Het afleggen van een eed of een belofte is niet zomaar een formaliteit
commentaar
Wie geneigd is het afleggen van een eed of een belofte als een formaliteit te beschouwen, zal geneigd zijn de wenkbrauwen hoog op te trekken over de beslissing van de raadkamer van de rechtbank van ’s Hertogenbosch.
De rechtbank beval deze week zes verdachten van ernstige misdrijven vrij te laten, onder wie van verkrachting en overvallen verdachte personen en een vrouw die bekend had haar partner te hebben gewurgd. De reden: een onbevoegde rechter had hen eerder voorarrest opgelegd. Onbevoegd in die zin dat zij wel de opleiding met succes had doorlopen en daarvoor ook nog zes jaar officier van justitie was geweest. Het enige wat er aan ontbrak was dat ze de eed of belofte nog niet had afgelegd.
Een eed of een belofte is echter niet zomaar een formaliteit. Met dit ritueel geeft de rechter ten overstaan van het publiek te kennen in volstrekte onafhankelijkheid recht te zullen spreken. De eed of belofte is bovendien wettelijk voorgeschreven, als sluitstuk van de benoemingsprocedure. Ontbreekt dit sluitstuk dan is de rechter in kwestie onbevoegd, wat onherroepelijk tot gevolg heeft dat door zo iemand uitgesproken vonnissen per definitie nietig zijn. Onbegrijpelijk dat een officier van justitie en een rechter in opleiding daarom meende zonder deze ’formaliteit’ recht te kunnen spreken. Onbegrijpelijk ook dat de rechtbank daar niet op heeft toegezien.
Als excuus wordt wel aangevoerd dat rechtbanken tegenwoordig te maken hebben met een hoge werkdruk en bovendien worden ’afgerekend’ op hoeveelheden afgehandelde vonnissen. In zo’n omgeving is de verleiding groot alles en iedereen te laten meedraaien in de vonnissencaroussel en het afleggen van de eed of belofte (waarvoor een speciale bijeenkomst moet worden belegd) als een formaliteit te beschouwen. Dit excuus is echter ontoereikend. Toegeven aan deze druk betekent dat productie uiteindelijk als hoogste norm wordt gezien en dat er aan het recht en recht doen minder waarde wordt toegekend.
Advocaat Spong overdreef met zijn uitspraak dat we met dit bedrijfsongeval op een bananenrepubliek beginnen te lijken. Zo erg is het niet. Maar feit is wel dat dit ’ongelukje’ een ongelooflijke reputatieschade met zich meebrengt voor de rechterlijke macht. Die heeft het deze week al zwaar te verduren met de zaak van Lucia B. Koppen in de krant dat zware misdadigers dankzij een foutje op vrije voeten zijn gesteld vrolijken dat beeld niet op. Gelukkig betekent een nietig vonnis in geheel geen vonnis, zodat er in deze gevallen opnieuw recht zal worden gedaan.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (13)
Als het echt alleen om de eed gaat, zijn de correcties op dit systeem -disproportioneel -. Om de mensen vervolgens vrij te laten, die eerder werden veroordeeld voor verkrachting en poging tot moord, is in mijn ogen misdadig. Als een gezinsvoogd strafvervolging kan krijgen vanwege een foutieve beoordeling, past dat zeker bij magistraten die deze verdachten/veroordeelden hebben vrijgelaten.
S. Smit, Zwaag op 01-11-2007, 13:50
De ambtenareneed is in de praktijk nog minder waard dan gerecycled toiletpapier. Integere, welwillende medewerkers in het gevangeniswezen worden gedumd wanneer ze zich kritisch uitlaten over interne misstanden. Bovendien wordt veelvuldig gebruik gemaakt van uitzendpersoneel voor wie die eed überhaupt niet aan de orde is. Geen eed en trouwens vaak ook geen opleiding, althans geen adequate. Dat dit binnen de rechtbank anders zou zijn is niet waarschijnlijk. Advocaten doen dienst als plaatsvervangend rechter. Dit is Nederland anno 2007.
Slingeraapje, Banana Republica op 01-11-2007, 13:31
Dient hier de eed de mensen, of de mensen de eed? Mensen met zulke zware vergrijpen vrijlaten op een dergelijke formaliteit? De auteur is m.i. elk begrip van de verhouding tussen doel en middel kwijt.
Joop Moerkens, Tilburg op 01-11-2007, 13:27
Ik heb tijdens mijn rechtenstudie geleerd dat ons rechtsproces met enorm veel waarborgen omkleed is om verdachten/vervolgden te beschermen tegen een enorm machtsapparaat nl de staat. Het niet naleven van regels, en gewoon burgers vervolgen zonder aan die waarborgen te voldoen, zou ons pas echt in een bananenmonarchie doen belanden. Of ze nu schuldig zijn of niet. En dat de commentator zo definitief durft te beweren dat er gewoon opnieuw tot vervolging kan worden overgegaan begrijp ik niet goed. Dat zal een zeer hachelijke zaak worden vanwege het ne bis idem principe. Ik ben benieuwd.
Mickey, Brussel op 01-11-2007, 13:24
Misschien wel te pragmatisch maar kunnen de 6 verdachten niet in een versnelde procedure worden voorgeleid? Een noodwetje is er toch zo door? Doen we ook om minder ingrijpende gebeurtenissen. De verdachten zullen toch wel meewerken als ze menen onschuldig te zijn? Die willen dan toch ook gerechtigheid, gezuiverde naam en meer van die termen? En de niet-beëdigde rechter? Laat die Apeldoorn bellen en kijken of ze daar nog een baantje hebben. En de vz van het gerechtshof? Even niet zijn vette bonis op laten strijken dit jaar. En de advokaten die voor seponeren pleiten? Pek en veren; hoe durven ze!
Ben, Delft op 01-11-2007, 11:03
Alleen in een "gelovige" wereld heeft een eed zin. Als men niet gelooft in een "almachtige en alwetende god", dan zal deze ook niet helpen om de waarheid te vinden. Daarna heeft men de belofte uitgevonden als hulpmiddel om de getuigen te laten getuigen, en om de rechters en andere functionarissen hun functie goed te laten uitvoeren. Maar zonder een sanctie tegen misbruik helpt dat niet. Een belofte tussen twee personen werkt misschien wel, maar als een van de personen overlijdt dan is er al geen belofte meer, en een belofte aan een anonieme massa kan ook niet veel uitmaken. Misbruik kan heel moeilijk vast gesteld worden.
Leo van Roosmalen, Den Haag op 01-11-2007, 11:00
Dat plegers van ernstige delicten zijn vrijgelaten is pijnlijk. Het is echter wel de consequentie van de rechtsstaat dat strikt wordt vastgehouden aan procedures, vormen en rituelen. Juist geritualiseerde procedures maken(symbolisch)de positie en onafhankelijkheid van rechtsdienaren duidelijk en waarborgen dus ook hun verantwoordelijkheden en verplichtingen. Het is terecht dat een vonnis ongeldig verklaard wordt wanneer niet aan die regels is voldaan. Zulke fouten door de vingers zien zou namelijk betekenen dat de deur open gezet zou worden voor willekeur. Dán zou onze rechtsstaat feitelijk afzakken naar een bananenrepubliek
Ben, Rotterdam op 01-11-2007, 10:57
U schrijft: "Gelukkig betekent een nietig vonnis in geheel geen vonnis, zodat er in deze gevallen opnieuw recht zal worden gedaan." Het is de vraag of dat betekent dat de verdachten opnieuw voor de rechter kunnen worden gebracht. Een verdachte mag namelijk niet twee keer voor hetzelfde delict worden vervolgd (ne bis in idem). Dat is - in deze gevallen - ook recht doen, hoewel dat niet het recht is wat de meeste mensen hadden verwacht.
Chris Ingelse, Kanne (B) op 01-11-2007, 10:44
Men houdt zich veel te veel bezig met randverschijnselen en het handhaven van de wet. Er moet 'recht' gesproken worden en dat is iets anders dan de wet handhaven en heeft al helemaal niets met een eed of belofte van doen. Misdadigers en verdachten vrijlaten om geneuzel over een nog uit te spreken 'zin' is 'van god los'.
Quillem, Amsterdam op 01-11-2007, 10:04
Met dit ritueel geeft de rechter ten overstaan van het publiek te kennen in volstrekte onafhankelijkheid recht te zullen spreken. Grote vraag blijft; wat wordt hier bedoeld met onafhankelijk? Blijft het feit bestaan dat men in alle z.g. onafhankelijkheid de meest dramatische foute oordelen kan uitspreken en beslissingen kan nemen. Als men haast heeft of barbertje moet hangen dan is het gedaan met de goed bedoelde onafhankelijkheid. Dan wordt er geoordeeld en veroordeeld. Eed of belofte: geen enkele garantie dat er op basis van redelijkheid en verstand recht zal worden gesproken. Voorbeelden ten over. Meer dan 650 lettertekens.
J.P.M. Ruitenberg, Binnenhof Grootebroek op 01-11-2007, 10:04
Dat de rechtbank een fout heeft gemaakt is dom, maar nog tot daar aantoe. Fouten worden gemaakt. Maar een aspirant rechter, die reeds 6 jaar als officier werkzaam was bij het OM, die onbeedigd recht gaat spreken, mist de intergriteit die voor dit beroep noodzakelijk is. Zij zal toch niet met droge ogen kunnen beweren niet geweten te hebben niet als rechter beedigd te zijn?
Adriaan Ribbeling, Amsterdam op 01-11-2007, 10:04
Voorbijzien aan een eed is een behoorlijke blunder. Er zal wel beseft zijn dat zo eigenlijk niet de juiste procedure werd bewandeld maar door de druk vanwege het aantal zaken zal er een vorm van verdringing zijn opgetreden waarbij de eed steeds meer het niveau kreeg van die van bagatel waar niet teveel op gelet zou moeten worden. Het is het gevolg van druk die de maatschappij oplegt waarna de participanten psychologisch in een positie komen dat ze onoirbare dingen kunnen gaan doen. Grote druk op de rechter is in Nederland normaal denk o.m. aan de antidiscriminatiebureaus en de CGB. Ook dat leidde tot zaken die eigenlijk helemaal niet kunnen.
J.J. v.d. Gulik, Andijk op 01-11-2007, 09:56
De toedracht van het misverstand over de benoeming van de bewuste rechter luidde anders dan het commentaar. In het eerste bericht over deze rechter werd niet gerept over een eed. Den Bosch dacht dat de rechter formeel in Amsterdam tot rechter was benoemd en Amsterdam dacht dat die benoeming door Den Bosch zou worden gedaan en niemand dacht erover om e.e.a. met elkaar te verifiëren. Dit zou de toedracht geweest zijn. Rest nog de vraag waarom de kandidaat-rechter niet zelf heeft gepiept. Het blijft al met al een curieuze aangelegenheid met enkele onbeantwoorde vragen. Het vrijlaten van een van moord aangeklaagde persoon is ook kwalijk.
g.hanness, ter aar op 01-11-2007, 09:50
Plaats een reactie
Stuur artikel door