Drayer / Hoe dom kunnen hooggeleerden zijn?
Beschamende affaire, daar aan de Universiteit Utrecht. De bestuurders riepen in mei hoogleraar Pieter W. van der Horst op het matje. In zijn voorgenomen afscheidsrede zou hij over de grenzen willen gaan van het ’wetenschappelijke betoog’. Het college van bestuur adviseerde ’dringend’ bepaalde passages te schrappen. De hoogleraar capituleerde, en sprak afgelopen vrijdag een gekuiste versie uit. Onder hevig protest – dat wel.
Gerelateerde artikelen
Nu is de academische afscheidsrede een bijzonder fenomeen. Menig hoogleraar gebruikt zijn zwanenzang om zorgelijke woorden te wijden aan de teloorgang van zijn vakgebied, appeltjes te schillen met de boven hem gestelden, gevoelige kwesties aan te snijden. Alleen daarom al is zo’n afscheidscollege doorgaans opwindender dan de inaugurele rede van een beginneling. Alleen daarom al zouden universiteitsbestuurders zo chic moeten zijn zich er verre van te houden.
Natuurlijk werkte hun bemoeizucht averechts. Hoe dom kunnen hooggeleerden zijn? Als het college Van der Horst zijn gang had laten gaan, had er vermoedelijk geen mens van wakker gelegen. Nu is het Utrechtse universiteitsbestuur de risee van academisch Nederland.
Volgens Van der Horst was de veronderstelde reactie van islamitische studenten het belangrijkste argument van het college om zich met zijn afscheidsrede bezig te houden. Die zouden zich door zijn rede zo gepikeerd kunnen voelen dat zijn veiligheid gevaar liep.
Wat had de gerespecteerde theoloog, sinds 1994 lid van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen, willen zeggen? Hij had in zijn college de lijn willen doortrekken van de antisemitische nazipropaganda naar de hedendaagse jodenhaat in de moslimwereld. Niet eerder in de geschiedenis, wilde Van der Horst beweren, liepen er zoveel jodenhaters rond als nu. En Nederland is helaas geen eiland.
Hij wilde een en ander tamelijk ongezouten uit de doeken doen. Dat is zijn goed recht. Ook hoogleraren mogen maatschappelijke verontrusting ventileren, zeker tijdens hun laatste openbare optreden.
Bovendien is er geen woord aan gelogen. Het antisemitisme is ontwaakt uit een diepe sluimer. En je moet wel stekeblind zijn, wil je de tekenen niet ontwaren. Het gaat van de versprekingen van Gretta, via de antisemitische exegese van een Wassenaarse dominee, tot het wijdverbreide complotdenken op het web waarin ’de Joden’ en ’Amerika’ de hoofdrol spelen.
Klein voorbeeld uit eigen ervaring. Toen ik onlangs in dit hoekje lelijk deed over deze samenzweringsdenkers, waren de reacties niet mals. „Volgens mij is mevrouw Drayer Joods!’’, schreef een van de vele anonymi. Ik heb het opgevat als compliment, maar zo was het vast niet bedoeld. Zo’n zinnetje verraadt een redeneertrant die tot voor kort taboe was: Joden houden er abjecte meningen op na; wie er abjecte meningen op na houdt, móét wel Joods zijn.
Pieter van der Horst, het maakt de affaire des te onverkwikkelijker, wilde in zijn afscheidscollege niets nieuws beweren. De hoogleraar leunde, onder veel meer, op de recentelijk verschenen studie ’Van jodenhaat naar zelfmoordterrorisme’ van de Brusselse theoloog Hans Jansen. Ook moslimtheoloog Mohamed Ajouaou erkende dat dit boek ’met grote wetenschappelijke zorgvuldigheid’ was geschreven. Het bevatte geen enkel ’empirisch feit’ dat hij niet uit eigen observatie kende.
De emeritus hoogleraar heeft inmiddels zijn spijt betuigd. Hij had, vindt hij achteraf, de rug recht moeten houden, en zijn rede onverkort moeten uitspreken.
En de Universiteit Utrecht? Die heeft maandag een geruststellend schrijven doen uitgaan naar haar hoogleraren. Raadselachtigste mededeling: „Het college van bestuur screent geen afscheidsredes op inhoud en is ook niet van plan dit te gaan doen.”
Waarop dan wel? Op de d’s en de t’s? Als ik te Utrecht de wetenschap diende, zou ik er allerminst gerust op zijn.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (24)
Waar zal ik op reageren? Op Drayer: (?hij had in zijn college de lijn willen doortrekken van de antisemitische nazipropaganda naar de hedendaagse jodenhaat in de moslimwereld?) Op v.d. Horst (?Maar dat terzijde, in ieder geval is nu hopelijk duidelijk dat religie hier wel degelijk een rol speelt en dat het doortrekken van de lijn van Hitler naar de islamitische jodenhaat niet zo onzinnig is als velen ons willen doen denken?). Op v.d. Gulik die wijst op de Amerikaans-Joodse oorlogslobby in de VS? Drayer gaat voorbij aan de vooroorlogse banden tussen de groot Moefti van Jeruzalem met Hitler en Arafat?s latere bewondering voor de Groot-Moefti en de Nazi?s. Dit is van belang voor v.d. Horst?s argument van historische continuiteit in de jodenhaat. V.d. Horst?s argument (zie boven) is wetenschappelijk zwak geformuleerd, waarmee hij de angsthazen van het RUU college in de kaart speelde. V.d. Gulik heeft gelijk en zal dus net als ik als jodenhater door het leven moeten.
elten, soesterberg op 23-06-2006, 10:16
De reden dat er de laatste tijd zoveel anti-moslimartikelen en betogen zijn hebben de moslims toch echt aan zichzelf te wijten: zie New York, Madrid, Londen, Bali, enz. enz. En een Amerikaanse propagandamachine tegen de islam? Wat een onzin! Het is juist de islam die zich buitengewoon vijandig opstelt t.o.v. alle niet-moslims. Moslims reageren buiten elke proporties wanneer er kritiek op de islam wordt geuit, zie b.v. de hysterie rond de Deense spotprenten. Hier in het vrije westen zijn er mensen die niet willen dat er kritiek op de islam wordt geuit, alleen maar uit angst dat de moslims boos worden. Als we hieraan toegeven zie ik de toekomst heel somber in, we krijgen dan een wereld waarin iedereen wordt gedwongen zich aan de regels van de islam te houden. Een vreselijk vooruitzicht!
Bram Riethoff, Schiedam op 23-06-2006, 10:14
Verkuil, bij kritiek op joden en Israël wordt het verdachtenbankje snel klaargezet. Ga je eerst maar verdiepen in de materie. Een voorproefje, uit het artikel 'White man's burden' van de joods-Israëlische schrijver A. Shavit uit de Israëlische kwaliteitskrant Haaretz (april 2003): "In the course of the past year, a new belief has emerged in the town: the belief in war against Iraq. That ardent faith was disseminated by a small group of 25 or 30 neoconservatives, almost all of them Jewish, almost all of them intellectuals (a partial list: Richard Perle, Paul Wolfowitz, Douglas Feith, William Kristol, Eliot Abrams, Charles Krauthammer), people who are mutual friends and cultivate one another and are convinced that political ideas are a major driving force of history." Ze hebben niet toevallig allemaal ook uitgebreide contacten met politiek Israël.... Luitenantkolonel Franklin vorig jaar opgepakt vanwege spionage voor Israël werkte toen bij Douglas Feith, onderminister voor defensie.
J.J. v.d. Gulik, Amsterdam op 23-06-2006, 10:11
Een verfrissende kijk, die Elma Drayer ons biedt. Geen speld tussen te krijgen. Tenzij je van nature verwerpt als er iets goeds over joden gezegd wordt. "Alleen gaat mevrouw Draayer er helemaal aan voorbij, dat dat mogelijk geheel of ten dele te wijten is aan de joden en/of Israël zelf". Ai, dat is nou precies die steen, waar menig antisemiet - of antiIsrael of antizionist of welk ander synoniem dan ook - zich achter kan verschuilen: de joden roepen het over zichzelf af. Professor van der Horst heeft een zware studie op het onderwerp gedaan, werd op hoog niveau erkend, maar vele anderen zijn niet bereid om daar echt over na te denken. Zolang vooroordelen heersen - en die worden m.b.t. tot joden vanuit de moslimwereld met verve gepropageerd - zal de mens uiteindelijk daarmee ten onder gaan. Men leert helemaal niets van de geschiedenis.
Dennis, N-H op 22-06-2006, 18:03
Het dagblad Trouw zou haar naam moeten veranderen in Het Anti-Islamitisch Dagblad, dat zou veel passender zijn, aangezien het iedereen een podium biedt die maar wil spuien op de Islam en vice versa niet. Het is toch van de zotten dat heel Nederland valt over de gecensureerde, initieel discriminerende afscheidsrede van Pieter van der Horst? Iemand die het verschil niet ziet tussen Israël als politiek instituut en Joden als ras/volk/geloof is het ambt van hoogleraar niet waard. Pieter van der Horst plaatst moslims algeheel in het anti-semitische hoekje.En is daardoor niet veel beter dan de anti-semieten zelf. Dries van Agt en Gretta Duisenberg komen op voor onderdrukten in het Israëlisch regime en nemen het op tegen een ontzettend grote lobby. Dat vind ik nou dapper. Dit wil echter niet zeggen dat zij anti-semitisch zijn, er zijn veel joden die ook tegen het POLITIEKE systeem die Israël hanteert zijn. Lees de column van Jacobine Geel in het AD er maar op na.
Laila Scholten, Den Haag op 22-06-2006, 18:03
Ik vermoed dat als er wetenschappelijk onderzocht zou worden welke haat momenteel in Nederland het meeste wordt gevoed: jodenhaat of moslimhaat, mevrouw Drayer misschien wel 'aangenaam' verrast zou zijn. De Nederlandse media worden overspoeld met anti moslimartikelen en betogen. De afgelopen jaren hebben in Nederland meer aanslagen op moskeeën en islamitische scholen plaatsgevonden, dan op joodse scholen en synagogen. Als ik zeg dat joden in Israël dankzij de Amerikaanse steun er heel wat beter voor staan dan de Palestijnen in de Palestijnse gebieden, word ik antisemiet genoemd. Trouw was voor mij de beste krant van Nederland, maar sinds zij zo trouw achter de Amerikaanse propagandamachine tegen de islam loopt, is zij met een reuze klap van haar voetstuk gevallen. Het zelfde geldt voor mevrouw Drayer. Het is een kunst om objectief te blijven en de mens in de mens te blijven zien: een kunst die Trouw en mevrouw Drayer dankzij effectieve hersenspoelingen klaarblijkelijk ontberen.
H. Knoops, Voorburg op 22-06-2006, 18:03
Triest dat zionisten iedereen mogen uit maken voor anti-semiet...
Bert Droog, Amsterdam op 22-06-2006, 18:02
Ik heb me plaatsvervangend zitten schamen bij de verdediging door Bas de Gaay Fortman (ik schrijf die roemruchte naam toch wel goed? voor de t.v. van het beleid van de Universiteit van Utrecht. Ik vind dat met deze affaire ook de naam van de Nederlandse universiteit in het algemeen en die van Utrecht in het bijzonder door het slijk is gehaald. Wat stelt onze Nederlandse onafhankelijke wetenschappelijke wereld nog voor? Ik ben geen hooggeleerde wetenschapper, maar wel een gewone Nederlander. Kunnen die hoogeleerde luidjes ook een beetje met ons soort rekening houden? Als men zich door angst laat leiden voor extremistische islamietische studenten, dan denk in dat die zich door dit voorval aangemoedigd voelen: die Hollanders durven toch niks. Voor de meerderheid van onze gewone islamietische medelanders is dit m.i. geen leuke ervaring, omdat ze op deze wijze meer moeite krijgen hun opstandige jeugd in de hand te houden. Mevrouw Drayer, mijn dank.
Henk Verkuil, Gorinchem op 22-06-2006, 18:00
Heet dit verschijnsel niet Dhimmitude?
Karin, haarlem op 22-06-2006, 18:00
Worden wij niet bestuurd door een kabinet dat zich overgeeft aan de islamisten, terroristen en onverdraagzamen in deze wereld? Balkenende heeft het voorbeeld gegeven om in Indonesië niet het Nederlandse volk te willen vertegenwoordigen, maar liever het hoofd boog en toegaf aan islamisten. Onderdanig gedrag allom, nu een universiteitsbestuur, wie volgt? Met recht spreek ik over islamisten en niet over de gewone moslim. Een wereldreligie die wordt gekaapt door moordenaars en tuig, die onschuldige mensen verminken, mutileren en afslachten. Niemand kan in zijn geloof rechtvaardiging vinden om moraliteit en menselijkheid als niet terzake doende terzijde te schuiven. Ik heb genoeg van dit soort uitschot, islamisten dienen een uiterst duistere afgod. Verdraagzaamheid heeft een grens, die grens is werkelijk overschreden. Oh, wat is het makkelijk een zondebok zoeken, uiteraard weer de Jood!! Iran is een nieuw "Naziland" geworden en haar geestezieke president als Hitler NO: II.
Joop Koning, Kampen op 22-06-2006, 18:00
De manier waarop Drayer de opmerking 'Volgens mij is mevrouw Drayer joods' heeft opgevat, verraadt een grote mate van paranoia. Bovendien is Europa momenteel meer anti-moslim dan anti-jood. De gemiddelde Nederlander en zelfs Utrechtse hooggeleerden zien dat, ondanks hun merkwaardige besluit. Het positief of negatief oordelen over één enkele bevolking of religie is meer dan dom. Kwaadwillendheid is een beter begrip.
Meinhart, op 22-06-2006, 17:59
Wat jammer dat het bestuur van de RU niet de rug heeft rechtgehouden. Wat ooit begon met de weigering om een theatervoorstelling te laten doorgaan omdat deze kwetsend zou zijn voor moslims is nu al doorgedrongen tot de universiteit namelijk: wat moslims onwelgevallig is mag absoluut niet. 'T is om je dood te schamem. Niemand hoeft opzettelijk gekwetst te worden maar wat voor wetenschappers worden die studenten ? Ze zullen later wel vaker te maken krijgen met teksten die niet recht in hun leer zijn.
Nel, op 22-06-2006, 17:58
Is het relevant te reageren op iemands reactie? Het stukje van Van Gulik: dat een belanrijke info, zoals de positie van de joden...in en rond de regering Bush onvoldoende is.Dit riekt verdacht. Joden zijn gewone mensen met hun sym- en antipathieën. Het jood-zijn telt niet. Hirsi Ali is nu ook lid van zo'n denktank geworden, is zij een somalische moslima? Wat anders is het als Bush wapenfabrikanten en-handelaars om zich heen verzamelt.Dié hebben één gezamenlijk doel.Dat kun je van een Jood, een Christen, een Moslim, een Humanist niet zeggen.
Henk Verkuil, Gorinchem op 22-06-2006, 17:56
Mooi artikel, helemaal mee eens.
Alex, Den Haag op 22-06-2006, 17:56
Een anti-semiet heeft altijd heel goede excuus om Joden te haten, dit in tegenstelling tot een racist die het moet hebben van huidskleur. Anti-semitisme is een ideologie, of zoals het zo mooi in het Duits heet: Eine Weltanschauung. Die ideologie bestaat uit het geloof: 1) Dat Joden verwikkeld zijn in een of ander duister complot. 2) Dat Joden bepaalde kenmerken hebben zoals een neus voor zaken (dat ze rijk zijn). 3) Dat Joden de media in het algemeen en Amerika in het byzonder beheersen. Dat zijn de basis kenmerken van het anti-semitisme en die zien we terug in Nazi-Duitsland zowel als in de Islamitische wereld. Israel bestond in de jaren 30 nog niet maar het anti-semitisme was juist toen het hevigste. Er kan dus geen verband worden aangetoond tussen Israel en de groei van anti-semitisme. De echte reden is dat de Moslims het antisemitsme gebruiken om hun eigen falen te verklaren. Lees mijn collumns hier: http://www.hetvrijevolk.com/?pagina=119&AuthorID=38
Daniel T Boom, Amsterdam op 22-06-2006, 17:56
Hooggeleerden. Mijn commentaar: Inderdaad heeft het antisemitisme behoorlijk toegeslagen in Nederland, zoals bijvoorbeeld de heer N.K. Mos heeft doen blijken in zijn preek in de Messiaskerk in Wassenaar op 13 maart in het jaar onzes Heren 2005. Ook in andere delen van de wereld viert het antisemitisme hoogtij. Professor dr. Pieter W. van der Horst heeft terecht spijt dat hij zijn rug niet heeft recht gehouden en zijn afscheidsrede niet onverkort heeft gehandhaafd. Hij kon m.i. echter niet veel anders na de dreiging van de rector om zijn rectorale verantwoordelijkheden uit te oefenen en zo aan Van der Horst te verbieden om zijn rede uit te spreken. Daarnaast vind ik het een goede zaak dat Van der Horst zijn zorgen heeft uitgesproken over de inperking van studies naar de geschiedenis van het Joodse volk op de Universiteit Utrecht. Die geschiedenis gaat immers vooraf aan de christelijke en islamitische wortels van hun beider monotheïstische religies. Voor mij is het bestaan van één God, die alle macht heeft en alles voorziet en die alles overziet niet onderhevig aan enige twijfel. Israël's JHWH is mijn JHWH. Mijn God is mijn leidsman.
C. Buizer, Voorschoten op 22-06-2006, 17:38
Wijlen mijn grootmoeder zei vaak: hoe groter geest, hoe groter beest. Dat wil niet zeggen dat zich grote geesten noemenden allemaal vervallen tot die beestenrol. Aan de andere kant komt lafheid, dommigheid, bekrompenheid en vele andere ondeugden ook voor onder onze grote geesten. Lees Hermans.
P. Ergernis, Amsterdam op 22-06-2006, 17:37
Bedankt, Elma Drayer. Opnieuw bedankt voor de uiterst verfrissende bijdrage die je weer hebt geleverd. De vraag "Hoe dom kunnen hoogggeleerden zijn?" kan volmondig met een "Zéér dom, net zoals de gemiddelde Nederlander" worden beantwoord. Daar is geen speld tussen te krijgen. Zolang academisch Nederland zich in allerlei bochten wringen om de gevoelige zieltjes van de Islamitische gemeenschap niet op de proef te stellen, blijft academisch Nederland verwerpelijk, lafhartig en onwijs. Niet iets om trots op te zijn.
Bukowsky, Santiago op 22-06-2006, 11:06
Met Draayer vind ik de bemoeienis met de inhoud van de rede van V.d. Horst een bedenkelijke zaak. En terecht wijst mevrouw Draayer op een toenemend antisemitisme. Alleen gaat mevrouw Draayer er helemaal aan voorbij, dat dat mogelijk geheel of ten dele te wijten is aan de joden en/of Israël zelf. Meestal gaan mensen op de automaat, als het gaat om joden of Israël. Ze zijn dan bijna automatisch kritiekloos voor of tegen. Dat geldt dus voor voorstanders van joden en Israël en voor tegenstanders. Alleen hebben de voorstanders weinig te duchten. Die kunnen niet worden beschuldigd van het plegen van een strafbaar feit, nl. antisemitisme, waar kritiek op joden en Israël zo ongeveer mee gelijkgesteld wordt. Dat ergert velen terecht en betekent dat ze zich terughoudend moeten opstellen en dat zeer belangrijke info zoals de positie van de joden in de USA binnen de neocons in en rond de regering Bush, in de denktanks PNAC en AEI en met de AIPAC onvoldoende is. Evenwichtige informatie is wenselijk
J.J. v.d. Gulik, Amsterdam op 22-06-2006, 11:05
Fijn dat Elma Drayer ook aandacht aan dit onderwerp besteedt want het is er een in een reeks van zeer veel, die aangeven dat we toegeven aan idiotie, anders gezegd, dat we tolerant zijn voor intolerantie. Dat gaat 'ons' uiteindelijk opbreken. Wat Drayer schrijft over het joodszijn. Het is mij ook vaak opgevallen dat als je kritisch bent, bijv. over de islam (en waarom zou je dat niet mogen zijn? De islam is immers ook een ideologie, waar je op- en aanmerkingen over moet kunnen maken.) dat je dan niet serieus wordt genomen als men denkt dat je joods bent. Dan schijn je geen recht van spreken te hebben! Belachelijk en verontrustend. hoeiboei
AVe, Hilversum op 22-06-2006, 11:04
Ooit in de roerige jaren zeventig schreef het linkse Vrij Nederland, dat de Russen het wel uit hun hoofd zouden laten om Nederland te bezetten. Dan zouden ze voortdurend te maken krijgen met die lastige Nederlanders. Wat waren 'we' trots op onze onafhankelijkheidszin en onze vrijheidsdrang. Dat was allemaal mooi theoretisch gezwatel, zoveel is nu wel duidelijk. Menig Nederlander pleegt zelfcensuur om maar vooral onze vrienden de fundamenstalistische islamisten niet voor het hoofd te stoten. En het gaat van laag tot hoog. Met onze bijzondere onafhankelijkheidszin en vrijheidsdrang valt het dus wel mee. Sterker nog, bij het minste of geringste gaan we ons wel heel kruiperig opstellen. Ja, we durven een grote bek open te trekken tegen mensen, van wie we op voorhand weten dat ze het wel best vinden, maar o wee als we op een grote bek terug mogen rekenen? Wat staat er ook alweer op ons nationale monument op de Dam? 'Een volk dat zwicht......
Cor Wijtvliet, Drunen op 22-06-2006, 11:03
Nog veel dommer dan zo, Elma. Zo zou iemand nu bijv. het Utrechts bestuur, dat ook m.i. in deze dom en kortzichtig heeft bestuurd, kunnen gaan beschuldigen van anti-semitisme en daarbij hun bestuurlijk besluit van een paar maanden geleden om de naam van het Debije instituut te veranderen, als "bewijs" aanvoeren. Dat besluit lijkt mij nog steeds terecht echter. Toch wekt het geheel de indruk dat het bestuur zwabberig is, en dat is wel geheel in overeenstemming met de grote onzekerheden die de Nl maatschappij als geheel teisteren. ? Ik voeg hier voor alle zekerheid aan toe:"Leve Israel !" en "een uitstekende rede van van der Horst, die als geheel geen universiteit ontsierd zou hebben". Maar die dit nu willens-nillens toch doet.
Prof.dr.em.math. W. Kuijk, Anvers op 22-06-2006, 10:45
Raadselachtig inderdaad. Het college van bestuur screent geen afscheidsredes, maar raadt hoogleraren wel dringend aan om ze aan te passen. Volgens mij weet het college van bestuur van de UU gewoon dat zij de wetenschappelijke vrijheid hebben ingeperkt. Ik kan me niet voorstellen dat ze zich beter voelen door dat glashard te ontkennen.
Jasper, op 22-06-2006, 10:44
Hoe dom kunnen hooggeleerden zijn? Het antwoord daar op werd duidelijk na 1945, toen aan het licht kwam waartoe de domheid van hooggeleerden kon en kan leiden!!!!!! En deze domheid geld niet alleen voor Duitse hooggeleerden.
jvang, op 22-06-2006, 10:24
Plaats een reactie
Stuur artikel door