Ga direct naar de content

Dossiers
5 juli 2008
Hans Goslinga

goslinga / Romanticus Wilders kan domineren in de grijze polder

Geert Wilders beheerste ook het afgelopen seizoen de Nederlandse politiek en dat is een hele prestatie voor een politicus die niet meer dan zes procent van de kiezers vertegenwoordigt en maar één programpunt heeft. De vraag is hoe hij het voor elkaar krijgt alle anderen, zelfs een heel kabinet, inclusief de premier, in de schaduw te stellen.

Zonder twijfel ligt een deel van het antwoord besloten in de politieke missie van Wilders, de strijd tegen wat hij noemt de islamisering van Nederland. Hij speelt in op de gevoelens van angst en afweer die immigratie door de geschiedenis heen in een ontvangende samenleving oproept. In Nederland is dat niet anders dan in Amerika en andere staten met een langere traditie op dit vlak. Die ervaring biedt het begin van een relativering. De problemen zijn van tijdelijke aard.

Wilders bestrijdt vanzelfsprekend die zienswijze. In zijn ogen is er sprake van een botsing van beschavingen en draagt de immigratie van moslims bij aan de ondergang van het avondland (Europa). Hij voegt zich met die zienswijze in het spoor van Pim Fortuyn en Frits Bolkestein, die begin jaren negentig als eerste Nederlandse politicus de westerse cultuur aan de islamitische superieur verklaarde.

In deze jonge, romantisch gekleurde, traditie ligt een tweede verklaring voor de Wildersmanie. Zij staat in vrijwel alle opzichten haaks op de poldercultuur in de Nederlandse politiek. Die cultuur is gericht op het compromis door middel van overleg, voor een groot deel in de achterkamer, en het depolitiseren van lastige kwesties. Voor romantici een gruwel, omdat zij hartstochten willen laten spreken en het scherpe politieke debat zoeken.

Bolkestein verklaarde al vijftien jaar terug aan deze cultuur ’van wikken en wegen, schikken en plooien’ de oorlog. Hij hekelde de stroperigheid en het gebrek aan daadkracht van de poldercultuur, die in zijn ogen leidde tot starheid en immobilisme. ’We waren ooit een volkje van bezige bijen, nu zijn we gedoemd tot een slakkenbestaan’, riep hij uit tijdens de algemene beschouwingen in 1993.

Het is verbazingwekkend dat deze romantische, in wezen on-Nederlandse visie bij een flink deel van het electoraat aansloeg. Dat gebeurde juist in een tijd waarin de naoorlogse welvaart een hoogtepunt bereikte; een prestatie die zelfs tot over de grenzen werd toegeschreven aan het Hollandse poldermodel. Het behoort tot de ongerijmdheden van de recente geschiedenis dat dit model, steunend op bestuurlijk ingestelde middenpartijen, in zijn finest hour onder druk kwam te staan.

Uit een oogpunt van typecasting waren Bolkestein, Fortuyn en Wilders ideale figuren om met de polderpolitici de strijd aan te binden. Door hun afwijkende stijl, en zelfs ongewone uiterlijk, verbleekten de representanten van de Haagse politiek als vanzelf tot grijze muizen. Wilders is in het cultiveren van deze tegenstelling nog een stapje verder gegaan door de regels van de ’oude politiek’ opzichtig aan zijn laars te lappen.

Dat maakt hem moeilijk grijpbaar voor politici die, komend uit de school van de polderpolitiek, nauwelijks in staat zijn zich hartstochtelijk en vol strijdlust in het debat te storten. Balkenende en Bos houden niet eens van het debat. Het was tekenend dat de premier onmachtig was stante pede te reageren toen Wilders in het debat over de regeringsverklaring de loyaliteit en de integriteit van twee leden van zijn ploeg, staatssecretarissen Aboutaleb en Albayrak, vanwege hun dubbele nationaliteit in twijfel trok.

Balkenende had op dat cruciale moment het integratiedebat een beslissende wending kunnen geven door zijn geattaqueerde teamgenoten als geslaagde immigrantenkinderen in het zonnetje te zetten. Maar hij liet de aanval lopen en reageerde pas ergens aan het eind van zijn eigen termijn, als ging het om het zoveelste dossier. Het onbedoelde effect was dat Wilders nog een punt leek te hebben ook.

Het gaat te ver die gemiste kans geheel en al toe schrijven aan de Haagse cultuur, maar een feit blijft dat in de loop der jaren politiek is getransformeerd in beleid en dat politici als logisch gevolg half verambtelijkte dossiervreters zijn geworden, niet meer bij machte tot de verbeelding van de burgers te spreken. Het doet dan ook geforceerd aan als de premier de natie ineens oproept tot een ’VOC-mentaliteit’. Uit de mond van Bolkestein, Fortuyn of Wilders had dat geloofwaardig geklonken.

Niet zo vreemd is dat deze politici de lievelingen zijn van de spektakelzuchtige media. Dat werkt dus nog eens extra in hun voordeel, zeker wanneer politici, zoals Geert Wilders, alle trucs beheersen om de aandacht naar zich toe te trekken. De poldercultuur met zijn achterkamers, neiging tot depolitiseren en coalitiemonisme is niet mediageniek. De ernstige vraag die uit dit alles voortvloeit is of ons kiesstelsel nog wel geschikt is voor deze tijd. Per slot van rekening dwingt dit stelsel tot de coalitiecultuur, die ondanks de successen door verontrustend veel kiezers wordt verafschuwd. Met de opkomst van de romantische school-Bolkestein hebben nuchterheid en rede zoveel aan invloed verloren, dat het zelfs bij de particuliere voorspoed en tevredenheid niet langer afdoende is op de zegeningen te wijzen. Er kolkt hoe dan ook iets in het gemoed van deze natie dat binnen de kaders van het beproefde bestel geen uitweg vindt. Wilders kan als de politieke uitdrukking van deze onbestemde en bedreigende hartstochten worden beschouwd.

Daarin ligt vermoedelijk de derde oorzaak van de beduchtheid van politici en de fascinatie van de media die hij oproept. Den Haag heeft een lange zomer voor de boeg om over het antwoord op de Wildersmanie na te denken.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.

Reacties (64)

Ik vind dit een hele flauwe column omdat Bolkenstein en Fortuyn, die overigens ook niet op elkaar lijken, met het Wilders worden vergeleken. Zo'n vergelijking doet het misschien goed op een partijcongres van GroenLinks, maar is niet bepaald objectief. Het is overigens onzin dat Wilders de lieveling van de media is. Hij krijgt veel aandacht, maar die is vooral negatief. Ik denk dat links Wilders gebruikt als excuus om over het multiculturele vraagstuk niet meer na te denken. Maar je bent niet meteen een populist of extremist als je ook oog hebt voor de schaduwzijden van de multiculturele samenleving, die er wel degelijk zijn.

Ewout, Kampen op 08-07-2008, 16:03

Meneer ter Heijde, mijn angst voor islamisering is angst voor islamisering en niet voor mondialisering. Ik spreek 7 talen, heb over de hele wereld gewerkt en in meerdere landen gestudeerd. Mijn angst voor de islamisering begon heel eenvoudig enkele jaren geleden, toen ik voor het eerst de Koran las. Eerst kon ik het niet geloven, en heb er een normaal gangbaar boek bijgekocht dat de Koran uitlegde, en heb de Koran opnieuw gelezen. Mijn angst nam alleen maar toe.

Erwin, Eindhoven op 06-07-2008, 23:16

"Het Jodendom is een religie, geen nationalistische beweging", lees ik, tot mijn edificatie. Vervolgens: de Zionisten wilden dat Israel een staat als elke andere zou zijn. En dan, als klap op de vuurpij;:"...maar dan met een Joodse bevolking". Ah! Toeval, denkt U? In ieder geval, het heeft allemaal niets met het onderwerp ter discussie te maken, dacht ik. Maar je weet maar nooit.

Ted Schrey, Montreal op 06-07-2008, 19:45

"jaimw uit eldersbos meent dat het land van de Palestijnen dat in 1967 werd bezet ook al "van de joden" is" - aldus Meester. onzin. Ik wijs er alleen op dat chinezen, joden, palestijnen, grieken etc. etc., zowat alle volkeren door de geschiedenis heen, altijd een eigen land hebben gewild. Dus ook de bestaanstrijd van zowel palestijnen als israelis is an sich legitiem, wat niet wil zeggen dat alle ingezette middelen dat ook zijn. ook Nederlanders die hun land niet aan de vreemdeling willen weggeven en niet willen worden onderworpen uiten daarmee een volstrekt menselijke en legitieme overlevingsdrang. zie ook 40-45.

jaimw, eldersbos op 06-07-2008, 18:18

"Het behoort tot de ongerijmdheden van de recente geschiedenis dat dit model...in zijn finest hour onder druk kwam te staan". Wat Goslinga tot "ongerijmdheden" bombardeert is helemaal niet zo ongerijmd als hij denkt. Het volprezen "poldermodel" kwam onder druk van Islam te staan en dit is nog steeds het geval door de laffe besluiteloosheid van politici, met uitzondering van Wilders en misschien Verdonk.

Bukowsky, Santiago op 06-07-2008, 14:07

"Balkenende had ... te zetten." - en dat schrijft G. met droge ogen over de 'beslissende wending' die B. had kunnen brengen in het debat. Alsof B. toen al niet ieder moreel gezag en gewicht verloren had buiten de kring van christen-mannenbroeders... B. is een getalenteerde cynische machtspoliticus die met de holste slogans (Fatsoen!, VOC!)zijn CDA-gezicht probeert te redden. Dan moet je niet verbaasd zijn dat je in talent voor cynisme, machtspolitiek en lege slogans overtroffen wordt door een politieke hooligan die beter gebekt is. En die doorheeft dat de islam hier- hopelijk tevergeefs- een gesubsidieerde machtsbasis wil scheppen.

K.Oudeis, Heel op 06-07-2008, 14:07

"Met de opkomst van de romantische school-Bolkestein hebben nuchterheid en rede zoveel aan invloed verloren, dat het zelfs bij de particuliere voorspoed en tevredenheid niet langer afdoende is op de zegeningen te wijzen."Particuliere voorspoed en tevredenheid: dat krijg je ervan als journalisten zich nooit eens in de 'arme wijken' wagen. En dat leidt dan weer tot mooie filisofisch klinkende, maar onwerkelijke beschouwingen.Weet u nog hoe tolerant Nederland was toen niemand echt arm was? Dat is door hard werken van sommige politici helaas verleden tijd. De maatschappij is hard gemaakt, want dat is beter voor de portemonnee van de rijken.

Anne, Utrecht op 06-07-2008, 14:07

jaimw uit eldersbos meent dat het land van de Palestijnen dat in 1967 werd bezet ook al "van de joden" is. Het jodendom is een religie, geen nationalistische beweging. Geen koloniale beweging. Normale mensen vinden dat de joden gewoon thuishoren in het land waar ze zijn geboren. Dat geldt toch ook voor christenen, hindoes en moslims, enz. enz. Dan is er de Staat Israël. Het was de bedoeling van de zionisten dat deze staat een staat als alle ander zou zijn, maar dan met een Joodse bevolking. Dan moet die staat zich ook houden aan het internationaal recht. Dat recht stelt: geen annexatie van bezet gebied, geen martelingen en staatsterrorisme.

herman meester, rotterdam op 06-07-2008, 13:59

De reactie van Marco uit Groningen zegt heel goed waar het hem in zit.Het vaak niet willen integreren en niet willen samenleven,en dan ook nog vaak overlastbezorgende kinderen(vooral jongens) hebben,en heel veel van de sociale voorzieningen gebruik maken,dat kwam bij de joodse mens niet voor.Die is zeer ten onrechte vervolgd uit een soort afgunst juist ook omdat ze het zo goed deden en de economie in Duisland er slecht aan toe was.Een zondebok dus.Het vergelijk raakt kant nog wal en word enkel gebruikt om zichzelf vrij te praten en het slachtoffer te spelen.Ongehoord,en onfatsoenlijk.

C Nahes, Leiden op 06-07-2008, 13:59

Je eigen vaderland verdedigen is een vanzelfsprekende zaak voor alle mensen ter wereld en in de geschiedenis behalve westerse semi-intellectuelen de laatste 40 jaar. Chinezen, Arabieren, Russen, Afrikanen maar ook b.v. de oude Grieken (Euripides: "verlies van iemands geboortegrond is het grootste menselijk verdriet") begrijpen dat een eigen land noodzakelijk is. Het meest slimme volk ter wereld, de joden, hebben om die reden de wens om een eigen land te hebben, nooit opgegeven. Terecht. Alleen westerse "intellectuelen" van de laatste veertig jaar, zoals op dit forum HierenNu, Meester, Hans, denken dat je land voor jezelf houden verdacht is

jaimw, eldersbos op 06-07-2008, 00:17

De kuur voor mondialiserings-angst is... mondialisering, beweert iemand. Precies zoals de kuur voor hoogtevrees een enorm grote hoogte is. En dan..."afwachten maar".

Ted Schrey, Montreal op 06-07-2008, 00:17

Dat Wilders onterecht domineert in de grijze polder, komt door zijn vertaling van de heersende angstgevoelens. Deze getuigt namelijk van kortzichtigheid, omdat die gevoelens in wezen niet voortkomen uit angst voor islamisering, maar uit angst voor mondialisering. Het wegnemen van díe (basis-)angst is alleen mogelijk door de politiek op mondiale of VN-leest te schoeien. Daarvoor zal de gangbare partijpolitieke leest met vereende Haagse krachten ter discussie gesteld moeten worden. Hopelijk zal dat na het lange zomerreces, waarin onze politici alle tijd hebben om na te denken, bewaarheid worden. De tijd zal het leren, dus afwachten maar.

Wouter ter Heide., Zwolle. op 05-07-2008, 22:11

Wilders krijgt de kans om zo te domineren in het politieke debat,omdat het overgrote deel van onze politici meer bezig zijn met de volgende stap in hun carriere dan met de problemen in dit land.(Onlangs nog 2 CDA politici vertrokken.)en niet echt meer in hun eigen verhaal lijken te geloven."Het zout der aarde"is smakeloos geworden.

J.H.Bruijnjé, De Rijp op 05-07-2008, 22:11

Het is voor mij niet mogelijk om het romantische in de te ruim betaalde zogenaamde volksvertegenwoordiger Geert Wilders te ontdekken, waar Goslinga over schreef. Integendeel, ik zie in Wilders alleen maar een man die zijn eigen naam met groots gebaar waar maakt en wild om zich heen slaat en daarvoor op kosten van de belastingbetaler beveiligd wordt. Dit wordt "vrijheid van meningsuiting" genoemd, terwijl het gaat om vrijheid tot schofferen en intimideren. Iets meer respect uit Wilders' mond voor islamitische mede-Nederlanders zou wonderen doen en veel van mijn belasting-centen sparen. Doe daar wat aan,meneer Goslinga en bewonder Wilders niet.

HierEnNu, Voorschoten op 05-07-2008, 22:11

De immigratie van vele moslims is historisch uniek voor Nederland. Eerder hebben zich hier joden gevestigd, een groep die echter veel kleiner was en grotendeels integreerde. Slechts een kleine minderheid bleef orthodox, niet-geïntegreerd maar zich wel aanpassend. Zonder buitenlandse antisemitische bezetting zou de Nederlandse samenleving deze mensen, geassimileerd of orthodox, vermoedelijk nooit hebben verdreven. Ik moet aan Ned.-Indië denken. Daar streken Nederlanders neer om hun geluk buiten hun eigen land te beproeven. Deze minderheid integreerde niet, ging heersen over de autochtone meerderheid, wat uitmondde in oorlog en repatriëring...

Addo Eijlsum, Rotterdam op 05-07-2008, 20:20

De historische kennis van Goslinga laat te wensen over. Nederland heeft altijd immigranten ontvangen. De belangrijkste groepen waren Joden en Hugenoten in de 17e eeuw, en Molukkers en Surinamers in de 20e, maar dat waren vluchtelingen of mensen met een Nederlands paspoort en geen immigranten. Verder kwamen hier mensen, zoals die in een zeevarend land plegen binnen te komen, en in de 19e eeuw ook Hannekemaaiers, Duitse seizoenarbeiders. Een omvangrijke immigratiegolf van mensen met een totaal andere cultuur als die uit Turkije en Marokko heeft Nederland niet eerder te verwerken gekregen. Historische vergelijkingen zijn gevaarlijk, Goslinga.

c.h.slechte, schiedam op 05-07-2008, 20:20

Mijn eerdere berichtje is niet geplaats dus ik probeer het nog een keer. Hopelijk komt het wel door de censuur. De PVV is geen one issue partij, een artikel beginnen met zo'n jokkebrokje is gewoon slechte journalistiek. En dat tijdelijke, ik vraag me af hoe lang dat dan is. We hebben nu inmiddels al een 4de generatie hier geloof ik, dat noem ik niet echt tijdelijk. En dat Geert de zetbaas van Israel zou zijn, ach ja, altijd nog beter dan Balkenende & Bos, de zetbazen van zo'n beetje iedere islamheilstaat.

Mickey, Brussel op 05-07-2008, 20:20

"Hij, Wilders, speelt in op de gevoelens van angst en afweer die immigratie door de geschiedenis heen in een ontvangende samenleving oproept. In Nederland is dat niet anders dan in Amerika en andere staten met een langere traditie op dit vlak. Die ervaring biedt het begin van een relativering. De problemen zijn van tijdelijke aard." - Hoe dikwijls moet nog gezegd dat Nederland geen probleem heeft met immigratie in het algemeen, maar wel met immigratie van moslims? Andere immigranten integreren, moslims willen dat iedereen zich aan hen aanpast, met andere woorden de omgekeerde wereld, waarin Links zich blijkbaar goed thuisvoelt. Triestig.

l.karremans, heusden op 05-07-2008, 20:16

Ik vind dat Geert W. absoluut ongelijk heeft en de feiten verdraait en/of onjuist weergeeft. Desondanks, zou hij gelijk hebben dan nog is zijn gedrag zo contraproductief dat eenieder die hem steunt wel gek moet zijn. Tenslotte is het in mijn ogen krankzinnig als je doorlopend dingen doet vaarvan voorspelbaar is, en ook uitkomt, dat ze het berijken van de beleden doelen tegenwerken. Alleen een zwakzinnige doet dat en denkt daarbij ook nog dat hij daarbij zijn doelen kan realiseren. Het tegendeel is waar, het berijken van de beleden doelen komt door Geert W.'s acties (zoals bij vele zionisten) steeds verder weg te liggen.

Hans, Eindhoven op 05-07-2008, 20:16

"Het...kiezen voor de moderne en open samenleving", lees ik in een reactie. Deze strategie wordt aanbevolen teneinde extreme filosofieen en politieke bewegingen de pas af te snijden. Nou vermoed ik dat dat precies de strategie was die de laatste, pak weg, veertig jaar met groot enthousiasme gevolgd werd. Eindresultaat: een moderne en open samenleving waarin vrijheden misbruikt gaan worden om middeleeuwse en gesloten stamverbanden en religieuze power-structures te vestigen. Het is juist de Nederlandse bereidheid tot overleg en compromis die onbegrip teelt in autoritaire kwartieren.

Ted Schrey, Montreal op 05-07-2008, 20:16

Wat van de multiculti's die reageren op deze column opvalt is dat ze allemaal verschillende pseudo-argumentjes aandragen om niet over Wilders verhaal te hoeven nadenken. De een denkt dat het komt door teveel media-aandacht, de ander doordat "het volk zucht naar instabiliteit". Het klinkt allemaal niet zeer overtuigend....Dat de massa-immigratie mensen terecht grote zorgen baart, zeker als nogal wat van de nieuwkomers een gewelddadige ideologie met woord en daad steunen, wil er kennelijk niet in.

lefkas, elmendam op 05-07-2008, 16:18

In het boek Megatrends Nederland suggereert Adjiedj Bakas dat Nederland over 50 jaar een islamitisch land is en dat dit veel te maken heeft met het cultuurrelativistisme van vooral politiek-linkse politici nu. Daarnaast lijkt de steun voor Wilders (en Verdonk) te komen van mensen die nu al reeds deze bui zien hangen en die die islamisering niet willen. De juiste koers lijkt mij evenwel een consequent kiezen voor de moderne en open samenleving, dus zonder concessies naar politiek-extreme noch religieus-extreme kant.

Benedict Broere, Arnhem op 05-07-2008, 16:15

Ah dus het klootjesvolk heeft het niet zo begrepen aldus de schrijver , het domme volk zal Wilders gaan stemmen omdat ze gefrustreerd zijn maar waarom word niet duidelijk.Wanneer word het nu eens duidelijk dat de politiek NIET luisterd naar het volk , dat Bos maar blijft plukken en Balkenende zoet beloofd maar alleen bitter te bieden heeft.Dat er miljarden gaan naar projecten die totaal geen kans van slagen hebben.Waarom moeten wij als volk miljoenen ophoesten de vervolgens aan de palestijnen worden gedoneerd waar vervolgens wapens van worden gekocht.dat en 35000 gelukzoekers doet ons besluiten PVV te stemmen.

don, Rotterdam op 05-07-2008, 16:15

Als je Geert Wilders buitenspel wilt zetten in de politiek dan moet je een referendum houden over, de gulden, soevereiniteit, de rol van de islam en immigratie. Als je vervolgens de uitkomsten doorvoert die uit het referendum naar voren komen, dan heb je geen rede meer om op Wilders te stemmen.

Cynical, geleen op 05-07-2008, 16:15

Islamisering? Dan nu de feiten: honderdduizenden moslims vermoord in illegitieme oorlogen door een "christelijk" leger in Afghanistan, Irak, en straks Iran. Dat zijn wel even belangrijker kwesties dan imams die madam Verdonk geen handje willen geven, of een mannetje in Transjordanie dat een klacht indient over onze eigen liaison-officer van de Mossad in het Nederlands parlement. Dat de mensen dit allemaal weigeren te zien is verder prima, maar dat betekent niet dat het geen feiten zijn. De echte agenda is globalisering en de derdewereldificatie van de bevolking door een arrogante, hypocriete elite. Wilders doet daar niks tegen. Slappe figuur.

herman meester, rotterdam op 05-07-2008, 16:15

Is het probleem niet dat er teveel grijze muizen in de middenpartijen zitten?

Ockers, Nijmegen op 05-07-2008, 16:15

De Hr.Goslinga met hulp van linkse politicien enorme hulp van linkse media proberende multiculti als zegen voor het nederlandsevolk te preken. Echter multiculti is alleeneen zegen voor de islamisten. Deze islamistenbenutten de democratie om hun ondemocratischeKoran-wetten door te zetten (met alle geweld)en zondwer Wilders en Verdonk ziet heter slecht uit voor Nederland.

M.de Vos, Münster/W op 05-07-2008, 16:15

Het romantische element lijkt me als analyse heel juist. Het sluit ook op een indirecte wijze aan op hoe anderen, met name Vlamingen ons ervaren.Vehelderend hierover is het artikel van afscheidnemend Volkskrantjournalist Dirks "afscheid van een buur" in de weekendeditie van de Vlaamse krant De Standaard.

Jan B, Brussel op 05-07-2008, 13:54

Nederland heeft geen probleem met immigratie maar wel met immigranten die moeite hebben met integratie. De frustratie van veel mensen daarover af te doen met vergelijkingen over de jodenvervolging is een sluwe poging om elke discussie over immigranten de mond te snoeren. Zover ik mij kan herinneren waren er echt geen joodse hangjongeren die op scooters oude dames van hun handtasjes ontdeden, in publieke zwembaden meisjes aanrandden, moeders voor h**r uitscholden, auto's in brand staken, homo's in elkaar trimden, de Nederlandse samenleving afwezen, winkels beroofden, of geweld gebruikten op een ieder die ze niet aanstond. Dat is het probleem.

Marco, Groningen op 05-07-2008, 13:53

Wilders was nooit zover gekomen als er niet gewoon een stel echte problemen in Nederland waren waarvoor het kabinet de ogen goeddeels sluit. Top probleem is dat integratie van Moslims op zijn best ten dele lukt en dat zij meer en meer een cultuur en gedachtengang meenemen die de 'onze' niet zijn, en die langzaam maar zeker ook aan anderen gaan opleggen, met als laatste banale voorbeeld het protest tegen het zwarte hondje op een poster van de politie in Schotland. O, ik ben zelf allochtoon, mijn Nederlands is best aardig he?

Erwin, Eindhoven op 05-07-2008, 13:53

Als een columnist een luie dag heeft dan schrijft hij of zij maar een een stukje over de aantrekkingskracht van de boodschap van Wilders (en Verdonk). Die ligt toch al op de plank. Ook deze column is een herhaling van zetten. Wat kwalijk is dat de schrijver impliciet van mening isd dat een deel van het electoraat (de kiezers van Wilders en Verdonk) maar buitenspel moet worden gezet. Tevergeefs want de islamisering van Nederland wordt door velen (ook door niet Wilders-stemmers) als een grote bedreiging ervaren. De komende jaren zullen (naast de toenemende energiecrisis) in het teken hiervan staan.

N. Brandts, Den Haag op 05-07-2008, 13:53

Islamisering is niet van tijdelijke aard. Kijk maar naar Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Slechts in enkele gevallen is het van tijdelijke aard gebleken, bijvoorbeeld op het Iberische schiereiland of in Israel. Het in opstand komen tegen islamisering is een zeer gevaarlijke business. Om voorgaande 2 redenen vind ik dat Wilders steun verdient. Het enige dat hij mijns inziens tot nu toe fout heeft gedaan is het suggereren dat de Koran verboden moet worden. Dat laatste is geen liberaal standpunt. Slecht betoog dit, bijna van een sociologisch niveau.

Jasper, Arnhem op 05-07-2008, 13:53

De gezondheidszorg is in elkaar aan het zakken, de ouderenzorg ook, de transportinfrastructuur is hopeloos verrot en ontoereikend, brandstoffen, inclusief ons eigen aardgas worden onbetaalbaar gemaakt, alles en iedereen wordt voortdurend begluurd door cameras van allerlei soorten en maten, het telefoon, email en briefgeheim bestaat aalang niet meer, de samenleving stikt in regeldrift en de betutteling, de overheid wil niet slechts achter de voordeur gluren maar ook in de keuken en de koelkast, en het is met een modaal salaris allang onmogelijk zelfs een dak boven het hoofd te betalen. Welke zegeningen en welvaart bedoelt u, heer Goslinga ?

van den berg, Haastrecht op 05-07-2008, 13:43

Wellicht is de overdreven media-aandacht voor het fenomeen Wilders met een hoog one-issue-gehalte, waarin veel vooroordelen doorklinken, wel een belangrijke oorzaak voor de dominantie van zijn "gedachtengoed" in het politieke vertoog dezer dagen. Het VU-onderzoek legt volgens mij de vinger op de zere plek. Er is weinig kritische reflectie bij de media over wat Wilders stelt. Ze beperken zich grotendeels tot de megafoonfunctie. Na de moord op Fortuyn en Van Gogh is de slinger teveel naar het rechtse populistische gedachtengoed doorgeslagen. Hiervan kun je geen werkbare politiek maken.

Tiny Romme, Oss op 05-07-2008, 13:43

In de vorige eeuwen waren het Europese migranten die naar Nederland kwamen; Engelse, Belgen etc., mensen die uit dezelfde cultuur kwamen en waarvan het merendeel na verloop van tijd gewoon weer terugging naar hun eigen land. Een massale instroom van niet-westerse inwijkelingen, en dan voornamelijk moslims, zoals de afgelopen decennia heeft plaatsgevonden, heeft Nederland niet eerder beleefd.

Karin, Haarlem op 05-07-2008, 13:43

Wilders vertegenwoordigt als het gaat om de zorgen om de islam een veel groter deel van de bevolking dan 6%, misschien wel de meerderheid. Eerder had de meerderheid op multicultigebied al dezelfde meningen als Janmaat zoals bleek uit een grote enquête van de Volkskrant (1994). Als de politiek haar verantwoordelijkheid had genomen was die vanwege het fundamentele karakter in haar beleid uitgegaan van deze opvattingen. Men ontketende echter repressie. Van politiek en journalistiek mag een goed inzicht verwacht worden in geschiedenis, bestuur en politiek. Ze diskwalificeerden zichzelf zo door onvoldoende serieuze aandacht voor islamisering.

J.J. v.d. Gulik, Andijk op 05-07-2008, 13:43

een heel groot verschil tussen Bolkestein en Pim versus Wilders is,dat de laatste geen dure woorden,niet altijd even diplomatisch,en beslist een wat lachwekkender uiterlijk heeft als de andere twee.Maar zeker is dat wat Wilders zegt gewoon wel kant en wal raakt,wel de realitiet is,en dat feit alleen is waarom hij toch beslist veel aanhangers heeft.De rest van de politiek probeert met zachte,niet tegen het hoofd stotende woorden de boel bij elkaar te houden,maar helaas is er een groep binnen ons Nederland die vanuit hun ideologie een heel ander beeld voor ogen staat,nml een uiteindelijk islamitisch land,en dat willen we niet.

C Nahes, Leiden op 05-07-2008, 13:43

Geachte heer, het is niet zo moeilijk, ik denk dat Wilders geniaal is èn omdat de kiezers, gedeeltelijk, en steeds meer naar 't schijnt, al even geniaal aan het worden zijn. U schrijft dan ook terecht dat u 'het' niet ziet, en nog te romantische opvattingen heeft. Romantisch betekent hier voor mij, wat ú maar wil(der)t.

wiljan45, rotterdam op 05-07-2008, 13:43

Goslinga: 'Hij speelt in op de gevoelens van angst en afweer die immigratie door de geschiedenis heen in een ontvangende samenleving oproept', en 'In zijn ogen is er sprake van een botsing van beschavingen en draagt de immigratie van moslims bij aan de ondergang van het avondland'.Goslinga verbindt 2 onafhankelijke fenomenen om de heer Wilders te discrediteren. Namelijk het inderdaad aloude gegeven dat massale immigratie tot druk op de bestaande samenleving leidt. Dit staat echter los van de doodsbedreigingen die in het onaanraakbare boek van een van die groepen, de moslims, aan ons adres geuit worden. Niet de PVV, maar de koran verbind ze!

Marc, Delft op 05-07-2008, 13:37

Fethullah Gülen, in eigen land persona non grata verklaard, pikt hier gewoon miljoenen subsidies op van MIJN belastinggeld om iets te doen waar ik, en elk weldenkend mens, falikant op tegen ben. Wederom een voorbeeld van hoe naief de regering is. Natuurlijk staan er dan figuren a la Wilders op, en met succes. Als het hier echt zo goed ging, dan waren zijn aantijgingen makkelijk te weerleggen geweest. Dus misschien zou je op zijn minst naar hem moeten luisteren. In veel dingen ben ik het oneens met hem, maar ik zou wel eens kunnen stemmen, op hem, uit protest tegen de regering.

Erwin, Eindhoven op 05-07-2008, 13:37

"Hij speelt in op de gevoelens van angst en afweer die immigratie door de geschiedenis heen in een ontvangende samenleving oproept."Door de geschiedenis heen? Wat potsierlijk uitgedrukt. Alsof de explosie van immigratie en islamisering altijd al aanwezig is geweest! Nee, meneer Goslinga. Die zaken zijn juist echt iets van de laatste twee decennia. En duizend jaar onheil is wat het ons zal brengen.

Giuseppe, Amsterdam op 05-07-2008, 13:37

1. 'De problemen zijn van tijdelijke aard', dat dachten de Romeinen ook toen de eerste christenen begonnen te prediken. Of bedoelt Goslinga dat hij zelf niet zo lang meer op deze aarde zal rondlopen? Onder de islamieten zit een aanzienlijk aantal dat zich niet laat 'inpolderen', al zijn het er minder dan Wilders denkt. Maar de geroemde poldercultuur heeft wel meer steekfouten en is enigszins ook verworden tot een cultuur van een nieuwe, veelal academische elite, die niet meer uit hun zetels zijn weg te branden. Politiek, vakbond, grote werkgevers, maatschappelijke organisaties, journalistiek: men kent elkaar veelal nog van de studentenclub.

Fred, Leiden op 05-07-2008, 13:37

Wilders vertolkt de gevoelens van veel burgers in onze samenleving. Ik denk zelfs van heel wat meer burgers dan alleen diegenen die het openlijk met hem eens zijn. Maar dat het kolkt in het gemoed van onze natie is enkel en alleen te danken aan dit kabinet. Dat migranten op alle gebied tegemoetkomt, zelfs daar waar de radicale islam op slimme wijze infiltreert in onze seculiere rechtsstaat. Nova gezien gisteravond? Met onze o zo naïeve minister van economische zaken? Wilders houdt dit kabinet een spiegel voor, maar de ministers weigeren erin te kijken. Als ze dat wél deden, zou Wilders niet meer nodig zijn en onze natie de rust hervinden.

Amynta van Maasland, Limburg op 05-07-2008, 13:37

Dat GW de ruimte neemt die hij krijgt, kan niemand een probleem mee hebben. Het zegt allemaal meer over het onvermogen (regie) van de "traditionele partijen" dan over GW.

R Coenen, Amsterdam op 05-07-2008, 09:59

'De problemen zijn van tijdelijke aard.' Ik moest even mijn ogen uitwrijven toen ik dit las. Zozeer kun je dus ziende blind zijn... Zijn we de problemen vergeten met een slechts kleine groep gezagsgetrouwe, Nederlands sprekende en het Wilhelmus zingende mensen uit de Molukken? Nu echter hebben we het over een hele grote groep met een volstrekt verstard wereldbeeld, gevoed door een agressieve religie die hen in feite verbiedt te integreren, die voor een deel geen goed Nederlands spreekt en zich verzet tegen alles wat westers is, juist als 2e en 3e generatie. Over welk toverstafje denkt de heer Goslinga dan wel te beschikken?

Henk de Boer, Bussum op 05-07-2008, 09:59

"In Nederland is dat niet anders dan in Amerika en andere staten met een langere traditie op dit vlak". Is dat echt zo?In de 17-e eeuw, lang voordat de VS ontstond, was Nederland HET immigratieland van Europa.Iedereen was welkom vermits, in de woorden van de burgemeester van Leyden als antwoord op een verblijfverzoek van een groep Engelse religiouse vluchtelingen: "men van goed gedrag is EN men zich aanpast aan onze leefregels".Dat goede gedrag is bij de meeste allochtonen wellicht in orde, maar dat aanpassen, daar zit het probleem. In de 17-e eeuw, als je dat niet wilde, dan kon je ergens anders gaan. Dat zou nu ook zo moeten zijn.

Ed Zuiderwijk, Cambridge op 05-07-2008, 09:59

Goede colum. Maar ik weet niet of het tijdelijk is, en alleen de grijsheid van de polder de oorzaak. Het beeld dat burgers van politici hebben is sinds het begin van de jaren 80 erg veranderd. Gedreven politici met idealen lijken vervangen door carrieremakers die hun overtuiging net zo makkelijk wisselen als een jasje. Vakbondsleiders, die moeiteloos de stap naar het werkgeverskamp maken. Wim Kok als commisaris van ING. De regenteske besluitvorming over Europa (en de euro), met als dieptepunt het referendumbedrog. Het gemak waarmee ingrijpende beslissingen zonder debat worden genomen (WW/privacybeperking).. Het vertrouwen in politici is weg..

henk, amsterdam op 05-07-2008, 09:17

Ach ja, het Romeinse Rijk ging ook ten onder aan die voortdurende instroom van vreemde volkeren. We hebben nu te maken met een afgrijselijk grote instroom van mensen wier religie en cultuur haaks staan op wat in Nederland gebruikelijk is. Nooit eerder in de geschiedenis hebben we te maken gehad met een vergelijkbare situatie. Er kan echt gesproken worden van de ontwrichting van de Nederlandse samenleving. Wanneer de politiek niet heel snel komt met adequate maatregelen zal de wal het schip keren. Dat zou o.a. een absolute immigratiestop uit moslimlanden kunnen zijn.

Marcel, Amsterdam op 05-07-2008, 09:17

Wilders als medium voor de ontevredenen. Het is waar. De spreekbuis voor de hartstochten van de burgers. Geen speld tussen te krijgen. Raar is, dat de politiek wordt opgegroepen om na te denken over deze Wildersmanie. Want het gaat niet om Wilders; Wilders vult de vacature in. Waar de politiek wel over moet nadenken is de vraag hoe afscheid te nemen van carrieretijgers in de politiek, hoe de beroepscoalitiepoliticus te vervangen door echt bevlogenen. Mensen als Verhagen, Eurlings, Balkenende zijn dat niet. Zij zijn het probleem, niet Wilders!!

WJH, Scheveningen op 05-07-2008, 09:17

Aardige analyse, maar om dan gelijk maar het kiesstelsel naar de schroothoop te verwijzen gaat te ver - immers deze regering zit er DANKZIJ kiezers, niet ondanks omdat er te weinig gestemd hebben en zo de verkiezingen ongeldig maakten.Raar genoeg beschermt het coalitiestelsel ons: stel een Verdonk krijgt het alleenrecht; hoeveel schade dat kan toebrengen en hoe lang het zou duren voordat dat hersteld is: gruwel.Het sprookje van de bezige bijen (de killer bees van de VOC waarschijnlijk) moet vooral niet leidend worden. Dat was eens, maar niet voor herhaling vatbaar, hetgeen Irak en Afghanistan bewijzen: de wereld is groter geworden.

R. Peters, Rotterdam op 05-07-2008, 09:17

Het valt niet te ontkennen dat voor veel mensen de wereld in te snel tempo aan het veranderen is en veel zekerheden ter discussie worden gesteld. Het is al eerder voorgekomen en in dergelijke tijden komt er altijd wel een populist bovendrijven die op onderbuikgevoelens inspeelt en mensen een gevoel van schijn zekerheid biedt, daarvoor heb je natuurlijk wel een zondebok nodig. Het vergelijk met Duitsland jaren 30 dringt zich dan ook op, dat is niet te vermijden. Wel te vermijden is: moslims die Nederland worden uitgedonderd (zo niet erger) en links Nederland dat (mond)dood wordt gemaakt. Deze kans mag Wilders nooit krijgen!

Ben FV, Den Haag op 05-07-2008, 09:17

Polderen en overleg is uit de gratie.Maar de volgelingen van Bolkestein, Fortuyn en Wilders zeggen niet, wat er voor in de plaats moet komen. Confrontatie en uitsluiting?Wilders heeft heimwee naar de jaren '50 en wil de geschidenis terugdraaien, hij wil terug naar de jaren 50, toen er nog geen allochtonen waren.Maar je kan de geschiedenis niet ontkennen en terugdraaien. We kunnen niet een miljoen allochtonen terugsturen, waarvan er misschien 700.000 hier geboren zijn.Hij attaqueert en provoceert, maar geeft geen oplossingen.Integratie gaat 'van au'., maar we zullen hoe dan ook moeten polderen.

Herman N., Amsterdam op 05-07-2008, 09:11

Wilders een romanticus? Volgens mij is dat iemand die de band met de realiteit mist. 'De problemen.. (met de islam) ..zijn van tijdelijke aard'? Dit is de citaat van Goslinga. Een romanticus zou daar eerder mee eens zijn, maar Wilders niet.Goslinga heeft niet in de gaten dat het islam- en integratiethema sinds 9/11 en de moord op Theo van Gogh in onze tijd het belangrijkste thema is geworden. Waar de islam verschijnt, van Australië tot Canada, zijn er conflicten al maken zij maar één procent uit van de samenleving, want hun 'allah en profeet weten het beter'. Hun onverdraagzaamheid relativeren? Alleen een romanticus doet dat.

g.hanness, ter aar op 05-07-2008, 09:11

Is de (moslim-)immigratie een invasie of een "gewone" integrabele toevoeging? Goslinga denkt het laatste en sluit het eerste uit, zonder dit toe te lichten. Er vallen immers genoeg immigratiegolven/ volksverhuizingen te noemen die de oorspronkelijke cultuur en/of bevolking grotendeels of totaal hebben weggevaagd. Dit gebrek aan historische kennis, het onvermogen om zonder vooronderstellingen, zonder vooraf mogelijke uitkomsten uit te sluiten, een situatie te analyseren, is een typische voorbeeld van ideologische verblindheid die een op feiten en logica gebaseerde discussie vrijwel onmogelijk maakt.

toine, rotterdam op 05-07-2008, 09:11

In de goeie ouwe tijd van de Weimar-republiek werd Hitler door velen gezien als een politiek interessante romanticus. In de strijd om de Duitse identiteit was al snel een doelgroep gevonden die een gevaar leek voor Duitsland destijds. Wordt dit mechanisme ook niet door Wilders gebruikt? Waarom vinden journalisten alle andere politici zo saai, stellen ze wel de juiste vragen?

P.Hilbrandy, Dronten op 05-07-2008, 09:11

Net NOVA gekeken. Tot mijn onsteltenis het bericht over de sekte beweging van de persoon Fethullah Gulen gehoord en gezien.Onze oud-minister die dan zegt misschien in de volgende generatie komt hier een minister van onderwijs uit voort!(tijdens de opening van de acedemie)Onze premier die zakenlui vandaaruit complimenteert en dan Goslinga die zegt dat onze premier zijn geattaqueerde teamgenoten als geslaagde immigrantenkinderen in het zonnetje had kunnen zetten. Hoe naïef kun je zijn.Over islamisering gesproken!! En betrek eens het gehele programma van de PVV in je colum!

Nelly Wassink-Dooge, Ermelo op 05-07-2008, 09:11

Behalve misschien Marcus Bakker destijds van de CPN heeft links het volk nooit meer geserveerd dan een een leger van sombere doem denkers en kommer en kwel politici met een zeer armoedige anti-kapitalistische economische visie van gaten opvullen met subsidies. En dit heeft het volk wel in de gaten gekregen. Politici die alleen maar op sociale ellende en misstanden blijven hameren, zullen het land nooit kunnen verheffen boven de zeespiegel.

Bukowsky, Santiago op 05-07-2008, 09:07

'Andere tijden ,andere mores', zou te pro-Wilders hebben geklonken als titel van dit artikel, neem ik aan. Ook neem ik aan dat Wilders een echt probleem benoemd als hij over islamisering spreekt. Multiculturalisme is een Canadese uitvinding (Trudeau, 1973) en zowel geschikt voor als ook onvermijdelijk in 'immigratie-landen'. Het lijkt me niet automatisch geschikt voor landen als Nederland --dichtbevolkt en nog dichter bevolkt door het toelaten van grote aantallen mensen, kennelijk zonder veel planning en vooruitzien. Inplaats van uitsluitend achterbaks gekonkel lijkt me Wilders een paar dingen duidelijk gesteld te hebben.

Ted Schrey, Montreal op 05-07-2008, 09:07

Door de moord op Pim Fortijn, door een links-extremist, en de moord op Theo van Gogh,door een moslim-extremist,is onze samenleving getraumatiseerd.Gevolg is denk ik, dat het voor links gewoon voorbij is. En met de islam komt het,zeker als er nog eens zo iets gebeurd, nooit meer goed.

M.Visser, Amsterdam op 05-07-2008, 09:02

Het is waar dat Nederland relatief erg welvarend is en dat het nog steeds prettig toeven is in ons land zolang je in een kleine stad of dorp woont. Maar dit commentaar negeert het feit dat in steeds meer steden het plezier in leven en wonen sterk terug loopt vanwege de steeds groter wordende problemen met slecht geintegreerde immigranten. De schrijver stelt dat dit probleem slechts tijdelijk is en vergelijkt andere immigratielanden. Echter, in andere immigratielanden integreren allochtonen veel beter en de 2de generatie allochtoon is niet te onderscheiden v.d. autochtoon. Helaas zijn in Ned. zelfs 3de generatie allochtonen niet geintegreerd.

Marco, Groningen op 05-07-2008, 09:02

In zijn streven om Wilders' succes te analyseren negeert Goslinga een paar fundamentele ontwikkelingen. Ten eerste zijn diverse politieke partijen (sterk) van hun eigen grondvesten af geweken: een PvdA is niet meer pro secularisatie, een CDA beschermd een concurrerende godsdienst, en een D'66 (en soms een VVD) verloochend het liberalisme. Ten tweede had (en soms nog heeft) het Nederlandse establisment geen kaas gegeten van de echt heeeel andere cultuur/ godsdienst van de Islam; deze is NIET ongeveer zoals het Christendom of het Judaisme. De Islam wil niet binnen de muren van het godshuis blijven, maar de HELE maatschappij beheersen.

Anton, Breda op 05-07-2008, 09:02

De ondraaglijke saaiheid van het bestaan.Economisch malaise leidt tot maatschappe-lijke onvrede en de roep naar een sterke man;hoogconjunctuur ook.In slechte tijden wordt een minderheid de zwarte piet toegespeeld; in goede tijden ook.In beide gevallen keert het 'volk' zich, in al haar onwetendheid en gebrek aan maatschappe-lijke visie,af van de representatieve democratie en springt op de barricaden. Sturm und Drang (Geert heeft z'n achternaam mee): moslims het land uit, Orange boven, nee tegen de EU, vechten in Uruzgan,de dijken verhoogd, iedereen gedwongen aan het werk. Het volk is de saaiheid beu en schreeuwt verwilderd om chaos.

Simon H. Bult, Groningen op 05-07-2008, 08:57

Islamisering van Nederland en het verzet ertegen is het grote politieke strijdpunt voor de komende decennia. Wilders vertegenwoordigt als geen ander dat politieke onderwerp, da's echt alles. Hoe of wanneer Wilders dat doet maakt weinig uit. Goslinga zou beter niet zo denigrerend doen over die strijd en oog hebben voor het vele gedoe dat veroorzaakt wordt door de ons wezensvreemde, islamitische cultuur.

Quillem, Amsterdam op 05-07-2008, 08:57

Intellectuelen en quasi-intellectuelen verliezen zich regelmatig in ellenlange en ingewikkelde analysyes om maar het fenomeen Wilders (en eerder Fortuyn) te kunnen verklaren. Zo ook hier. Dat is echter niet omdat deze fenomenen zo ingewikkeld en ongerijmd zijn, zoals gesuggereerd, maar omdat voornoemde (quasi)-intellectuelen simpelweg verblind worden door hun intellectuele ballast en daardoor het zicht op de maatschappelijke realiteit volledig kwijt zijn. Zo ook hier. Het begint al met de bewering dat "de problemen van tijdelijke aard zijn" en "gerelativeerd" moeten worden. Niks aan de hand dus. Komt vanzelf goed. Gaat u rustig slapen...

E. ter Bree, Amsterdam op 05-07-2008, 08:57

Plaats een reactie

U hebt geen naam ingevoerd.

U hebt geen woonplaats ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

U hebt geen reactie ingevoerd.

Uw reactie is te lang.

Gebruik maximaal 650 tekens. U heeft nog 650 tekens. Lees ons reglement

Stuur artikel door

Verstuur dit artikel naar

U hebt de naam van de ontvanger niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

Uw gegevens

U hebt de naam van de zender niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

counter
Dossier

Fotoreportage

Bekijk hier alle fotoreportages op trouw.nl. Elke fotoreportage vertelt een verhaal in beeld. Soms op zichzelf staand, soms gerelateerd aan een artikel.

Historische krant

Illegale Trouw

Hier kunt u alle landelijk verspreide edities van Trouw lezen die tijdens de Tweede Wereldoorlog illegaal werden gedrukt en verspreid.

Naschrift

Lezersinzending

Wil u ook uw eigen dierbaren herdenken? De website van Trouw biedt die mogelijkheid. Schrijf een mooi persoonlijk portret van de overledene en stuur die - liefst met een foto - op.

dossier

Tien geboden

Freelance journalist Arjan Visser publiceert sinds januari 1998 om de twee weken zijn Tien Geboden-interviews in Trouw.