet al, maar pas 145 jaar afgeschaft. Wij waren een van de laatste...Om daarna vrolijk over te gaan op (wurg-)contractarbeid. De zin " natuurlijk was de slavenhandel geen glorieus hoogtepunt" is wat dat betreft tekenend voor de Nederlandse mentaliteit -en Drayers slordigheid- die tot op de dag van vandaag bestaat: "Sorry: foutje".Het gaat hier niet om een songfestival waarop we niet scoorden.Wanneer we zonodig in oorlog moeten, dan heeft Balkenende het hoofd koel te houden. In dit soort zaken laat je hoofd en hart spreken. Maar dat kunnen we ni
M.Damen, Amsterdam op 15-05-2008, 10:04
Het is evident dat nagenoeg iedereen in Nederland hierover valt. Er wordt aangehaald dat van Boxtel tijdens het congres in Durban excuses heeft aangeboden en daarna in het oosterpark namens de Nederlandse regering, maar voor het gemak vergeet schrijver dat Nederland gewegerd heeft de slot verklaring van het congres te ondertekenen. Wat in de slot verklaring staat? Simpelweg dat slavernij een misdaad is egen de menselijheid en tegen de mensheid. Wat zjn excuses tijdens dat congres en daarna waard als je weigert te onderkennen dat het een misdaad is. De overge landen hebben het verdarg getekend en excuses aangeboden en dat geeft voldoening
Gaspar, Amsterdam op 15-05-2008, 08:55
Opnieuw een schitterende columnn van Elma Drayer. En inderdaad moet je voor de slavendrijvers en handelaars in Islam kringen verkeren om te weten wat dit inhoudt. Arabieren zijn de kenners en uitvoersers bij uitstek, tot op de dag van vandaag.
Bukowsky, Santiago op 15-05-2008, 08:52
Ik probeer uit nieuwsgierigheid alle argumenten tegen de Islam een beetje bij te houden, maar dat de georganiseerde slavenhandel pas in de 9e eeuw zou zijn uitgevonden is dermate onwaar (Assyrie, Griekenland, Rome...) dat het toch de vraag is of hier een scherp Nederlands record gebroken wordt. Het oude record staat op naam van Fortuyn die de misdaden van Leopold II in de Congo Vrijstaat (miljoenen doden, miljoen verminkten) aan moslims toeschreef.Kan de geest van Nietzsche misschien even herleven om na de Duitsers nu ook de Nederlanders grondig aan te pakken. Een land van zieke decadente liegbeesten zodra de Islam aan de orde komt.
M. de Zeeuw, Kaboel, Afghanistan op 15-05-2008, 08:48
5% van de slavenhandel was indertijd in Nederlandse handen. Men zou kunnen spreken van "bijvangst". Meer dan 7 generaties terug was het legale handel, maar wat heeft de huidige Nederlander daarmee van doen? Excuses aanbieden slaat nergens op. Rond het begin van de jaartelling hebben de Romeinen in Zuid-Nederland de Eburonen uitgeroeid, niet eens als slaaf verkocht maar omgebracht.Moeten wij nu excuses eisen van Berlusconi?
CAREL VAN EEDEN, Landsmeer op 15-05-2008, 08:48
Wij moeten ophouden met zeuren over slavernij. Het is zoals een poster op de Telegrof zei tegen een neger die weer eens liep te jammeren: 'Zonder slavernij zat jij nu hoogstens op een roeibootje richting Azoren.' De slavernij heeft nadrukkelijk ook positieve effecten gehad. En trouwens: het is wel het Westen, onder de invloed van het gristendom, dat de vrijwel wereldwijde afschaffing van de slavernij heeft bewerkstelligd. Bovendien: de islam staat slavernij tot op de dag van vandaag toe en heeft heel in toto veel meer slaven verhandeld dan wij. Dus negers: ga zeiken bij de buren in Slotervaart en de Schilderswijk.
Ab Ces, Ridderkerk op 15-05-2008, 08:48
Tja, onder het historisch materialisme telt het individu nou eenmaal niet, en heeft dat individu ook geen persoonlijke verantwoordelijkheid. Maar omdat er nu eenmaal hele foute dingen zijn gebeurd, wordt de schuld overgenomen door het collectief. En wellicht valt uit de ex-slaven nog fatsoenlijke revolutionaire subjecten te maken. Amen.
E, Amsterdam op 15-05-2008, 08:48
Ten tijde van de slavernij zagen Nederlandse arbeiders zich gedwongen in Nederlandse fabrieken te werken, meer dan tien uur per dag, zes dagen per week. Dat was ook een vorm van slavernij. Ook de gewone arbeiders waren (loon)slaven.
albert van der vliet, amsterdam op 15-05-2008, 08:48
Plaats een reactie
Stuur artikel door