Jongejans/Geen anti-PvdA, maar werk!

Mark Rutte

Links en rechts bestaan niet meer. Mark Rutte staat met de VVD daarom voor heel andere vragen. Bijvoorbeeld over werk.

In het betoog van Jeroen de Veth op Podium (16 maart) wordt het profiel van Mark Rutte als de kandidaat-lijsttrekker van de VVD omschreven als liberaal en ’dus’ redelijk rechts. Dat is De Veths eigen opvatting en wat mij betreft te beperkt. Daarom is mijn advies aan Rutte om zijn eigen weg te zoeken tussen de verschillende liberale opvattingen binnen de partij. Alleen dan kan hij de dreigende nederlaag van de Tweede-Kamerverkiezingen van volgend jaar beperken of zelfs voorkomen en het liberale aanzicht van de VVD herstellen.

Natuurlijk heeft De Veth gelijk als hij zegt dat aan Rutte een linksig imago kleeft, maar dat komt doordat hij zich gemakkelijk over allerlei – ook linkse – thema’s uitspreekt. Dat is het publiek nu eenmaal niet van een VVD’er gewend. Dat hij in zijn nieuwe rol ’klassiek liberale geluiden’ – ik zeg liever ’traditioneel’ liberale geluiden – laat horen is vanzelfsprekend omdat hij anders niet tot kandidaat-lijsttrekker zou zijn gebombardeerd.

Als Rutte zich echter als ’Nieuw Politicus’, nodig na 2002, wil profileren, dan moet hij deze ouderwetse invulling van ’links en rechts’ verlaten en rekening houden met de nieuwe tegenstellingen die zijn ontstaan, zoals voedselbanken, valse concurrentieverhoudingen op onze arbeidsmarkt door ’Polen’ en andere Oost-Europeanen, die Nederlanders hun banen gaan kosten, en inkomensverhoudingen die volkomen zijn scheefgegroeid en dito maatschappelijke spanningen hebben veroorzaakt.

De tegenstelling ’links/rechts’ als zodanig is dus niet verdwenen, maar is sluipenderwijs in een andere dimensie, in andere vormen opgegaan vanwege maatschappelijk veranderde omstandigheden. Dat betekent dat alle politieke partijen op een aantal actuele thema’s in verwarring zijn geraakt doordat oude zekerheden zijn verdwenen. In dit verband was de afgelopen VVD- gemeenteraadscampagne met een forse anti-PvdA-toon volkomen achterhaald en alleen verdedigbaar om Wiegel weer een podium te geven.

Wat ook naar aanleiding van het betoog van De Veth moet worden opgemerkt is dat visie geheel ontbreekt. Daarom zal Rutte zal zich onder meer moeten concentreren op de vraag hoe de hierboven genoemde voedselbanken gaan verdwijnen uit onze samenleving. Terecht merkt De Veth op dat de economische koek moet groeien, maar dat is de halve waarheid en dus ook het halve verhaal. Want belangrijker is de vraag hóe de koek groter gaat worden. Dat is zelfs de centrale vraag als we de ontwikkelingen als globalisering op ons af zien én voelen komen.

Heeft De Veth een antwoord op het probleem dat de lagelonenbanen in toenemende mate uit ons land verdwijnen en de slechtopgeleiden in ons land, onder wie een onevenredig groot aantal allochtonen, daarvan de dupe is? Dat zijn de sociaal-liberale vragen, waarop ik van rechts nog nimmer concreet antwoord heb gehoord.

Als sociaal-liberaal binnen de VVD heb ik wel een alternatief en wel in de vorm van een combinatie van een landelijk beleid van volledige werkgelegenheid, zoals we dat in de jaren vijftig en zestig hebben gekend, als een gemeentelijk werkgelegenheidsbeleid in de vorm van WorkFirst-projecten. Iedere uitkering moet worden verdiend en zal een snellere doorstroming naar de reguliere arbeidsmarkt bevorderen. Deze kunnen in iedere gemeente georganiseerd worden zodat iedere uitkeringsaanvrager direct aan het werk wordt gezet om vervolgens te worden begeleid naar passend werk. Op die manier blijft het aantal uitkeringsgerechtigden beheersbaar.

Dit zijn slechts enkele voorbeelden die passen binnen het liberalisme van het politieke midden, met een optie voor Paars III (PvdA, VVD en D66) als opvolger van het huidige kabinet.

Als deze optie mogelijk wordt, dan hoeft Rutte niet aan de onmogelijke klus te beginnen om volgend jaar een veel betere uitslag neer te zetten dan dit jaar. Dan zou hij gaan geloven in de rol van een tovenaarsleerling. Gelukkig is Rutte realistisch en verstandig genoeg om niet in sprookjes te geloven.

Jan Willem Jongejans is politicoloog, VVD-lid en lid van de Liberale Stroomgroep voor sociaal-liberalen binnen de VVD.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.