Het dubieuze respect voor de nobele wilde
Vrijdag 30 mei stonden ze, woest beschilderd en schaarsgekleed, wereldwijd op bijna alle voorpagina’s. In het Amazonegebied van Brazilië en Peru zou een tot op heden onbekende indianenstam zijn ontdekt. De kleurenfoto’s waren even fascinerend als spectaculair. En het verhaal erachter las als een spannend jongensboek.
In de ochtend was een vliegtuigje eerst over de nederzetting gevlogen. Toen het later die dag terugkeerde, hadden de bewoners zich getooid in krijgsuitrusting. En hun pijlen gericht op de indringers. Die hadden evenwel, moesten wij begrijpen, het beste met hen voor. De foto’s van de onbekende stam zouden van het grootste belang zijn in de strijd tegen de ontbossing. Onomstotelijk was nu bewezen dat er wel degelijk mensen wonen in dit deel van het Amazonewoud – een feit dat houtkappers het liefst zouden willen ontkennen.
Het was bijna te mooi om waar te zijn. Anno 2008 duikt er ineens een nieuwe indianenstam op? Terwijl bij wijze van spreken elke stoeprand op deze aardbol in kaart is gebracht? En dankzij Google Earth nog te bestuderen valt ook?
Deze krant, het moet gezegd, zette als een van de weinige meteen vraagtekens bij het waarheidsgehalte van het verhaal. „Daar gaan we weer”, verzuchtte een Nederlandse indianenexpert de volgende dag op de buitenlandpagina’s. „Het oude liedje, er is een volk ’ontdekt’.” Onzin, volgens hem. De betreffende indianen waren al in 1910 gesignaleerd en beschreven. Maar sceptische geluiden als deze vonden nauwelijks gehoor.
Wat heet. De rousseauaanse emoties liepen golvenhoog op in de dagen die volgden. Ze bestaan nog, de nobele wilden! Ver weg van de zogenaamde verworvenheden van onze zogenaamde beschaving!
„Nu maar hopen”, schreef een blogger, „dat er geen verder onderzoek naar gedaan wordt en hun leventje ongestoord verder kan gaan.” In de Volkskrant klonk het, al even bezorgd: „De Indianen hebben reden om onze nieuwsgierigheid te vrezen, we zullen steeds een stapje verder gaan, ook te ver.” En een lezer van NRC Handelsblad schreef: „Hopelijk blijft het bruut verstoren van de eeuwige dorpsrust door het laag overvliegen van zo’n afzichtelijk monster voor deze indianenstam een incident.”
Ook was er een wetenschapper die in de foto’s een regelrecht J’accuse ontwaarde. Hij meldde in hetzelfde avondblad dat die pijlen ’net zo goed’ op het Westen waren gericht. Waarna hij ons opriep om minder vlees en industrievoedsel te consumeren en voortaan uitsluitend duurzaam hardhout aan te schaffen.
Ja ja. Zelfs het lot van een indianengroepje in een heel ver werelddeel dient te drukken op ons aller geweten.
Pas dit weekend drong alom door dat het verhaal achter de oerwoudfoto’s inderdaad een hoax is. De Britse krant The Observer interviewde de Braziliaan die de expeditie had ondernomen. Ruiterlijk gaf hij toe dat hij ons om de tuin had geleid. Het doel heiligt de middelen, nietwaar.
Namens zijn organisatie had hij aandacht willen vragen voor de bedreigde indianen. En de suggestie dat het hier een onontdekte stam betrof zou nu eenmaal meer effect sorteren dan de saaie waarheid.
Tikkeltje onethisch? Vond de man allerminst. Zijn missie was immers geslaagd: de Peruaanse regering, tot nog toe doof voor het lot van de indianen, had eindelijk toezeggingen gedaan.
Heel fijn natuurlijk. Toch wilde het ongemak bij mij maar niet verdwijnen. Want hoezo zouden wij mensen, wezens zoals u en ik, moeten beschermen als waren ze een bedreigde diersoort? Dat is neokoloniaal dedain, vermomd in neokoloniaal respect.
i De gesproken column is te zien en te horen op www.trouw.nl/video© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (22)
Beste mensen,Het is duidelijk dat niemand hier (inclusief mevrouw Drayer) zich ook maar een enkele seconde daadwerkelijk verdiept heeft in het onderwerp. Dat is droevig.Als iemand die dat al ruim 10 jaar wel doet, zal ik u 2 suggesties doen:-koop en lees het boek "1491" van de Amerikaan Charles Mann. Daarin staat voor de leek uitvoerig beschreven dat de huidige kleine nomadische "stammen" van vandaag de dag niet rechtstreeks uit het Stenen Tijdperk komen maar een product zijn van de kolonisatie. -bekijk de uitstekende website van Socioambiental over de Braziliaanse indianen van nu (google op: +socioambiental +indigenas).
Lennert van Oorschot, Amsterdam op 27-06-2008, 21:31
Als we de reuzenpanda's beschermen omwille van hun uniciteit, waarom dan ook niet mensen. En volken, culturen en talen. Ja vooral ook die laatste reeks, want voor je het weet is het te laat. En veel later - voorbij de waan van de dag - kom je erachter dat het toch belangrijk was.Maar tegen die tijd is het te laat.
Boucle, Brussel op 27-06-2008, 01:17
Dit was weer eens een poets die erom vroeg gebakken te worden. Slim zijn mág, mits de les geleerd wordt. De Stichting Grondvest vecht er al jaren voor: alle grond, ook het Amazonegebied, en alle bodemschatten, het hout, de olie enz., is eigendom van héél de mensheid, dus waarom zou exclusief de Peruaanse regering daar iets over te zeggen hebben? ED heeft gelijk, maar gaat nog niet ver genoeg: behalve het dedain en de hypocrisie is er het wereldwijde "geloof" in de private onderneming als "motor van de vooruitgang", waarmee de westerse landen héél de mensheid besmetten. Kijk eerst dáár eens naar en leer dan van de indianen wat respect IS!
F.M. Vermeulen, Roosendaal op 27-06-2008, 01:17
Ach, mevrouw Drayer, leest u voor de grap eens uw eigen krant. De media zijn doorspekt van dit soort verzinsels, halve en hele waarheden. Verschil is dat ze stug volhouden dat ze de waarheid melden. Tenzij er een rechter aan te pas komt die ze na lang soebatten dwingt om een rectificatie te plaatsen. Grootste verschil is dat het hier een goed doel betreft en niet een platvloers winstbejag.
luca, utrecht op 26-06-2008, 23:09
Zo'n indianenstam moet je met rust laten. Ze hebben recht op hun angstige wereldje en een korte levensduur. Anders worden ze toch maar getroffen door de gesel van welvarendheid.
Rowy van Hest, Tilburg op 26-06-2008, 15:31
Hoeveel jaar blijft een columnist fris en prikkelend? De uiterste gebruiksdatum voor een gemiddelde Nederlandse dagbladcolumnist lijkt me drie jaar na het debuut. Daarna moeten de meeste betrokkenen, maar vooral wereldverbeteraars als Sylvain Ephimenco of Elma Drayer, uit zelfbescherming en om bestwil op zoek naar een ander metier.
M. de Zeeuw, Kaboel, Afghanistan op 26-06-2008, 15:09
Bij dit probleem zou men de Startrek-richtlijn van Eerste Aanraking moeten hanteren: geen contact maken, maar wachten tot het volk dat zelf doet.
Giuseppe, Amsterdam op 26-06-2008, 14:37
Beste nobelen ;) Het gaat 'natuurlijk' om de oneerlijke machtsverhouding. In dat verband zou je de bescherming vooral ook moeten zien, of het nu gaat om indianen, vluchtelingen, kinderen, mishandelde vrouwen, etc. We proberen uit principes minderheden tegen de meestal sterkere meerderheid te beschermen; vanuit dát idee. Maar óók andersom: Een sterke elite die de meerderheid terroriseerd; dan moeten we er ook zijn. Dat hoeft helemaal niet te betekenen dat je dan verder niet kritisch zou mogen/moeten zijn. En de grote partij met macht is trouwens niet eens alleen 'het Westen'. Er zijn o.a. ook chinese houtkapbedrijven aan de gang in de Amazone.
Rosa, Spanje op 26-06-2008, 11:20
Elma is vóór het afschaffen van mensen-rechten omdat zij een uitdrukking zou zijn van een (westers) neokoloniaal denken. De indianen in de Amazone verliezen, in haar visie, hun recht op 'zelfbeschikking' en krijgen daarvoor in de plaats het recht om zich door het westen te laten civiliseren. De vooruitgangsgedachte van Drayer is wel érg primitief. Misschien is het een goed idee dat zij voor dit soort übermensch propaganda een taakstraf krijgt opgelegd: 5 jaar leven in een van de wereld afgezonderd indianendorp.
Simon H. Bult, Groningen op 26-06-2008, 11:15
"Natuurlijk zijn die Indianen ten dode opgeschreven en tot uitsterven gedoemd. En terecht. Zij dragen in niets bij aan een betere wereld." -- Bukowsky. Eigenlijk wilde ik reageren op Drayer, maar ja, toen zag ik dit zoveelste onzindelijke, van blinde haat vervulde betoog van deze "Bukowsky". Dus wie niets bijdraagt aan een betere wereld, moet maar gewoon dood? Ik herinner me nog zijn walgelijke betoog voor een nucleaire vernietigingsaanval op Iran - een oproep, dus, tot genocide op honderdduizenden merendeels onschuldige mannen, vrouwen en kinderen. Dat is de bijdrage van het individu "Bukowsky" aan een betere wereld. Conclusie?
ronald kremers, istanbul op 26-06-2008, 11:10
Al in de begintijd van de fotografie dook het bedrog op, maar honderd jaar later geloven veel mensen nog steeds dat een foto de werkelijkheid weergeeft. Hetzelfde geldt voor het gedrukte woord en in overstelpende mate voor film en televisie. De hoogste tijd dat kritisch denken eindelijk als een echt vak op school wordt onderwezen. Al kan ik me voorstellen dat politici en kerkleiders daar fel op tegen zullen zijn...
Henk de Boer, Bussum op 26-06-2008, 09:46
In het stukje stond al dat de indianen op de vlucht waren voor houtkappers. Dan ben je niet zo onontdekt lijkt mij."Want hoezo zouden wij mensen, wezens zoals u en ik, moeten beschermen als waren ze een bedreigde diersoort? Dat is neokoloniaal dedain, vermomd in neokoloniaal respect."Precies wat ik ook dacht. Al vind ik het geen slecht idee om alle 'missionarisen' de toegang te ontzeggen.
René Schmalschläger, Rotterdam op 26-06-2008, 09:41
Drayer vergeet - wellicht omdat dat haar goed uitkomt - zich af te vragen wat voor dergelijke indianenstammen erger is: neokoloniaal dedain of ouderwets koloniale uitroeiingspolitiek. In het algemeen is deze laatste toegepast door de westerling op de indianen van de Amerika's. En nee, ik lijd niet aan romantiek a la Rousseau. Voor geen goud krijg je me het Amazonewoud in.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 26-06-2008, 09:40
Na Ephimenco nu dus ook nog op de valreep Elma over de ontdekking van de laatste restanten van primitief leven op aarde. Natuurlijk zijn die Indianen ten dode opgeschreven en tot uitsterven gedoemd. En terecht. Zij dragen in niets bij aan een betere wereld. Alle weemoedige commentaren weerspiegelen niet meer en niet minder de wens om weer on-ontdekte primitieve Indiaan in onszelf te ontdekken en de eigen cultuur naar een andere wereld te verwensen. Om je nu aan Islam over te leveren of primitieve Indianen maakt weinig uit. Cultureel masochisme viert hoogtij.
Bukowsky, Santiago op 26-06-2008, 09:40
Aan de ene kant is het waar dat `wilde stammen`beter beschermd kunnen worden tegen de hedendaagse cultuur.Aan de andere kant zitten er ook veel positieve kanten aan de moderne cultuur, en hebben primitieve stammem soms erg wrede gebruiken, en praktiseren ze openlijk allerlei vormen van misbruik, waardoor ze zelf ook vaak niet gelukkig zijn, en vooral goed gemotiveerde missionarissen bijzonder graag verwelkomen.
deJong, Vlaardingen op 26-06-2008, 09:37
In heel Zuid Amerika worden Indianen over het algemeen geminacht. De blanke creoolse elite deelt overal de lakens uit.Ivo Morales in Bolivia wil daar nu daadwerkelijk iets aan veranderen maar heeft het daarbij zéér zwaar en wordt internationaal niet gesteund. Sta Cruz wil zich al afscheiden etc etc.In Paraguay waar iedereen Guaraní spreekt, een indianentaal, wordt die taal niet eens officieel erkent.In Guatemala worden Indianen met de regelmaat van de klok uitgemoord etc etc Politiek in Brazilië is: Waar geen Indianen zijn mag het oerwoud ontgonnen worden: Zorg dus dat ze er niet zijn, roei ze uit. Droevig.
Willem, Aalst op 26-06-2008, 09:33
Het is bovenal leugenachtigheid, het geeft aan dat die mensen niet te vertrouwen zijn. Dat voor hun eigen doel feiten worden verdraaid, geselecteerd en verzonnen. Daarmee is het geen neokoloniaal denken, maar simpelweg het oude vertrouwde socialistische denken. Het doel heiligt de middelen, de partij boven alles.
G. Verhoef, Almere op 26-06-2008, 09:30
Wij wel ziekenhuizen en andere zegeningen en zij niet, daar is maar een woord voor: immoreel. Het enige juiste is deze mensen zo snel mogelijk de moderne tijd in brengen.
De Witt, deventer op 26-06-2008, 09:30
Merkwaardig, Elma Drayer meent dat dit een "hoax" is? Verhip als het niet waar is. En Elma Drayer was altijd zo sceptisch over hoaxes! Mensen die die andere hoax, 9/11, aan de kaak stellen worden door haar voor gek versleten! En nu heeft ze zelf een complot in de smiezen, een complot van de beschermers van de Indianen, en het complot heeft nog z'n doel bereikt ook. En dat zullen we weten! Elma Drayer, als iemand met een hoax het leven kan redden van een paar Indianen die anders door boomkapmafiosi zouden worden afgeschoten, door toezeggingen van de Peruviaanse regering, dan hebben ze mijn zegen. Die van u niet. Pech. U heeft pseudoprincipes.
herman meester, rotterdam op 26-06-2008, 09:29
Uitstekend dat die man met een truc verhaal de aandacht op de bedreigde positie van Indianenstammen in de Amazone vestigt, want anders kwam die aandacht er inderdaad niet. En neo-koloniaal dedain? Misschien zijn het inderdaad bedreigde stammen. Toen in 1945 het restant overlevende Joden uit de vernietigingskampen terugkeerde naar Nederland, reageerde de regering ook met een: geen uitzonderingspositie voor de Joden. Zeer politiek correct,dus geen extra opvang voor de KZ overlevenden. Leven de gemiddelde Nederlander en de gemiddelde Amazone Indiaan in dezelfde omstandigheden?
E. van Sonderen, Amsterdam op 26-06-2008, 09:28
Elma stelt dat het mensen zijn als u en ik maar dat is natuurlijk de groots mogelijke onzin. Dit soort geisoleerd levende stammen zijn niet opgewassen tegen de bulldozers en andere aspecten van het moderne leven. Je hoeft geen aanbidders van de nobele wilden te zijn of hun primitieve en wrede levensstijl te verheerlijken om dat onder ogen te zien. Waarmee de keuze: beschermen of ze -al dan niet onbewust- de dood injagen wel degelijk reëel is.
G.v.d.Pol, Velp op 26-06-2008, 09:17
Ik las kortgeleden in de Braziliaanse media dat bij sommige van die indianenstammen pasgeborenen die er niet goed uitzien meteen worden afgemaakt. De instantie die over indianenzaken gaat verklaarde dat de policy was: niet ingrijpen, alles daar laten zoals het is.
JKZ, Recife op 26-06-2008, 01:12
Plaats een reactie
Stuur artikel door