Olietekort brengt stagflatie en crisis in China naderbij
Vooral Spaanse vrachtwagenchauffeurs worden niet goed van de hoge dieselprijzen. Ze gaan er fors tegenaan met hun blokkades en stakingen waardoor de bevoorrading van winkels en tankstations stokt. En verse vis wordt ook al een schaars artikel omdat de vissers weigeren nog langer uit te varen.
In Nederland kwam het eerst tot een beschaafde toeteractie. Gevolgd door een oefening in langzaam rijden. Maar de eisen zelf zijn overal hetzelfde: de brandstofprijzen moeten omlaag. Zijn de harde acties van de Spaanse chauffeurs de voorbode van de dingen die komen gaan? Het is een feit dat overal ter wereld de sociale onrust over de hoge prijzen aanzwelt en dat het bij de huidige stijgingen niet blijft. Dus is het de vraag wat politici nu gaan doen.
Wouter Bos liet weten dat hij en zijn EU collega’s er niet aan dachten iets aan de hoogte van de prijzen te doen, ook al liggen accijnsverlaging en compensaties voor de hand. Maar ik vraag mij met Bos af hoe verstandig dat is. Allereerst is het de vraag welke prijs wij burgers aan de pomp aankunnen. In Amerika is de prijs van benzine tot 4 dollar ter gallon gestegen. Omgerekend betalen de Amerikanen nu 68 eurocent voor een liter. Laatst ging ik in Amerika met iemand naar het tankstation. Hij zag hoeveel hij moest betalen en stamelde dat dit zo niet verder kon. Toen ik hem vertelde dat wij in Nederland een euro meer per liter betalen en dat de Nederlander nog steeds niet failliet is en dat de files helaas blijven, keek hij mij glazig aan. Tegelijkertijd toont het de inhaligheid van de Nederlandse overheid aan. Dat wordt versterkt door de prijsvergelijkingen die door de euro nu mogelijk zijn. Deze column schreef ik in Frankrijk, nadat ik voor 12 cent per liter minder dan in Nederland mijn tank had volgegooid.
Goldman Sachs voorspelde een prijs per vat die over een jaar vijftig procent hoger is dan nu, ook al stelde het International Energy Agency (IEA) deze week zijn verwachtingen over de olieconsumptie in de wereld naar beneden bij. Het probleem is dat door regeringen en oliemaatschappijen structureel te weinig is geïnvesteerd in productiecapaciteit. De maatschappijen hebben de krapte op de oliemarkt zelf gecreëerd, want er is genoeg olie voor vele decennia. De productie kan de vraag door de almaar groeiende wereldeconomie, vooral door de opkomst van landen als China, India en Rusland niet bijbenen. Mijn grootste zorg is China, dat elk vat olie met tientallen dollars dollar subsidieert en zo de brandstofprijzen kunstmatig laag houdt. Dat is een voorwaarde voor economische groei. Die groei is een voorwaarde voor de stabiliteit van het land. En die stabiliteit bepaalt het overleven van het communistische regime. Het is een reëel gevaar dat China door aanhoudend hoge olieprijzen instort. Wat de gevolgen zijn voor de Amerikaanse economie, die door Chinese dollarinjecties op de been wordt gehouden, laat zich raden. En wij zullen een klap meekrijgen.
Jean-Claude Trichet, de baas van de Europese Centrale Bank (ECB), waarschuwde deze week voor een herhaling van de economische crisis die in 1973 begon. Hoge olieprijzen leidden toen tot de nachtmerrie van economen en politici: stagflatie of stijgende prijzen gecombineerd met recessie of zwakke groei. Dit zou weer kunnen gebeuren als wordt toegegeven aan de roep om compensatie voor de hoge energieprijzen. Loonmatiging, gecombineerd met renteverhoging, waarop de ECB de vorige week speculeerde, moeten soelaas bieden. Maar ook dat leidt tot sociale onrust.
Het is daarom de vraag of politici hun electoraat kunnen weerstaan. Zo niet, dan leiden zij ons een nieuw tijdperk van stagflatie binnen, mogelijk met inbegrip van het protectionisme van de jaren zeventig. En als door de energiecrisis China instort hebben we pas echt een probleem.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (16)
Macro-economisch heeft u volkomen gelijk met uw oproep tot loonmatiging. Maar ga het maar eens uitleggen aan de kiezer! Die smaakt nog voor járen het zuur van Balkenende, want het beloofde zoet zal hij wel nooit krijgen! Sinds de invoering van de Euro is onze koopkracht behoorlijk afgenomen. Intussen stijgen de topsalarissen al járen met tientallen procenten, terwijl op de werkvloer amper de prijsindex kan worden vastgehouden. De onvrede bij de mensen zit dus diep. Als er onder de geschetste omstandigheden géén draagvlak is voor loonmatiging zegt dat meer over de wijze waarop de kiezer is belazzerd en over de inhaligheid van de bedrijfstop...
koen, stationslaan op 13-06-2008, 19:48
Door het verlagen van de accijnzen neemt de vraag naar olie toe en gaat de prijs verder omhoog, ten gunste van de olieproducenten. Het gevolg is dat de accijnzen nog verder verlaagd moeten worden waarna de olie wederom duurder wordt, een vicieuze cirkel dus. Brandstofkosten maken deel uit van de kosten van een product en als dat niet winstgevend is dan zal de fabrikant naar een ander product moeten zoeken. Het heeft geen zin om verliesgevende situaties in stand te houden en te subsidiëren. De huidige situatie is al zodanig absurd dat appels vanuit Nieuw-Zeeland naar Nederland worden gevlogen en men verdient er ook nog aan.
Fred K., Apeldoorn op 13-06-2008, 19:47
"Dus is het de vraag wat politici nu gaan doen," concludeert De Wijk eenvoudig. Volgens mij moet de volgende stap echter gezet worden door de consument: de auto de deur uit en het openbaar vervoer in. Waar de trucker over klaagt weet ik niet, want die betaalt de diesel echt niet uit eigen zak.Hier op Curaçao hebben we onlangs prijsstijgingen van 60 cent aan de pomp gehad en ook hier staakten de particuliere buschauffeurs, omdat ze gesubsidieerd en gecompenseerd wilden worden. Daar zit eventueel nog wel wat in. Maar vrachtvervoer? Als je je eten uit je achtertuin haalt en je horizon vernauwt, heb je helemaal niet zo veel vrachtvervoer nodig.
Elisabeth, Curaçao op 13-06-2008, 13:18
Dit kabinet zal ten koste van alles zorgen dat het niet valt; dus koehandel over prenatale selectie en tegemoet komen aan iedereen die zeurt over te hoge kosten; de politiek zal ten koste van onze toekomst kiezen voor het nu sussen van de onrust
Abondi Alkema, Nederland op 13-06-2008, 13:18
Veel over olie, maar niemand heeft het over voedsel. VOEDSEL is het grootste probleem. De dure olie drijft ook de voedselprijzen op, want door de biodiesel zijn deze markten nu aan elkaar gelieerd. Het is een grof schandaal dat wij niet massaal NEE zeggen tegen de biodiesel. Het is immoreel om voedsel in de dieseltank te stoppen en daarmee de voedselprijzen voor de have-nots wereldwijd op te drijven. Geen biodiesel! Het is een immorele schandalige vorm van bedrog. Zonneënergie, windenergie, brandstofcellen (waterstof), en efficiëntie zijn de enige opties. Het vereist een ongekende investering en inspanning, maar we hebben GEEN KEUS.
herman meester, rotterdam op 13-06-2008, 12:46
De taks op aardolie-producten moet blijvend verhoogd worden. Nu stroomt al het oliegeld immers naar het Midden-Oosten. Door een forse taksverhoging blijft het grootste deel van het geld in Europa, daalt het verbruik, en wordt het interessant om naar alternatieven te zoeken. Doordat de prijs via taks constant hoog wordt gehouden, onafhankelijk van de verkoopprijs van OPEC, kunnen de olieproducerende landen ook geen invloed meer uitoefenen op de ontwikkeling van alternatieve bronnen van energie. De afgelopen decennia heeft OPEC vaak de prijs doen zakken, zodat ondernemingen die alternatieven zochten geen financiering meer kregen van de banken.
l.karremans, heusden op 13-06-2008, 11:53
En onze regering steekt de meeste voordeel in zijn zak en wat doet het ermee? Geen extra openbaarvervoer regelen maar oorlogstuig kopen om elders de oorlogsmisdadiger te gaan spelen en met wat voor Nut? Alleen om internationale baantje in de toekomst zeker te stellen voor die malloten die nu in de regering zitten. Dus of beter openbaar vervoer regelen of gewoon de accijns naar beneden. En zorgen dat er echte alternatieven komen. Maar als dit zo doorgaat zet Wouter Bos Nederlend letterlijk in de kou. Nu gaat het geld naar Aandeelhouders van Oliemaatschappijen en de staat. Werkt Wouter weer voor de Shell? Of is dat zijn toekomstige werkgever?
John Tab, Bussum op 13-06-2008, 11:45
Ja meneer de Wijk, de Nederlandse overheid is inhalig, maar moet dat ook zijn om alles te kunnen betalen wat de Nederlanders van de overheid eisen. Of de wegen nu geblokkeerd worden door vrachtwagenchauffeurs die goedkopere diesel eisen of door ambtenaren van Rijkswaterstaat die niet op hun salaris gekort willen worden, dat maakt voor de gevolgen geen verschil. Alles wat de regering nu doet, zal hoe dan ook een heleboel burgers vroeger of later tegen haar in het harnas jagen.
Gerard van Wilgen, Bilthoven op 13-06-2008, 11:45
Nee, Bos (oud Shell-man) zal zeker niets doen aan de hoge olieprijzen. Elke andere prognose is een onrealistische ilusie.
chris, hoofdstad op 13-06-2008, 11:15
Al jaren wordt er geroepen dat de z.g. economie moet groeien. Al sinds jaar en dag neemt het gebruik en de verspilling van energie en grondstoffen schrikbarend toe. Alles wat meer groeit dan gezond is zal aan zijn eigen groeiproces ten gronde gaan. Meer,meer en nog meer totdat de uitzaaingen van het kankergezwel de dood tot gevolge hebben. Voor,tijdens en na de z.g. eerst golfoorlog werd er door Bush senior geroepen dat er een nieuwe wereldorde zou zijn. Alles werd beter. Het derde rijk was ten gronde gegaan maar het vierde rijk zou de wereld beter maken. Met de aanval op Irak deed de zoon het nog eens dunnetjes over. Nieuwe Wereld wanorde.
J.P.M./ Ruitenberg, Binnenhof Grootebroek op 13-06-2008, 11:15
Twee scenarios kan ik me voorstellen. 1). Speculatie in de geldmarket, gedreven door de mutual funds, wier aandeelhouders ontdekt hebben hoe heel snel enorme winsten te maken, en 2). Een Machiavelliaanse zet om de snelle groei van China af te remmen--en, evenredig daarmee, de verliezen aan banen in o.a. de VS.
Ted Schrey, Montreal op 13-06-2008, 07:53
Als de huizenmarkt instort, zoals in Spanje, kan dat misschien tot ernstige stagflatie leiden. Dat is waarschijnlijk nog erger dan matige inflatie ( zie Japan).
Willem, Aalst op 13-06-2008, 07:50
De Wijk zegt: "De maatschappijen hebben de krapte op de oliemarkt zelf gecreëerd, want er is genoeg olie voor vele decennia." En dan, is het dan op. En zal het er dan in de aanloop daar naartoe niet steeds meer panisch toegaan. Economen en politici lijken erop te gokken dat er voordat de olie echt op is voldoende vervangende middelen tegen redelijke prijzen beschikbaar zijn. Dat moet nog maar blijken. Voorlopig draait alles nog op olie en komt er steeds meer druk op de olieprijs met als oorzaak voor de kortere termijn een tekort aan productiecapaciteit, maar mogelijk willen de oliemaatschappijen de wereld vooral laten wennen aan tekorten.
J.J. v.d. Gulik, Andijk op 13-06-2008, 07:50
Het olie tijdperk waarin de vervuiling zeer bedreigend was en is, is bijna ten einde.Energie gaat weer duur worden wat ze voor dit tijdperk ook was.We zullen ons leven anders en slimmer moeten inrichten.Wonen bij je werk en vakantie in eigen land.Niets mis mee. Wel even wennen voor een verwende en verslaafde samenleving.
n de vries, amsterdam op 13-06-2008, 07:50
Goede analyse - met uitzondering van die rare opmerking over de inhaligheid van de Nederlandse overheid. De alinea's daarna tonen juist aan hoe verstandig de hoge Nederlandse olieprijs is. Straks komt de klap juist in Nederland minder hard aan.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 13-06-2008, 07:50
Wel even rekening met houden dat in de Verenigde Staten de supermarkt niet om de hoek ligt. Zonder auto kun je hier bijna nergens komen. Openbaar vervoer betekent hier dat je met je auto (!) naar een park 'n ride rijdt en dan anderhalf uur in de bus moet zitten om naar je werk te gaan, dat ongeveer 30 kilometer verwijderd is. 4 dollar per gallon (wat het gemiddelde is, vaker is het meer) is wel degelijk een financieel probleem voor mensen hier.
anon@anon.com, Verenidge Staten op 13-06-2008, 07:50
Plaats een reactie
Stuur artikel door